• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.5°C / 28.4°C
    4 BF
    46%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.6°C / 25.9°C
    2 BF
    69%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.0°C / 25.5°C
    2 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 22.4°C
    0 BF
    73%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 18.0°C / 23.2°C
    1 BF
    65%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 19.5°C
    2 BF
    94%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    2 BF
    55%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.3°C / 26.4°C
    5 BF
    54%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.3°C / 24.9°C
    3 BF
    65%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.8°C / 26.6°C
    4 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.1°C / 25.1°C
    3 BF
    79%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.4°C
    2 BF
    77%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 20.1°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 21.5°C / 25.6°C
    1 BF
    50%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.0°C / 26.8°C
    2 BF
    54%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.7°C / 27.7°C
    2 BF
    51%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 25.5°C / 25.5°C
    2 BF
    69%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    24°C 21.7°C / 24.5°C
    2 BF
    60%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.7°C / 15.7°C
    2 BF
    90%

Ονορέ ντε Μπαλζάκ: Το άγνωστο αριστούργημα, Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης, Εκδόσεις Αγρα

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το μεγαλείο ενός μικρού αριστουργήματος

  • A-
  • A+
Ενα πολύτιμο μικρό δοκίμιο για την τέχνη. «Το άγνωστο αριστούργημα» που έγραψε ο Μπαλζάκ, με δώδεκα σχέδια του Πικάσο.

«Προορισμός μας είναι να συλλάβουμε το πνεύμα, την ψυχή, τη φυσιογνωμία των πραγμάτων και των ανθρώπων. Εκφράζει και προεκτείνει μια σκέψη που πρέπει να συλλάβουμε και ν’ αποδώσουμε. Ούτε ο ζωγράφος ούτε ο ποιητής ούτε ο γλύπτης πρέπει να διαχωρίζουν το αποτέλεσμα από την αιτία, διότι και τα δύο είναι αλληλένδετα με τρόπο ανυπέρβλητο! Σ’ αυτό έγκειται ο αληθινός αγώνας! Πολλοί ζωγράφοι κατάγουν θριάμβους με το ένστικτό τους, χωρίς να έχουν επίγνωση αυτού του προβλήματος που θέτει η τέχνη. Εσείς σχεδιάζετε μια γυναίκα χωρίς να τη βλέπετε! Μ’ αυτόν τον τρόπο όμως το μυστικό της φύσης δεν παραβιάζεται».

Ενα πολύτιμο μικρό δοκίμιο για την τέχνη, σε μορφή μυθιστορήματος, έφτασε στα χέρια μου. Πρόκειται για «Το άγνωστο αριστούργημα» που έγραψε ο Μπαλζάκ, με δώδεκα σχέδια του Πικάσο, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αγρα σε μετάφραση του Δημήτρη Δημητριάδη.

Στη νουβέλα αυτή που διαδραματίζεται τον 17ο αιώνα, δύο ζωγράφοι, ο νεαρός Νικολά Πουσέν και ο Πορμπούς, που είναι ο επίσημος ζωγράφος της Αυλής, συναντιούνται στο ατελιέ του ηλικιωμένου ζωγράφου Φρενχόφερ. Ο Φρενχόφερ είναι επινοημένο πρόσωπο, σε αντίθεση με τους άλλους δύο. Θα μπορούσε να είναι ο ίδιος ο Μπαλζάκ, που στο βιβλίο με αφορμή έναν πίνακα του Πορμπούς δηλώνει πως βρίσκεται μπροστά σε ένα αριστούργημα το οποίο δεν φτάνει κανείς, ούτε καν ο δάσκαλός του Μαμπούσε. Ισχυρίζεται δηλαδή ότι μέσα σε αυτόν τον πίνακα υπάρχει η τελειότητα της ζωγραφικής τέχνης.

Το 1831, στο περιοδικό L’Artiste, ο Μπαλζάκ δημοσίευσε σε δύο μέρη αυτό το «φανταστικό αφήγημα». Εκτοτε το ξαναδούλεψε πολλές φορές. Αλλά ο Φρενχόφερ διατηρούσε πάντα στο βάθος της καρδιάς του ανέπαφο το αρχικό όραμα του «τέλειου» πίνακα. Αυτό το όραμα εξακολουθούσε να θαυμάζει κι αυτό εκθείαζε.

Με διαφορά σχεδόν ενός αιώνα, το υπαρξιακό ερώτημα για την ουσία της τέχνης, που βασάνιζε τον Μπαλζάκ, «ταλαιπωρούσε» και τον Πικάσο που τότε προσπαθούσε να δώσει το δικό του καλλιτεχνικό στίγμα. Γύρω στο 1930 έλεγε πως οι παλιοί πίνακες οδεύουν προοδευτικά προς το τέλος τους. Για εκείνον ένας πίνακας ήταν ένα άθροισμα από καταστροφές αλλά κατά κάποιον τρόπο συμφωνούσε με τον τρόπο που ο Φρενχόφερ, ο ήρωας του Μπαλζάκ, έβλεπε την τέχνη.

Ο Γάλλος εκδότης Βολάρντ φαίνεται πως εντόπισε αυτή τη δημιουργική σχέση κι έτσι εκδίδει το 1931 «Το άγνωστο αριστούργημα» με χαρακτικά του Πικάσο. Οταν ο Πικάσο, το 1952, είναι πια ένας καταξιωμένος ζωγράφος σε όλο τον κόσμο, θα «επιστρέψει» και πάλι στον Μπαλζάκ φτιάχνοντάς του μια σειρά από πορτρέτα σε λιθογραφίες. Φαίνεται πως ένα αόρατο βαθύτερο καλλιτεχνικό νήμα συνέδεε τους δύο δημιουργούς.

Αρκεί να σκεφτεί κανείς πως ο Πικάσο ζωγράφισε ένα αληθινό αριστούργημα, την «Γκουέρνικα», στο σπίτι που ο Μπαλζάκ είχε τοποθετήσει το δικό του «Αγνωστο αριστούργημα». Στο σπίτι αυτό, το μέγαρο Savoie-Carignan, έβαζε ο Μπαλζάκ τον μετρ Φρενχόφερ να συναντιέται με τον Πορμπούς και τον Πουσέν. «Ο Πικάσο, συγκινημένος κι ερεθισμένος από την ιδέα να πάρει τη θέση της φημισμένης σκιάς του Φρενχόφερ, νοίκιασε το 1937 το ατελιέ».

Διαβάζοντας αυτό το μικρό βιβλιαράκι –μόλις 100 σελίδων– είναι αδύνατο να μη σκεφτείς, υπολογίσεις, αναλογιστείς τη σημασία της τέχνης στις υπαρξιακές αγωνίες του ανθρώπου κάθε εποχής αλλά και να μη σκεφτείς πως δεν υπάρχει αυτό που λένε μεγάλο ταλέντο χωρίς μεγάλη δύναμη θέλησης.

Αλλωστε αυτός ο μεγάλος, ιδιοφυής, αιρετικός και παράξενος συγγραφέας τόνιζε σε κάθε έκφανση της ζωής του πως όλη η ανθρωπότητα είναι ένα πάθος. Χωρίς πάθος, η θρησκεία, η ιστορία, τα μυθιστορήματα, η τέχνη δεν θα υπήρχαν.


▶ Διαβάστε τις υπόλοιπες Βιβλιοαναγνώσεις 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Εγραψα για την οικογένειά μου με θάρρος, ενσυναίσθηση και νηφαλιότητα»
Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα, η Ρέα Γαλανάκη μας μιλά για το έργο αλλά και για τόπους και πρόσωπα που έπρεπε να προσκαλέσει η μνήμη στο συγγραφικό εργαστήρι.
«Εγραψα για την οικογένειά μου με θάρρος, ενσυναίσθηση και νηφαλιότητα»
ΝΗΣΙΔΕΣ
H Ελληνική Επανάσταση και η σημασία της
Στο νέο του βιβλίο ο Αλέξης Ηρακλείδης ασχολείται με τις ελληνοαλβανικές σχέσεις, στο «Βορειο- ηπειρωτικό», στην ελληνική μειονότητα στην Αλβανία και στο ακανθώδες ζήτημα των Τσάμηδων.
H Ελληνική Επανάσταση και η σημασία της
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενα θαύμα από λέξεις
Η συγγραφέας Ιρένε Βαγέχο χρησιμοποιεί επιτυχημένα μια λογοτεχνική αφήγηση με προσωπικές της σκέψεις για να εξιστορήσει την καταγωγή του βιβλίου.
Ενα θαύμα από λέξεις
ΝΗΣΙΔΕΣ
Κορεατικά μαθήματα ελληνικών
H συγγραφέας μάς μεταφέρει μια εξαιρετικά δυνατή ιστορία με τρεις φωνές: της γυναίκας που δεν βρίσκει τη φωνή της, του ανάπηρου άνδρα και του παρατηρητή όλων.
Κορεατικά μαθήματα ελληνικών
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αριστερά σημαίνει ανιδιοτέλεια
Ο Διονύσης Χαριτόπουλος επιστρέφει στο προσκήνιο με το 20ό βιβλίο του, εστιάζοντας στους αντάρτες και στις αντάρτισσες που αντιστάθηκαν στις δυνάμεις Κατοχής από τις γραμμές του ΕΛΑΣ.
Αριστερά σημαίνει ανιδιοτέλεια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας