Ηταν πριν από 171 χρόνια ακριβώς. Καλοκαίρι σαν και τώρα, στο Οχάιο των ΗΠΑ το 1851. Πριν δηλαδή από την επίσημη κατάργηση της δουλείας. Η ίδια ήταν 54 ετών και ήδη εξαιρετικά ενεργή στον χώρο της διεκδίκησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της κατάργησης της δουλείας, από τα ιδρυτικά μέλη του κινήματος υπέρ της ψήφου των γυναικών και πραγματική αγωνίστρια για την ισότιμη μεταχείρισή τους. Με μία θεμελιώδη διαφορά: ήταν μαύρη.
Η Σοτζούρνερ Τρουθ (Sojourner Truth) γεννήθηκε και μεγάλωσε ως σκλάβα τέλη του 18ου αιώνα-αρχές του 19ου. Εναν αιώνα πριν η γυναίκα αναπαρίστατο ως ατίθαση. Τον 18ο όμως αιώνα ως κυρίαρχη αναπαράσταση έχουμε αυτήν μιας πειθαρχημένης, αμόλυντης και οικόσιτης γυναίκας. Τι μεσολάβησε; Η λέξη είναι μία: αποικιοκρατία.
Το γυναικείο μαύρο σώμα πλέον εργαλειοποιείται ακόμη και από τις λευκές γυναίκες. Αυτές που ήρθαν στις αποικίες ακριβώς για να μην υπάρχουν φαινόμενα επιμειξίας. Τότε ήταν ακριβώς που ξεκίνησε η δημιουργία του μοντέλου της «πυρηνικής, λευκής οικογένειας» -έναν κατεξοχήν αποικιοκρατικό μοντέλο- από το οποίο δεν λέμε να ξεφύγουμε έως σήμερα. Από τις αποικίες καθορίστηκαν πλήρως οι διακριτοί (ξεκάθαρα διακριτοί όμως) ρόλοι του άντρα και της γυναίκας: ο πρώτος αρχηγός, εξουσιαστής, αποικιάρχης. Η δεύτερη οικόσιτη, σπιτωμένη, κυρά και δούλα στο σπίτι της. Υποχείριο και ιδιοκτησία του άντρα της, ικανή για να του μεγαλώνει παιδιά και να τον συνοδεύει σε εκδηλώσεις. Ιδιοκτησία του, αν και λευκή.
Από τις αποικίες το μοντέλο αυτό έφτασε και στον μητροπολιτικό κορμό της νεωτερικότητας και μας έχει κατσικωθεί στον σβέρκο ώς τα τώρα. Το σώμα, ως πρωτόγονος οργανισμός, θεωρήθηκε αχαλίνωτο: σαγηνευτικό μεν, επικίνδυνο δε. Επρεπε να τιθασευτεί. Για να φτάσουμε στον 19ο αιώνα και μια πειθαρχημένη αναμόρφωση (και ως προς της σεξουαλικότητα) να αναδυθεί ως η υπέρτατη αξία. Τότε έζησε και η Truth. Τότε δεν υπήρχε καν το πλαίσιο αυτό της διανοητικότητας ώστε οι γυναικείες φωνές να ακουστούν. Ωστόσο δεν μιλάμε τόσο για «σιωπή», όσο για αποσιώπηση! Η Truth είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Γιατί μίλησε. Ξεκάθαρα, κι ας ήταν αγράμματη – μήτε ανάγνωση, ούτε γραφή γνώριζε. Σκλάβα κακοποιημένη ήταν μέχρι να κατορθώσει να αποκτήσει την ελευθερία της.
Το 1851, σε ένα συνέδριο για τη γυναίκα, η Truth μίλησε. Η ομιλία της ήταν από καρδιάς και από στήθους. Τίτλο δεν είχε, ωστόσο έμεινε στην ιστορία ως «Ain’t I a Woman?» (Δεν είμαι εγώ γυναίκα;) εξαιτίας της φράσης που επαναλάμβανε συνεχώς ως επωδό σε κάθε της πρόταση: «Ο άντρας λέει πως οι γυναίκες πρέπει να έχουν μία χείρα βοηθείας ώστε ν’ ανέβουν στις άμαξες και να περνάνε τους δρόμους και τις λακκούβες και να έχουν την καλύτερη θέση στις εκδηλώσεις. Ποτέ κανείς δεν με βοήθησε να μπω σε άμαξα ή να περάσω μια λακκούβα γεμάτη λάσπη και ποτέ κανείς δεν μου έδωσε την “καλύτερη θέση” πουθενά… Δεν είμαι εγώ γυναίκα; Κοιτάξτε με! Κοιτάξτε τα χέρια μου! Εχω οργώσει και φυτέψει και δουλέψει στους αχυρώνες και κανείς άντρας δεν μπορούσε να κάνει όσα εγώ… Δεν είμαι εγώ γυναίκα; Μπορώ να δουλέψω και να φάω (αν είχα) όσο ένας άντρας και να αντέξω με την ίδια δύναμη το μαστίγωμα… Δεν είμαι εγώ γυναίκα; Γέννησα 13 παιδιά και είδα τα περισσότερα να γίνονται σκλάβοι… Δεν είμαι εγώ γυναίκα;»
Πάνω στην κυριαρχία επί της γυναίκας (ως σώμα, σκέψη, φωνή) στήθηκαν όλα τα ιδανικά και της καπιταλιστικής, πατριαρχικής κυριαρχίας αλλά και της οικιακότητας. Πάνω στους πασσάλους που έκαιγαν τις «μάγισσες» στήθηκαν, πάνω στους πασσάλους που μαστίγωναν τις σκλάβες στήθηκαν.
Για να φτάσουμε στο σήμερα και να συζητάμε για μια λέξη: γυναικοκτονία! Και να μην την αποδέχονται πολλοί. Και μορφωμένοι. Γυναίκες και άντρες και κόμματα και συστήματα. Γιατί; Τόσος φόβος για μια λέξη; Τόσος ντόρος για μια λέξη; Τη λέξη γενοκτονία γιατί τη θεωρούν τόσο σημαντική λαοί ολόκληροι και εθνότητες και μάχονται για την καθιέρωσή της; Γιατί να μη λέμε τα θύματα της γενοκτονίας απλά «δολοφονημένους» ή «αφανισμένους»;
Οι λέξεις φέρουν ειδικό βάρος. Για έναν λόγο κυρίως: γιατί δεν μπορούν να αποσιωπηθούν. Οπως ακριβώς έγινε αιώνες με τη γυναικεία φωνή. Γι’ αυτό είναι μείζον το να χρησιμοποιείται επίσημα ο όρος γυναικοκτονία. Γιατί είμαι κι εγώ γυναίκα. Και ως τέτοια -μόνο και μόνο εξαιτίας του φύλου μου- ο άντρας με σκοτώνει. Γι’ αυτό.
