«Κοσμικό ανατομείο»

Ενας πολυτάλαντος καλλιτέχνης, στην προσπάθειά του να ξεφύγει από τον σύγχρονο πολύβουο κόσμο και επιθυμώντας να ξανανιώσει την παιδική αθωότητα, δραπετεύει στη Σάμο. Μια κοπέλα θα τον ξεναγήσει στο νησί και θα τον φέρει σε επαφή με τους ανθρώπους του λιμανιού στο Καρλόβασι, προκειμένου να στήσει ένα ολιγόλεπτο χάπενινγκ.

Το χάπενινγκ παρακολουθεί αρκετός κόσμος και δημιουργείται μια ανεπανάληπτη και πρωτογενής επικοινωνία. Την επικοινωνία αυτή καταγράφει η πειραματική ταινία του 1993 «Κοσμικό ανατομείο» σε σενάριο και σκηνοθεσία του Βασίλη Βαφέα (παίζει ο ίδιος και οι Γρηγόρης Σεμιτέκολο, Νεφέλη Ανθοπούλου και Νέλλη Σεμιτέκολο) και αυτόν τον τίτλο δανείζεται η αναδρομική έκθεση για τον ζωγράφο και ανατρεπτικό περφόρμερ Γρηγόρη Σεμιτέκολο (1935-2014), που οργανώνεται στην Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων, σε επιμέλεια του ιστορικού τέχνης και επιμελητή εκθέσεων και δράσεων του ΟΠΑΝΔΑ, Χριστόφορου Μαρίνου.

Στην έκθεση, που θα διαρκέσει έως τις 18 Σεπτεμβρίου, παρουσιάζονται ζωγραφικά έργα του καλλιτέχνη, μια εγκατάσταση με τις μισοδιαλυμένες κούκλες του, νεανικά πορτρέτα του που φιλοτέχνησαν οι στενοί του φίλοι Ρένα Παπασπύρου και Αλέκος Φασιανός, φωτογραφικά πορτρέτα του από τον Michael Ruetz, καθώς και εφηβικά σκίτσα, γλυπτά και αρχειακό υλικό. Επίσης, προβάλλεται η ταινία «Κοσμικό ανατομείο» – ο Σεμιτέκολο είχε πρωτοπαρουσιάσει το 1985 την περφόρμανς, η οποία επαναλήφθηκε στο 5ο Φεστιβάλ του Montvillers (1990) και στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (1992).

Για τον ανήσυχο, εφευρετικό, χιουμορίστα Γρηγόρη Σεμιτέκολο, ζωή και τέχνη ήταν ένα. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1935, μαθήτευσε πρώτα στο εργαστήριο του Πάνου Σαραφιανού και μετά στην ΑΣΚΤ με τον Γιάννη Μόραλη, ενώ συνέχισε με ελεύθερες σπουδές στη Γερμανία. Από τα πρώτα χρόνια της πορείας του, η καλλιτεχνική του δραστηριότητα δεν περιορίζεται στα στενά πλαίσια της ζωγραφικής, αλλά επεκτείνεται στον χώρο της σύγχρονης μουσικής και άλλων μορφών πρωτοποριακής έκφρασης.

Η γνωριμία του με τον συνθέτη Γιάννη Χρήστου, το 1968, επηρέασε την εξέλιξή του και έδωσε ένα ιδιαίτερο στίγμα στην παρουσία του, κυρίως μετά την εντυπωσιακή του ερμηνεία, ως περφόρμερ, στα έργα του Χρήστου «Επίκυκλος» και «Αναπαράσταση ΙΙΙ – Ο Πιανίστας», που παρουσιάστηκαν το 1969 στην Αθήνα και σε άλλες ελληνικές και ευρωπαϊκές πόλεις και στην Αμερική.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 άρχισε να οργανώνει χάπενινγκ με ζωντανή μουσική και στη συνέχεια εμφανίστηκαν στο έργο του τα χαρακτηριστικά ανθρώπινα ομοιώματα, οι λευκές άφυλες και ανέκφραστες «κούκλες», που έκτοτε συμμετέχουν σε πολλές δράσεις του, συχνά με σατιρικό περιεχόμενο και τελετουργικό ύφος.

Στη ζωγραφική του, πάλι, αναπτύσσει μια προσωπική γλώσσα με εικόνες συμβολικών αντικειμένων ή αφαιρετικών μοτίβων, σε συνθέσεις ονειρικές, με υποβλητικά χρώματα και σκληρό φωτισμό, που δημιουργούν ένα σουρεαλιστικό κλίμα.

«Κυκλοφορούν ιστορίες για εκπληκτικά χάπενινγκ που έκανε καθημερινά και μάλιστα χωρίς κοινό, με ‘‘θύματα’’ ανυποψίαστους πολίτες. Ο Σεμιτέκολο ήταν δεινός πλακατζής, αυθεντικός φαρσέρ. Εξύψωσε όσο κανένας άλλος Ελληνας καλλιτέχνης το παράλογο, το οποίο ήταν συστατικό στοιχείο της τέχνης του αλλά και της καθημερινότητάς του», επισημαίνει ο Χριστόφορος Μαρίνος. «Από αυτή την άποψη, ο Σεμιτέκολο συγγενεύει με τους ντανταϊστές, τους σουρεαλιστές, τους καταστασιακούς και τους καλλιτέχνες του fluxus. Αλλά θα ήταν άδικο να επιχειρήσουμε να τον κατατάξουμε σώνει και καλά σε κάποιο κίνημα.

Το ενδιαφέρον με καλλιτέχνες όπως ο Σεμιτέκολο είναι ότι δεν ανήκουν πουθενά και αντιστέκονται σε κάθε προσπάθεια κατηγοριοποίησης. Η σημασία του έργου του μοιάζει να κρύβεται στις λέξεις “κοσμικό ανατομείο”. Ο καλλιτέχνης θέτει με την τέχνη του ερωτήματα κοσμικής φύσεως και ταυτόχρονα είναι ένας ανατόμος συναισθημάτων, της σκέψης και του πνεύματος».

? Πινακοθήκη

Δήμου Αθηναίων: Γερμανικού & Μυλλέρου, πλ. Αυδή, Κτίριο Α, Μεταξουργείο. Εως 18.09.2022. Πληροφορίες: 210-5202420|www.opanda.gr