• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 3.8°C / 6.9°C
    1 BF
    48%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 4.2°C / 6.9°C
    3 BF
    50%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    8°C 5.9°C / 9.0°C
    1 BF
    32%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    3 BF
    31%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 3.9°C
    3 BF
    41%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 3.6°C / 6.3°C
    1 BF
    58%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C 1.4°C / 1.4°C
    4 BF
    41%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.4°C / 9.6°C
    1 BF
    44%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 4.4°C / 8.1°C
    5 BF
    82%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 2.9°C / 4.9°C
    3 BF
    48%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 5.8°C / 7.9°C
    6 BF
    56%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 2.9°C / 5.7°C
    3 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    11°C 8.9°C / 10.9°C
    2 BF
    43%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 5.5°C / 6.9°C
    0 BF
    29%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    6°C 5.5°C / 8.9°C
    1 BF
    57%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 5.8°C / 7.8°C
    2 BF
    40%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    5°C 1.9°C / 7.1°C
    2 BF
    63%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 3.3°C / 4.9°C
    0 BF
    51%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 4.3°C / 7.2°C
    0 BF
    48%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 1.8°C / 1.8°C
    2 BF
    61%

Μιχάλης Φακίνος: Το Πέτρινο 8, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2021

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Καιροί παράξενοι, παράξενοι καιροί…

  • A-
  • A+
Ενας αινιγματικός τόπος ανάμεσα σε γη και ουρανό φιλοξενεί την ιστορία του αιώνα, την ιστορία του τόπου μας αλλά και τις μέρες που ακόμα δεν είδαμε.

Το νέο μυθιστόρημα του Μιχάλη Φακίνου «Το Πέτρινο 8» (Εκδόσεις Καστανιώτη, 2021) είναι από αυτά τα σπάνια στις μέρες μας, που από τις πρώτες σελίδες τους μας προκαλούν αναγνωστική βουλιμία: με μια ματιά, με ένα ανοιγόκλειμα των βλεφάρων, να θέλουμε να τα γευτούμε ολόκληρα.

Είναι από αυτά που όσο προχωρούμε την ανάγνωση μας εξωθούν να καταγράψουμε τα συναισθήματα και τις σκέψεις που συνειρμικά σκάνε στο μυαλό μας.

«Το Πέτρινο 8» είναι μια αλληγορική σπουδή στις αλλαγές που φέρνει ο χρόνος σε έναν άχρονο μη τόπο, ο οποίος μετεωρίζεται ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον. Τόπος άγονος, «πεδίο βολής», «τόπος πειραματόζωο». Η γεωγραφική μορφολογία του σχηματίζει ένα ξαπλωτό οκτώ, το σύμβολο του άχρονου απείρου και, μεταφορικά, του αιώνιου ρου της Ιστορίας.

«Το Πέτρινο 8» είναι μια όπερα του παραλόγου, μια τραγική φαρσοκωμωδία, που αντλεί τα γνήσια υλικά της από την τρίτη δεκαετία του προηγούμενου αιώνα μέχρι τις μέρες μας και ακόμη παραπέρα, από αυτές που δεν είδαμε ακόμα. Οχι όμως όπως τα προσλαμβάνουν αυτοί που διαφεντεύουν την Ιστορία από τα πάνω, αλλά οι καθημερινοί άνθρωποι που υπέστησαν τις συνέπειες των θεομηνιών της.

Οι χρόνοι αναφοράς των συνδεδεμένων ιστοριών-κεφαλαίων (ένα στοιχείο της μιας γίνεται πέρασμα στην επόμενη) δεν ακολουθούν ευθύγραμμη διαδοχή. Ξεκινά το 1927, με τον λαϊκό ζωγράφο Θεόφιλο να περιπλανιέται λοιδορούμενος και να οραματίζεται τους ήρωες του 1821. Ακολουθεί το 1949 με έναν αντάρτη του Εμφυλίου να προσπαθεί να ολοκληρώσει πάση θυσία την αποστολή του (εμπνευσμένο από το «Κιβώτιο» του Αρη Αλεξάνδρου). Πηγαίνει πίσω στο 1939, παραμονές της ημέρας που η ναζιστική Γερμανία μπήκε σε πόλεμο, με τα φασιστάκια μιας φάλαγγας της ΕΟΝ του Μεταξά να στήνουν την κατασκήνωσή τους και, στο πλαίσιο της ηθικής και ιδεολογικής διαπαιδαγώγησής τους, να εξευτελίζουν με φτυσιές έναν κομμουνιστή κρατούμενο, και εκείνος να τους αντεπιτίθεται θαρραλέα κραυγάζοντας «Ζήτω το Κάπα Κάπα, ζήτω το Κάπα Κάπα Ελλάδας».

Μετά πάει ακόμη πιο πίσω, στο 1924, όταν Μικρασιάτες πρόσφυγες αναζητούν μια νέα ζωή στον αφιλόξενο τόπο όπου τους έριξε η προσφυγιά και προσπαθούν να επιβιώσουν με μοναδική περιουσία τους τους λίγους σπόρους που έφεραν μαζί τους. Δύο κεφάλαια είναι αφιερωμένα στα χρόνια της χούντας των συνταγματαρχών: Το 1972, σε έναν κιτς παραθεριστικό οικισμό για αξιωματικούς της χούντας, παρακολουθούμε στιγμιότυπα από την καθημερινότητα ενός σαλεμένου στρατηγού που παριστάνει τον ανάπηρο.

Δυο χρόνια μετά, το 1974, στις πρώτες μέρες της Μεταπολίτευσης, ο σαλεμένος πραξικοπηματίας θέλει να πυρπολήσει τα σαλέ για να αφήσει πίσω του καμένη γη και να μην πουν ότι παραδόθηκε αμαχητί. Σαράντα τρία χρόνια μετά, το 2017, ένας μοναχικός ποδηλάτης περιπλανιέται στο ζοφερό σήμερα, αναζητώντας κάτι που στο τέλος τον οδηγεί στις απαρχές, στο να καταλήξει «άνθρωπος της σπηλιάς».

Και ενώ οι εποχές αλλάζουν, και ο τόπος, το «Πέτρινο 8», γκρεμίζεται, πυρπολείται και αναγεννιέται κάθε φορά από τις στάχτες του, τρία πλάσματα της φύσης παραμένουν σε αυτόν διαχρονικοί παρατηρητές των έργων των ανθρώπων: η χελώνα, αδύναμος εύκολος στόχος που κρύβεται στα δύσκολα στο καβούκι του· το σοφό φίδι, οστεοφύλακας που ρουφά αστείρευτη γνώση από το ηδονικό πιπίλισμα των οστών των πεθαμένων και, στα κρυφά, «φωτογραφίζει τους ζωντανούς και βγάζει συμπεράσματα»· ο αετός που παρατηρεί τα πάντα από ψηλά και, ενίοτε, τους επιτίθεται.

Το φίδι, ο αποδιοπομπαίος τράγος του προπατορικού αμαρτήματος, εισέρχεται στην ιστορία με ένα «Αχρονο» ιντερμέδιο, μεταξύ του 1927 και του 1949. Αγνοεί τον χρόνο έναρξης της ζωής του και αμφιβάλλει αν είναι αυτό που πρόσφερε το μήλο στην Εύα. «Αχρονο» τιτλοφορείται και το τελευταίο κεφάλαιο του μυθιστορήματος.

Σε αυτό έχουμε πια φτάσει στην εποχή των παραισθήσεων, στη νέα εικονική πραγματικότητα, στον «νέο κόσμο των μη όντων», όπου το φιλοπερίεργο, ατρόμητο και φιλάληθες φίδι απορρυθμίζεται. Το νοητικό του σύστημα έχει φρακάρει και όλες οι μνήμες των ανθρώπων που έχει ρουφήξει στους αιώνες έχουν γίνει πολτός.

Απαυδισμένο και φοβισμένο, ταλανιζόμενο από κενά μνήμης, επιδίδεται σε έναν παραπονεμένο, παραληρηματικό μονόλογο, με τον οποίο σκιαγραφεί αριστοτεχνικά τη δυστοπία μιας σύγχρονης παραβολικής «Αποκάλυψης».

Ο λόγος του Μιχάλη Φακίνου, όπως γνωρίζουμε από όλα τα βιβλία του, είναι δουλεμένα αφτιασίδωτος. Αφηγείται σαν λαϊκός παραμυθάς, «ζωγραφίζει» με λέξεις, όπως ο αυτοδίδακτος Θεόφιλος εικονογραφούσε και αγιογραφούσε απέριττα τη λαϊκή παράδοση. Αντλεί πραγματικά στιγμιότυπα από τις πομπές και τα αιματηρά αίσχη της Ιστορίας και τα διασυνδέει στην παλινδρομική αλληλουχία του χρόνου, με συγκολλητική ουσία το παράλογο.

Για την ακρίβεια, το φαινομενικά «παράλογο». Αυτό που τελικά αντιλαμβανόμαστε ως οικείο, διαπαιδαγωγημένοι από τη μεταφυσική της καθημερινότητάς μας, όπου υπέρτερες άνομες εξουσίες, ορατές και αόρατες, μας χειραγωγούν και μας δυναστεύουν· πότε με την ωμή βία, πότε με την αποβλάκωση και την αποθάρρυνση και πάντα με την προπαγάνδιση του μάταιου κάθε αντίστασης.

Αλλωστε, τι άλλο είναι η επινόηση του παραλόγου από μια απέλπιδα προσπάθεια να ερμηνεύσουμε το ανεπιθύμητο, να το απλοποιήσουμε και να το μετουσιώσουμε σε «εικόνες κατανοητές και γνώσεις απροσδόκητες», ξορκίζοντάς το έτσι στο πυρ το εξώτερο; Μήπως και καθησυχαστούμε από την αυταπάτη ότι εξιχνιάσαμε τα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης και του «θείου». Αυτού που κατοικοεδρεύει «στο χοντρό πούσι, στο βρόμικο μπαμπάκι όπου μόνο οι ψυχές πάνε».

Και κάπως έτσι, σε «καιρούς παράξενους, παράξενους καιρούς…», ο αγέραστος χρόνος συνεχίζει να «γερνάει όλα τ’ άλλα και τους άλλους».

*Συγγραφέας. Το τελευταίο βιβλίο «Εβαφε ο Στάλιν τα μαλλιά του;», που κυκλοφόρησε σε πρώτη έκδοση με την «Εφημερίδα των Συντακτών» τον Αύγουστο του 2018, κυκλοφορεί σε ανανεωμένη έκδοση από τις Εκδόσεις Καστανιώτη.


▶ Ο Μιχάλης Φακίνος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1940. Εργάστηκε ως δημοσιο­γράφος. Εχει εκδώσει δώδεκα μυθιστο­ρήματα, τρεις συλλογές διηγημάτων και έναν τόμο με χρονογρα­φήματα. Δύο θεατρικά έργα του, «Το ματ» (1985) και «Περιμένοντας τον Μπέκετ» (2000) έχουν παιχτεί στο θέατρο «Στοά». Διηγήματά του έχουν γίνει τηλεταινίες και έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, τα γερμανικά και τα ολλανδικά

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενα βιβλίο από το μέλλον
Ο συγγραφέας δημιουργεί ένα σύμπαν στο οποίο έχουν κυρίαρχη θέση πρόσωπα που κάποιος μπορεί να τα θεωρήσει και ως ανθρώπους της διπλανής πόρτας, ακόμα κι αν δεν είναι πάντα εύκολο να το παραδεχθεί.
Ενα βιβλίο από το μέλλον
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Τριετία επανόδου στο παλαιό»
Ο Κώστας Ζώρας στηλιτεύει απερίφραστα τον ρόλο των μέσων μαζικής ενημέρωσης και την ολέθρια για το κοινωνικό σώμα σχέση τους με την εξουσία.
«Τριετία επανόδου στο παλαιό»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η δοκιμασία του αγώνα και της ψυχής
Αν και ο ίδιος ο συγγραφέας είναι αμετακίνητος στις επαναστατικές ιδέες του και τις ανατρεπτικές προθέσεις του, η γραφή του φαίνεται απείθαρχη και ανυπάκουη.
Η δοκιμασία του αγώνα και της ψυχής
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εγκλημα στην καρδιά της χούντας
Το βιβλίο του Ν. Οικονόμου αποτελεί έναν ζωντανό διάλογο ανάμεσα στον ζοφερό κόσμο της δικτατορίας, τη σεξουαλική ίντριγκα, τη διαφθορά και τη συλλογική και ατομική παραπλάνηση.
Εγκλημα στην καρδιά της χούντας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας