• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.2°C / 31.8°C
    3 BF
    48%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.6°C / 31.0°C
    2 BF
    54%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.2°C / 32.6°C
    3 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    2 BF
    54%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    3 BF
    61%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.1°C / 32.1°C
    2 BF
    70%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.4°C / 26.5°C
    1 BF
    42%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    31°C 31.3°C / 31.3°C
    2 BF
    46%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.8°C / 29.7°C
    3 BF
    49%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 26.2°C
    1 BF
    57%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.4°C / 27.8°C
    2 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.5°C / 28.7°C
    2 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    2 BF
    74%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.5°C / 30.9°C
    0 BF
    40%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.5°C / 31.2°C
    2 BF
    50%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.8°C / 27.1°C
    3 BF
    39%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    31°C 28.6°C / 31.9°C
    2 BF
    27%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 24.3°C / 26.6°C
    2 BF
    67%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 27.8°C
    2 BF
    76%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    2 BF
    64%

Κώστας Βούλγαρης: Η δικιά μας Ελένη, Ψηφίδες και πρόσωπα της σύγχρονης ποίησης, Δοκίμιο, σελ. 478, Εκδοτική Αθηνών

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αναζητώντας την Ελένη

  • A-
  • A+
Ο τόμος του Βούλγαρη είναι μια τολμηρή σύλληψη της ουσίας της ποίησης, είναι ο πυρετός των ποιητών ενώ συνθέτουν, είναι η υπέρβαση της μετριότητας και της πολυσχιδούς φιλολογικής εντρύφησης στα άγονα οροπέδια της πανεπιστημιακής κοινότητας.

Ο τόπος ονομάζεται Ελένη και ο τρόπος που ανακαλύπτουμε την Ελένη είναι της Ελένης ο τρόπος. Ο τύπος του ανθρώπου που αναζητά την Ελένη είναι ο τύπος του ποιητή και του επίμονου αναγνώστη ποίησης και ο συγγραφέας (πεζογράφος και κριτικός λογοτεχνίας) που μας παρέχει την ευχαρίστηση να δούμε την Ελένη στα μάτια είναι ο Κώστας Βούλγαρης. Ο οποίος βγήκε έξω στο άγριο δάσος της ζωής και αναζήτησε την Ελένη. Και τη βρήκε. Και την κάλεσε στο εργαστήριό του. Και εκείνη μπήκε με χαρά και του είπε ότι είναι η Ποίηση. Και ξεκίνησε μια μεγάλη σχέση και μια μακρά διαδρομή που έφτασε κοντά στις 500 σελίδες ενός βιβλίου με έξι κεφάλαια και ένα Επίμετρο.

Εργο τσεκουράτο. Εργο βαρβάτο. Με την έννοια ότι δεν χαρίζεται σε συμβιβασμούς και σε άγονες πεδιάδες γραμματολογικών αναφορών, επεξηγήσεων, υποσημειώσεων και αστερίσκων. Ωριμο βιβλίο και αντικομφορμιστικό. Πυξίδα για μελλοντικούς μελετητές της σύγχρονης ελληνικής ποίησης. Βοσκότοπος για τους βοσκούς της ποίησης με μικρό ή με κεφαλαίο πι. Η ποίηση είναι ένα ορυχείο όπου οι μεταλλωρύχοι σκάβουν και βρίσκουν την αλήθεια. Αλλά μπορεί να είναι και ένα ναρκοθετημένο τοπίο, σπαρμένο με ποιήματα κατά της εξουσίας, εναντίον της καθεστηκυίας τάξης, κατά της πολιτικής ορθότητας και υπέρ της αληθείας.

Και ο Βούλγαρης, μέσα από το ορυχείο, παρατηρεί το ναρκοθετημένο τοπίο και επιχειρεί να δώσει απαντήσεις για το φαινόμενο της ποίησης. Η οποία συμβαίνει, εκθέτει, συντελείται, τρέχει, γράφεται, ενδεχομένως και ερευνάται και διαβάζεται. Η ποίηση έχει πολλά πρόσωπα. Αλλα ακυρώνουν, άλλα επικυρώνουν τις διαθέσεις και τις προκαταλήψεις μας για αυτήν. Αλλά η καλή ποίηση κυρίως αναρωτιέται, τολμά, υψώνεται (και μας εξυψώνει) ανατρέπει. Δεν καλλωπίζει και δεν καθοδηγεί. Δεν χαρίζεται σε άσχετους. Δεν δίνει συμβουλές και δεν οριοθετείται.

Ερμηνεύει αλλά δεν νουθετεί. Δεν είναι ιδεοληπτική και δεν ζητά προαγωγή. Η ποίηση δεν ορίζεται διότι δεν είναι μία. Είναι πολλές. Είναι όσες είναι το σύνολο των ποιητών και των κριτικών λογοτεχνίας μαζί. Αλλά είναι Η δικιά μας Ελένη (του Βούλγαρη) με τις δικές της ψηφίδες που συναποτελεί μέρος των πολλών προσώπων της σύγχρονης ποίησής μας.

Κώστας Βούλγαρης

Η δομή του τόμου είναι πολύ ιδιαίτερη και υπακούει στον κώδικα Κώστα Βούλγαρη. Παραθέτω τους τίτλους των έξι κεφαλαίων, τα οποία κεφάλαια εμπεριέχουν τα δικά τους αριθμημένα υποκεφάλαια: «Ο ρυθμός του κόσμου», «Η σύντομη ακμή του μοντερνισμού», «Η κρίση του μοντερνισμού ως μακρά διάρκεια», «Το μάταιο τη ποιητικής γενεαλογίας», «Το μεταχθές και το προαύριο» και «Η τομή του 1989». Για να προλάβει και για να αντιμετωπίσει τυχόν ενστάσεις στις απόψεις του όπως εκφράζονται στον υπό συζήτηση τόμο, ο Βούλγαρης θέτει ερωτήσεις στον εαυτό του στις οποίες απαντά ο ίδιος.

Και επειδή το ζουμί και η ουσία κρύβονται στις λεπτομέρειες, ήτοι στις απαντήσεις, έχει ενδιαφέρον το προβοκατόρικο αυτό ερωτηματολόγιο που είναι διάσπαρτο σε έντεκα διαφορετικά σημεία του βιβλίου. Ειλικρινά, βρήκα πολύ ενδιαφέρουσες τις ερωταποκρίσεις του Βούλγαρη που θίγουν καίρια ερωτήματα.

Μαθαίνουμε λοιπόν πως ο Σεφέρης, κατά την άποψη του συγγραφέα πάντοτε, ήταν καιροσκόπος, πως οι νεότεροι ποιητές είναι παιδιά της εποχής της φούσκας που τα βρήκαν όλα έτοιμα αποφεύγοντας να πάνε στα σοβαρά θέματα και ότι φλυαρούν ασυστόλως, πως μερικοί ποιητές ξόδεψαν το ταλέντο τους στην πολυπραγμοσύνη τους και πως το ενδιαφέρον του συγγραφέα δεν είναι τα καλύτερα ποιήματα αλλά αν μέσα από αυτά εξελίσσεται η ποιητική γλώσσα. (Ανοίγω εδώ παρένθεση και λέω πως δημοσιεύονται πολλά ποιήματα με αναφορά στην Ελένη, τη μυθική-ιστορική ή την καθημερινή, μούσα των ποιητών.)

Ο Βούλγαρης στον τόμο του, με τις αντιρρήσεις, τις επιφυλάξεις και με τα ερωτήματά του, σωματοποιεί την ποίηση. Εφτασε στην ποίηση (και στα ποιήματα) των ποιητών αναζητώντας την Ελένη της ποίησης. Μια Ελένη ως «αίτιο και αποτέλεσμα της συγγραφής», ως «μέθεξη ζωής και τέχνης», ως «συλλογικό σημείο αναφοράς κάθε εποχής, που αναζητά τη δικιά της Ελένη, απαύγασμα και πρότυπο του ωραίου».

Δεν συμφωνώ με όλες τις θέσεις του Βούλγαρη. Και γιατί να συμφωνήσω άλλωστε; Είπαμε, η ποίηση είναι μια πολύ ιδιωτική υπόθεση για να την αφήσουμε στα χέρια των ποιητών και το ποιητικό τοπίο έχει τόσες αναγνώσεις και απόψεις όσοι και οι αναγνώστες της. Ομως ο τόμος είναι μια τολμηρή σύλληψη της ουσίας της ποίησης, είναι ο πυρετός των ποιητών ενώ συνθέτουν, είναι η υπέρβαση της μετριότητας και της πολυσχιδούς φιλολογικής εντρύφησης στα άγονα οροπέδια της πανεπιστημιακής κοινότητας.

Είναι μια από μέσα καταβύθιση (με σκάφανδρο) στα χωρικά ύδατα της σύγχρονης ποίησης, υποκειμενική και παθιασμένη. Είναι μια διείσδυση σε μέρη της κοινωνίας των ποιητών και του ποιητικού φαινομένου όπως το αντιλαμβάνεται ο συγγραφέας. Είναι μια κριτική θεώρηση και συγχρόνως μια κριτική πράξη, φιλόδοξη και θεμελιωμένη στα πιστεύω του συγγραφέα. Εν κατακλείδι, θα έλεγα ακόμη πως είναι το σπονδυλωτό μυθιστόρημα της νεοελληνικής ποίησης, που με τις ψηφίδες του σταματάει σε σημαντικούς σταθμούς της ανατροφοδοτώντας το ενδιαφέρον των σοβαρών ερευνητών της.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Λίγοι στίχοι για τη Λιλίκα Αλεξίου
Δύο Σάββατα πριν, η εφημερίδα μας περιείχε ένα ένθετο με τον «Φάκελο» που η υπερδραστήρια Γενική Ασφάλεια είχε σχηματίσει για την κομμουνίστρια δασκάλα και λογοτέχνιδα Έλλη (Λιλίκα) Αλεξίου (1894-1988).
Λίγοι στίχοι για τη Λιλίκα Αλεξίου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η οργή του Πάγου
Ο «Πάγος» είναι το νέο μυθιστόρημα του Καρίλ Φερέ που στο αποκορύφωμα της τέχνης του πραγματοποιεί μια συγγραφική στροφή από την «Τριλογία της Λατινικής Αμερικής» στο μυστηριώδες αρκτικό λευκό της Σιβηρίας.
Η οργή του Πάγου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι μεγάλοι τεχνουργοί
Tο «υποκειμενικό» τού Ελιοτ έβρισκε το αντίστοιχό του στην υπαρξιακή «αποκάλυψη» του Τζόις και οι δυο τους προϋπέθεταν την ύπαρξη ενός τεχνουργού δοσμένου απόλυτα στην επιστήμη της κατασκευής.
Οι μεγάλοι τεχνουργοί
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ανθρωπολογία του Μαρξισμού
Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης κυκλοφόρησαν μόλις το βιβλίο του Σέντρικ Ρόμπινσον «Ανθρωπολογία του Μαρξισμού», όπου ο σημαντικός αυτός επιστήμονας καταπιάνεται με την ιδέα του κοινοτισμού.
Ανθρωπολογία του Μαρξισμού
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η τέχνη της γενναιοδωρίας
Ο Τζέιμς Ρομ επέλεξε και επιμελήθηκε αποσπάσματα από τη σκέψη και τα γραπτά του Σενέκα και οι εκδόσεις Διόπτρα τα εξέδωσαν σε ένα νέο βιβλίο που μας πρεοσφέρουν.
Η τέχνη της γενναιοδωρίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας