Αθήνα, 31°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
31°C
31.3° 29.3°
3 BF
45%
Θεσσαλονίκη
Αίθριος καιρός
30°C
31.4° 27.7°
0 BF
54%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
32°C
32.1° 30.0°
3 BF
41%
Ιωάννινα
Αίθριος καιρός
19°C
18.9° 18.9°
1 BF
94%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
27°C
30.2° 26.9°
0 BF
57%
Βέροια
Αίθριος καιρός
28°C
27.6° 26.0°
1 BF
53%
Κοζάνη
Αίθριος καιρός
22°C
24.0° 22.4°
0 BF
49%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
30°C
29.8° 29.8°
2 BF
36%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
28°C
29.3° 27.8°
3 BF
65%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
28°C
28.9° 26.8°
3 BF
58%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
28°C
28.4° 26.8°
5 BF
57%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
27°C
27.3° 27.3°
3 BF
73%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
27°C
31.4° 26.9°
0 BF
61%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
28°C
28.4° 27.4°
0 BF
44%
Λαμία
Αίθριος καιρός
29°C
29.5° 29.4°
0 BF
46%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
28°C
28.2° 27.8°
3 BF
67%
Χαλκίδα
Ελαφρές νεφώσεις
30°C
31.0° 29.5°
3 BF
45%
Καβάλα
Ελαφρές νεφώσεις
30°C
30.5° 26.3°
0 BF
52%
Κατερίνη
Αίθριος καιρός
28°C
28.3° 26.7°
1 BF
59%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
24°C
24.3° 24.3°
0 BF
47%
ΜΕΝΟΥ
Σάββατο, 20 Ιουλίου, 2024
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Η βραβευμένη με το «Μαρία Πολυδούρη» ποιήτρια Μαρία Ζαγκλαρά

Μια ιδιαίτερη τοπογραφία

Τοπογραφία της νοσταλγίας είναι ο τίτλος του δεύτερου ποιητικού βιβλίου της Μαρίας Ζαγκλαρά. Εχει προηγηθεί η συλλογή Η καρδιά ήταν μόνο το πρόσχημα (εκδ. Κουκούτσι, 2018).

Απομονώνοντας κατ’ αρχάς τις λέξεις του τίτλου, μπορούμε να παρατηρήσουμε τα εξής: Τι είναι τοπογραφία: περιγραφή ορίων χώρας / η μορφή και τα (φυσικά ή τεχνητά) χαρακτηριστικά ενός τόπου / (κατ’ επέκταση) η απεικόνιση αυτής της μορφής (με τρόπο ανάγλυφο και σε κλίμακα) σε χάρτη.

Εχουμε λοιπόν να κάνουμε με την ιδιαίτερη «Χώρα της Νοσταλγίας», που τη μορφολογία της καθορίζουν οι οικογενειακές στιγμές, τα σχολικά χρόνια, τα αρώματα και οι αγαπημένες γεύσεις της, οι έρωτες της εφηβείας και, γενικά, οι μνήμες των καλύτερων χρόνων μας: των νεανικών. Αν δηλαδή ως νοσταλγία νοείται η ψυχική κατάσταση που τη χαρακτηρίζει η μελαγχολία που προκαλείται από την έντονη επιθυμία να επιστρέψουμε στην πατρίδα ή σε έναν αγαπημένο τόπο ή να ξαναζήσουμε κάποιες ευχάριστες καταστάσεις του παρελθόντος, μπροστά μας εκτείνεται μια χώρα αναμνήσεων, γεγονότων και αιτιών.

Σε δεύτερο χρόνο, όμως, θα διαπιστώσουμε ότι στις προτεραιότητες της ποιήτριας δεν πρυτανεύει τόσο η διάθεση να επιστρέψει σε τούτη την ιδιαίτερη χώρα, παρά η επιθυμία αφενός να κλείσει τους λογαριασμούς που άνοιξε με την πρώτη συλλογή της –και εν γένει με το παρελθόν– και αφετέρου να εντοπίσει και να καταγράψει τις αιτίες της σημερινής, δυσμενούς κατάστασης (δηλαδή ενός παρόντος που προέκυψε απότομα και έπειτα από μια κατάρρευση, θαρρείς, επίπλαστων προσδοκιών που σαν μάντρα σαθρή το κάλυπταν), χρησιμοποιώντας τες, ενδεχομένως, ως δεδομένα απέναντι στις διαθέσεις του δυστοπικού μέλλοντος που διαφαίνεται.

Τη συλλογή προλογίζει το άτιτλο πεζοποίημα [Εκεί στα τέσσερα-πέντε…] (σ. 11) και την απαρτίζουν τέσσερις, επίσης άτιτλες, ενότητες με 8, 5, 21, 12 ποιήματα η κάθε μία. Η Ζαγκλαρά σηματοδοτεί τις ενότητες του βιβλίου χρησιμοποιώντας ως μότο στίχους των Αργύρη Χιόνη, Μάτσης Χατζηλαζάρου, Ζωής Καρέλλη και Κώστα Θ. Ριζάκη. Θα συναντήσουμε επίσης ένα μότο του Κώστα Μόντη στο άτιτλο πεζοποίημα [Δύσκολο να περνώ…] (σ. 34), ενώ το βιβλίο ξεκινάει με στίχους του Τάσου Λειβαδίτη.

Υπάρχει ωστόσο, στο εισαγωγικό ποίημα, και μία αναφορά στο έργο Μαρία Νεφέλη του Οδυσσέα Ελύτη. Για την ακρίβεια, όλο το ποίημα θαρρείς και είναι «στοιχειωμένο» από το πνεύμα της Μαρίας Νεφέλης. Η ποιήτρια, με τον σταθερό προσανατολισμό της σε μια άνοιξη που όλα την αναγγέλλουν αλλά ποτέ δεν έρχεται –δηλαδή μια άνοιξη περισσότερο σαχτουρική παρά ελυτική–, μας υπενθυμίζει τον εναγώνιο στίχο του Ελύτη: «το νου σας: από μας η άνοιξη εξαρτάται» («Ο τρωικός πόλεμος», Μαρία Νεφέλη).

Βλέπουμε επιπλέον να εκτυλίσσεται ένα λογοτεχνικό «κρυφτό-κυνηγητό», με τη φράση «(τίποτα) δεν κατάλαβες». Γράφει η Ζαγκλαρά για τη γυναικεία μορφή στο εξώφυλλο της Μαρίας Νεφέλης: «Είχε μακριά μαλλιά και φοβισμένη πλάτη. Κι έγερνε μπροστά σηκώνοντας τους ώμους σαν να ’λεγε τίποτα δεν κατάλαβες, τίποτα δεν κατάλαβες, τίποτα…» [(Εκεί στα τέσσερα-πέντε…), ό.π.]. Ανατρέχοντας στη Μαρία Νεφέλη, θα διαπιστώσουμε ότι η «διαμάχη» κατανόησης - άγνοιας καλά κρατεί.

Η Μαρία Ζαγκλαρά ολοκληρώνοντας την Τοπογραφία της νοσταλγίας απαντά κυκλωτικά, με το ακροτελεύτιο ποίημα της συλλογής: «γράφουμε, μα κάποιοι δεν είμαστε φτιαγμένοι απ’ το υλικό/ που γίνονται οι ποιητές·/ κάποιοι είμαστε φτιαγμένοι απ’ το υλικό που γίνονται τα/ ποιήματα – κατάλαβες;» [(Γράφουμε…), σ. 73].

Το βιβλίο όπως και το ποίημα «Βύσσινο γλυκό» (σ. 22) είναι αφιερωμένα στη μητέρα της ποιήτριας, Ειρήνη Ζαγκλαρά· δική της άλλωστε είναι η φωτογραφία εξωφύλλου, η οποία απεικονίζει κεντρικό δρόμο του Λονδίνου υπό βροχή. Η εικόνα συνομιλεί ανοιχτά με το ποίημα [Βροχή…] της σελίδας 50: «Βροχή. […] Κυριακή. Τα βιβλιοπωλεία ανοικτά. Πάντα ψηλά στο λεωφορείο. Χαμηλά ως υπόγειος […]».

Πέραν τούτου όμως, γιατί επιλέχθηκε το βροχερό Λονδίνο για το εξώφυλλο ενός βιβλίου ελληνικής ποίησης; Προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι η φωνή της Μαρίας Ζαγκλαρά (γεν. 1980) είναι η φωνή της γενιάς της. Μιας γενιάς που δοκιμάστηκε σκληρά από την οικονομική αλλά και την υγειονομική κρίση· που η ευφυΐα, οι δεξιότητές της και η διάθεσή της να προσφέρει στο κοινωνικό σύνολο δεν εκτιμήθηκαν διόλου από τις ηγεσίες. Που είδε τον ανθό της να ξενιτεύεται χωρίς επιστροφή, για να μη συνθλιφτεί από τους αδέξιους πολιτικούς χειρισμούς των τελευταίων δύο δεκαετιών. Στη διάχυτη θλίψη του εξωφύλλου αλλά και ολόκληρης της συλλογής Τοπογραφία της νοσταλγίας αποτυπώνεται η θλίψη της γενιάς της δημιουργού. Και κάποτε οφείλουμε να απαντήσουμε (τουλάχιστον αυτό, αλλά να το εννοούμε) – Καταλάβαμε…


Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Γράφεται από αναγνώστες που απευθύνονται σε αναγνώστες για να τους μιλήσουν για κάποιο βιβλίο που τους συνεπήρε. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας (το πολύ 700 λέξεις) στο [email protected]

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Μια ιδιαίτερη τοπογραφία

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας