• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.2°C / 30.8°C
    1 BF
    38%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.4°C / 29.4°C
    2 BF
    47%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.7°C / 28.2°C
    2 BF
    71%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 26.4°C
    2 BF
    56%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    3 BF
    50%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.6°C / 25.4°C
    1 BF
    53%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.4°C / 21.8°C
    0 BF
    49%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 27.4°C / 27.4°C
    2 BF
    45%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    26°C 20.4°C / 28.8°C
    2 BF
    49%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 25.1°C
    1 BF
    53%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.8°C / 26.4°C
    0 BF
    44%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 27.7°C
    2 BF
    51%
  • Κεφαλονιά
    Ομίχλη
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    2 BF
    94%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 26.2°C
    0 BF
    53%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    29°C 23.5°C / 29.4°C
    1 BF
    40%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.1°C / 23.8°C
    4 BF
    57%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.5°C / 31.0°C
    1 BF
    29%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.3°C / 23.3°C
    2 BF
    56%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.7°C / 26.1°C
    2 BF
    60%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    0 BF
    74%

Η κορφή Καζάρμα των Αγράφων στη λίμνη Πλαστήρα. Με πρόσφατη απόφαση (12/2022) η ΡΑΕ έδωσε άδεια για την εγκατάσταση 9 ανεμογεννητριών, μέσα στα όρια του Εθνικού Πάρκου Τζουμέρκων, Αγράφων, Αχελώου, Μετεώρων, με ύψος πυλώνα 180 μέτρων και φτερωτή 130 μέτρων!

Φωτ.: Θ. Αθανασιάδης
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα «Απάτητα Βουνά» και οι ταπεινωμένες κορυφές

  • A-
  • A+
Η πρόταση του υπουργείου Περιβάλλοντος για περιοχές άνευ δρόμων σε ορεινούς όγκους θα είχε πρακτικό αντίκρισμα εάν συνοδευόταν από την κατάργηση του άρθρου που επιτρέπει την επέμβαση στα δάση.

Η πρωτοβουλία του ΥΠΕΝ για τις περιοχές άνευ δρόμων (ΠΑΔ) έτυχε, όπως ήταν φυσικό, μεγάλης δημοσιότητας τόσο σε υπουργικό όσο και σε πρωθυπουργικό επίπεδο. Ελαβε, μάλιστα, την ονομασία «Απάτητα Βουνά» για να υπάρχει, βρε αδερφέ, και η αναγκαία σύνδεση με το ένδοξο παρελθόν των κλεφτών και των αρματολών.

Το τελευταίο δεν ξενίζει κανέναν καθώς το εμπεδώσαμε πια ότι η Δεξιά είναι ο συνεχιστής των αγώνων του έθνους. Εκείνο όμως που ξενίζει είναι το περιεχόμενο της συγκεκριμένης πρότασης, η οποία στην καλύτερη περίπτωση είναι χωρίς καμία ουσιαστική σημασία, στη χειρότερη δε φύλλο συκής.

Κατ’ αρχάς, αξίζει να τονιστεί ότι η συγκεκριμένη πρόταση εντάσσεται, σε κάποιο βαθμό, σε αυτό που διεθνώς ονομάζεται wilderness (η λέξη προσδιορίζει τις περιοχές χωρίς δρόμους και κατ’ επέκταση τις παρθένες περιοχές). Πρώτη φορά θεσπίστηκε προστασία αυτών των περιοχών στις ΗΠΑ με το Wilderness Act (1964).

Στη συνέχεια ακολούθησε ο Endangered Species Act (ESA, 1973), o οποίος αποτέλεσε και την πηγή έμπνευσης για την υιοθέτηση της ευρωπαϊκής οδηγίας για τους οικοτόπους (οδηγία 92/43). Ο ESA έχει πολύ αυστηρές ρυθμίσεις για την προστασία της βιοποικιλότητας και για τον λόγο αυτό ονομάστηκε «pitbull του δικαίου του περιβάλλοντος». Λόγω αυτών των νέων ρυθμίσεων, ο Wilderness Act διαδραματίζει πλέον έναν βοηθητικό, σε σχέση με τον ESA, ρόλο.

Επιπλέον, στις ΗΠΑ έχει θεσπιστεί και ο Roadless Areas Conservation Rule (2001) με τον οποίο ορίζονται οι ΠΑΔ, η δε μοναδική απαγόρευση που προβλέπει είναι για την κατασκευή ή ανακατασκευή δρόμων και για την υλοτόμηση. Ολες οι άλλες δραστηριότητες επιτρέπονται. Για τον λόγο αυτό προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (που αποτέλεσε τη βάση της πρότασης του ΥΠΕΝ) αναφέρεται μόνο στον Roadless Rule ενώ στην επιστημονική βιβλιογραφία τονίζεται η ένταξη του τελευταίου στο θεσμικό πλαίσιο ESA και Wilderness Act, δηλαδή στο καθεστώς των προστατευόμενων περιοχών (Π.Π.), καθώς χωρίς αυτή την ένταξη τίποτε δεν προστατεύεται.

Στην Ευρώπη δεν υπάρχει η έννοια της wilderness, η μόνη δε χώρα που έχει σχετικά αντίστοιχη νομοθεσία με την προτεινόμενη είναι η Φινλανδία με το ν. 62/1991 στην οποία, μάλιστα, ο νόμος δεν εφαρμόζεται από τότε που έγινε κράτος-μέλος της Ε.Ε. και εφαρμόζει την οδηγία 92/43. Περαιτέρω, αξίζει να σημειωθεί ότι κοινά στοιχεία με την πρόταση του ΥΠΕΝ μπορεί να αναζητήσει κανείς σε δύο διεθνείς συμφωνίες, στη Σύμβαση για την Προστασία των Αλπεων και στη Σύμβαση για την Προστασία των Καρπάθιων.

Ωστόσο και οι δύο αυτές συμβάσεις έχουν απολέσει τα αρχικά τους χαρακτηριστικά (wilderness) λόγω των πρωτόκολλων που ακολούθησαν και τα οποία τις ενέταξαν στο πνεύμα της οδηγίας 92/43. Με βάση τα ως άνω δεδομένα, στην καλύτερη περίπτωση η πρόταση του ΥΠΕΝ δεν έχει καμία ουσιαστική σημασία. Αλλωστε, πρόκειται για το 0,51% των ορεινών όγκων της χώρας και συνεπώς το επιχείρημα ότι οι έξι ορεινοί όγκοι συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών ΑτΘ και στην προστασία της βιοποικιλότητας δεν νομίζω ότι μπορεί να υποστηριχθεί σοβαρά.

Περαιτέρω, η πρόταση της ως άνω ερευνητικής ομάδας βρίσκεται σε αναντιστοιχία με τις προτάσεις της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας. Συγκεκριμένα, ο καθορισμός, τόσο στην Ε.Ε. όσο και στην Ελλάδα, ΠΑΔ σε ποσοστό 2% της συνολικής χερσαίας έκτασης. Αυτό βρίσκεται στον αντίποδα των προτάσεων για επέκταση των Π.Π. σε ποσοστό 30% έως το 2030 με περαιτέρω διεύρυνση σε ποσοστό 50% έως το 2050 της συνολικής χερσαίας επιφάνειας (στρατηγική της Ε.Ε. για τη βιοποικιλότητα έως το 2030).

Το όρος Κιθαιρώνας έχει γίνει σκαντζόχοιρος…

Φωτ.: Θ. Αθανασιάδης

Επίσης, δεν υπάρχει καμία τεκμηρίωση γιατί επιλέχθηκαν οι συγκεκριμένοι ορεινοί όγκοι και όχι άλλοι καθώς δεν υπάρχει αξιολόγηση για τα είδη και τους οικότοπους που βρίσκονται στα συγκεκριμένα βουνά, τουλάχιστον αυτών που περιλαμβάνονται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ της οδηγίας 93/43 και χρειάζονται επιπλέον ειδική προστασία πέραν της προβλεπόμενης από την ως άνω οδηγία.

Το επιχείρημα περί της ανάγκης προστασίας του βαλκανικού αγριόγιδου που προβάλλεται κατά κόρον δεν αρκεί. Σε τελευταία ανάλυση, αφού στην εν λόγω πρόταση η προστασία των συγκεκριμένων ορεινών όγκων δεν υλοποιείται με βάση την οδηγία 92/43 δεν θα έπρεπε να παρέχονται στοιχεία από άλλες έννομες τάξεις και ιδίως τις ΗΠΑ; Ισως, όμως, αυτό να μη χρειάζεται καθώς, όπως είπε και ο αρμόδιος υφυπουργός, πρόκειται για μια πανευρωπαϊκή (ή και παγκόσμια θα πρόσθετα εγώ) πρωτοτυπία!

Επίσης, η συγκεκριμένη πρόταση (τόσο στο επιστημονικό όσο και στο πολιτικό επίπεδο) μπορεί να οδηγήσει σε αποπροσανατολισμό διότι το μείζον στην Ε.Ε. και στα κράτη-μέλη είναι η εναρμόνιση των εθνικών πρακτικών στο πλαίσιο της εφαρμογής της νομοθεσίας για τη φύση (οδ. 92/43 και οδ. 2009/147) και όχι οι εθνικές αποσπασματικές πρακτικές που οδηγούν στην απίσχνανση του ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου. Διότι πώς αλλιώς μπορεί να ερμηνεύσει κανείς την εν λόγω πρόταση παρά ως προσπάθεια ωραιοποίησης μιας πολύ κακής πρακτικής της χώρας αναφορικά με την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη φύση που συνοδεύεται, μάλιστα, από σχετικές καταδίκες από το ΔΕΕ;

Από τα παραπάνω, λοιπόν, προκύπτει ότι το εν λόγω εγχείρημα είναι απλώς φύλλο συκής διότι αποσκοπεί στο να συσκοτίσει το γεγονός ότι επιτρέπεται η συνέχιση της ίδιας αρνητικής πρακτικής αναφορικά με την προστασία της βιοποικιλότητας και των ορεινών όγκων σε σχέση με την εφαρμογή της οδηγίας 92/43. Αλλωστε, το ακανθώδες πρόβλημα της κατάτμησης των οικοτόπων –που ορθά επισημαίνει η μελέτη– δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μεμονωμένα αλλά μόνο εντός του δικτύου Natura 2000, όπως άλλωστε επισημαίνει επανειλημμένα και η Επιτροπή.

Τέλος, θα είχε ένα ελάχιστο πρακτικό αντίκρισμα η πρόταση του ΥΠΕΝ εάν συνοδευόταν από τη βούληση για κατάργηση του άρθρου 45 ν. 998/1979 που επιτρέπει την επέμβαση στα δάση εν όψει ανάπτυξης οικονομικών δραστηριοτήτων όπως οι ΑΠΕ και την εναρμόνιση του εν λόγω νόμου με τη νομολογία του ΔΕΕ και τη νέα στρατηγική για τα δάση της Ε.Ε.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ

Στην τελευταία γίνεται λόγος για τον αναντικατάστατο ρόλο των δασών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής (φυσικές καταβόθρες) και στην εξ αυτού του λόγου ανάγκη για ενίσχυση της προστασίας τους σε ενωσιακό επίπεδο. Αλλωστε και οι νέες ρυθμίσεις της Ε.Ε., γνωστές ως «fit for 55» κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση. Φαίνεται, λοιπόν, ότι κάτω από το καπέλο των «Απάτητων Βουνών» θα συνεχιστεί η ταπείνωση των κορυφογραμμών των ελληνικών βουνών και η προσβολή της δασικής (και όχι μόνο) βιοποικιλότητας.

*Αν. καθηγητής στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διάλογος για τα «Απάτητα Βουνά»
Επιστολή σχετικά με κείμενο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα μας με τίτλο «Τα “Απάτητα Βουνά” και οι ταπεινωμένες κορυφές».
Διάλογος για τα «Απάτητα Βουνά»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μισούν τις περιοχές Natura;
Το ξανασερβίρισμα του σχεδίου εγκατάστασης αιολικού σταθμού εντός της προστατευόμενης περιοχής στη Νότια Σκύρο κινητοποίησε κατοίκους και φορείς.
Μισούν τις περιοχές Natura;
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Άγνωστη ορεινή Φθιώτιδα, εξερευνούμε το όρος Καλλίδρομο
Ένας επίγειος παράδεισος σε απόσταση αναπνοής από την εθνική οδό Αθηνών-Λαμίας μας περιμένει στο όρος Καλλίδρομο. Γύρω του, συγκεντρώνονται τα καλύτερα στοιχεία της φύσης.
Άγνωστη ορεινή Φθιώτιδα, εξερευνούμε το όρος Καλλίδρομο
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Τα απάτητα βουνά και η περιφέρεια του Κ. Σκρέκα
Πέντε μεγάλοι ορεινοί όγκοι εντάχθηκαν σε πρόγραμμα απόλυτης προστασίας που απαγορεύει κάθε μορφής αλλοίωσης του περιβάλλοντος • Μαζί τους και μια από τις 48 μικρότερες περιοχές που εξετάστηκαν: το όρος Χατζή,...
Τα απάτητα βουνά και η περιφέρεια του Κ. Σκρέκα
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Ανακαλύπτοντας τις ομορφιές της ιστορικής Kλεισούρας Καστοριάς
Ανηφορίζουμε τα υψίπεδα της Βόρειας Ελλάδας και γνωρίζουμε το τρανό χωριό της Δυτικής Μακεδονίας πριν το σκεπάσουν τα χιόνια.
Ανακαλύπτοντας τις ομορφιές της ιστορικής Kλεισούρας Καστοριάς
ΝΗΣΙΔΕΣ
Θα νικήσει η ζωή;
«Με μια ιστορική απόφαση για την προάσπιση της βιοποικιλότητας στη χώρα μας, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας απέκλεισε τον περασμένο Μάιο τη χωροθέτηση 106 ανεμογεννητριών σε 14 νησίδες του Ν. Αιγαίου»
Θα νικήσει η ζωή;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας