Η κοινωνία είναι το κλειδί

Αυτές τις μέρες η Διάσκεψη των Μερών των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα –γνωστή ως COP27– διεξάγεται σε χώρα μιας ηπείρου εξαιρετικά ευάλωτης στην κλιματική αλλαγή.

Στην Αφρική οι άνθρωποι ήδη βιώνουν τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Ωστόσο από τις προηγούμενες παγκόσμιες διασκέψεις η προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δεν έτυχε της ίδιας προσοχής με τον μετριασμό αλλά ούτε και της ίδιας χρηματοδότησης.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ), η οποία λειτουργεί σαν γέφυρα μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και των ευρωπαϊκών θεσμών, από τον Φεβρουάριο του 2022 δημιούργησε μία ad hoc ομάδα με σκοπό να προετοιμάσει μια ανάλυση που θα εκπροσωπούσε την κοινωνία των πολιτών της Ε.Ε. στις διαπραγματεύσεις της COP27 στην Αίγυπτο.

Αλλωστε και ο ευρωπαϊκός Νότος ήδη βιώνει τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, ενώ ολόκληρη η Ευρώπη με αφορμή τον πόλεμο της Ουκρανίας αντιμετωπίζει τις συνέπειες της ενεργειακής κρίσης και της εξάρτησής της από τα ορυκτά καύσιμα.

«Οι άνθρωποι, η κοινωνία, είναι το κλειδί για να αντιμετωπιστεί η κλιματική κρίση» θα πει η πρόεδρος της ΕΟΚΕ, Christa Schweng στην ενημέρωση των δημοσιογράφων κατά την ετήσια σύνοδο της ΕΟΚΕ που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες.

Οι προτάσεις της ΕΟΚΕ

«Για να επιταχύνουμε τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη κοινωνία, χρειάζεται να επανεξετάσουμε το οικονομικό μας μοντέλο και να ξανασκεφτούμε τον τρόπο που παράγουμε και καταναλώνουμε. Θα πρέπει να επανεξετάσουμε την αποδοτικότητα των πόρων και να καλέσουμε την Ε.Ε. να δημιουργήσει ένα νέο όραμα για την ευημερία των ανθρώπων και του πλανήτη βασισμένο στις αρχές της βιωσιμότητας, στο δικαίωμα για μια αξιοπρεπή ζωή και στην προστασία των αξιακών κανόνων της κοινωνίας», είπε ο Peter Schmidt, πρόεδρος της επιτροπής ΝΑΤ (Agriculture, Rural Development and Environment), από τις βασικές επιτροπές που δούλεψαν πάνω στις προτάσεις της ΕΟΚΕ για την COP27.

Η ενεργειακή μετάβαση για την ΕΟΚΕ αποτελεί το κλειδί για την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, που για να είναι πραγματικά πράσινη πρέπει να είναι και δίκαιη, ώστε να μη μείνει κανείς πίσω. «Η πράσινη μετάβαση είναι καλή και απαραίτητη αλλά και πολύ δύσκολη στην εφαρμογή της αφού θα αυξήσει την ενεργειακή φτώχεια», επισήμανε η Baiba Miltovica, πρόεδρος της Επιτροπής TEN (Transport, Energy, Infrastructure and Information Society) της ΕΟΚΕ.

Η κ. Miltovica θεωρεί ότι η λύση δεν είναι η Ευρώπη να φύγει από την εξάρτηση της Ρωσίας και να πάει στην εξάρτηση της Αμερικής προκειμένου να εξασφαλίσει ενεργειακή επάρκεια. Αυτό θα ενίσχυε την ενεργειακή φτώχεια αλλά θα προκαλούσε και συνεχόμενα μπλακάουτ. Αντίθετα πιστεύει ότι η Ε.Ε. θα πρέπει να αναλάβει πραγματική και αποφασιστική δράση.

«Θα πρέπει να εμπλουτίσουμε τον ενεργειακό μας εφοδιασμό, να επιταχύνουμε τις τεχνολογίες πράσινης ενέργειας, να μειώσουμε τη ζήτηση ενέργειας και να επανεξετάσουμε την κατανάλωση» είπε χαρακτηριστικά, ενώ για την ενεργειακή φτώχεια πρόσθεσε ότι «οι δήμοι μπορούν να παίξουν καταλυτικό ρόλο, αφού γνωρίζουν καλύτερα από όλους τις ανάγκες των φτωχών νοικοκυριών».

«Η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν υπάρξει ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης», δήλωσε η πρόεδρος της ΕΟΚΕ αναφερόμενη στο δύσκολο γεωπολιτικό πλαίσιο από το οποίο θα εξαρτηθεί και η επιτυχία της COP27.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι επιπτώσεις του τόσο στην ενεργειακή όσο και στην επισιτιστική ασφάλεια καθώς και η αύξηση των τιμών που προκάλεσε έχει αναζωπυρώσει την παραγωγή ενέργειας από ορυκτά καύσιμα ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο. Παράλληλα η ένταση των σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, μετά την επίσκεψη της Νάνσι Πελόζι στην Ταϊβάν, βάζει πολλές τρικλοποδιές για την επιτυχή έκβαση της COP27.

Ωστόσο, στην ερώτηση της «Εφημερίδας των Συντακτών» αν πέρα από τα γεωπολιτικά υπάρχει αισιοδοξία ότι ο πλούσιος Βορράς, που ευθύνεται και περισσότερο για την κλιματική αλλαγή, είναι διατεθειμένος να βάλει το χέρι στην τσέπη και να στερήσει οικονομικούς πόρους από τους πολίτες του –ιδιαίτερα εν μέσω μιας παγκόσμιας ύφεσης– για να πληρώσει τον φτωχό Νότο που βιώνει ήδη τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, η απάντηση του Peter Schmidt ήταν θετική, αφού η ΕΟΚΕ πάει στην COP27 έχοντας στις αποσκευές της πολύ ισχυρές προτάσεις για την ενίσχυση των ταμείων χρηματοδότησης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή των χωρών του παγκόσμιου Νότου.

Η αισιοδοξία αυτή πηγάζει από το γεγονός ότι οι προτάσεις της ΕΟΚΕ εστιάζουν σε ένα νέο οικονομικό μοντέλο εντελώς διαφορετικό από αυτό που έχει σμιλευτεί τα τελευταία πολλά χρόνια και βουλιάζει τον πλανήτη και την κοινωνία στο χάος των συνεχόμενων και επαναλαμβανόμενων κρίσεων. Σε αυτό το μοντέλο οι επενδύσεις γίνονται από τους πολίτες και εξυπηρετούν τις ανάγκες της κοινωνίας και όχι τα υπερκέρδη των επενδυτών.

«Χρειαζόμαστε επενδύσεις –όπως οι ενεργειακές κοινότητες– όπου οι επενδυτές είναι οι ίδιοι οι πολίτες. Οπου οι πολίτες και οι δήμοι είναι οι συνιδιοκτήτες των επενδύσεων και έτσι μπορούν να έχουν καλύτερες τιμές και να μην εκτίθενται στις υψηλές τιμές της αγοράς σε περιόδους κρίσης όπως αυτή που ζούμε», είπε ο καθηγητής Leonardo Meeus.