• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 19.6°C / 24.6°C
    2 BF
    65%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.8°C / 17.1°C
    2 BF
    58%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 19.9°C / 23.2°C
    4 BF
    69%
  • Ιωάννινα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 14.9°C / 18.6°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 12.4°C
    4 BF
    58%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 14.0°C / 16.3°C
    2 BF
    61%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 10.4°C / 16.5°C
    5 BF
    73%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 18.6°C / 20.6°C
    1 BF
    78%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 24.8°C
    1 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    3 BF
    77%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 23.5°C
    4 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 17.9°C
    4 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    0 BF
    73%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 19.5°C
    3 BF
    52%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 19.5°C / 19.5°C
    1 BF
    70%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.1°C / 23.8°C
    2 BF
    55%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 19.7°C / 24.8°C
    3 BF
    64%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 15.4°C
    1 BF
    80%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 14.7°C / 17.2°C
    3 BF
    59%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 10.8°C / 16.9°C
    2 BF
    63%

Κλαρίσε Λισπέκτορ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα ρόδα της Κλαρίσε Λισπέκτορ

  • A-
  • A+
«Τα τριαντάφυλλα είχαν αφήσει έναν τόπο δίχως σκόνη και δίχως ύπνο μέσα της. Μες στην καρδιά της, εκείνο το τριαντάφυλλο, που θα μπορούσε τουλάχιστον να είχε πάρει για τον εαυτό της χωρίς να κάνει κακό σε κανέναν στον κόσμο, έλειπε. Σαν μια τεράστια έλλειψη. Αλήθεια, σαν έλλειψη. Μια απουσία που έμπαινε μέσα της σαν διαύγεια».

«Στα δέντρα οι καρποί ήταν μαύροι, γλυκοί σαν το μέλι. Στο έδαφος υπήρχαν ξερά κουκούτσια γεμάτα σπείρες, σαν μικρά σαπισμένα μυαλά. Το παγκάκι ήταν λεκιασμένο από βυσσινί χυμούς. Τρυφερά μουρμούριζαν τα νερά. Στον κορμό του δέντρου καρφώνονταν τα περίτεχνα πόδια μιας αράχνης. Η σκληρότητα του κόσμου ήταν ήρεμη. Ο φόνος ήταν βαθύς. Και ο θάνατος δεν ήταν αυτό που νομίζαμε».

Είναι ένα απόσπασμα από το βιβλίο «Οικογενειακοί δεσμοί» (εκδ. Αντίποδες) της Κλαρίσε Λισπέκτορ σε μετάφραση του Μάριου Χατζηπροκοπίου. Κυκλοφόρησε το 2019 στη χώρα μας και έχει γραφτεί το 1960. Είναι το βιβλίο που την καθιέρωσε ως μία από τις πιο σημαντικές συγγραφείς στη βραζιλιάνικη λογοτεχνία. Και η αλήθεια είναι πως επιστρέφω συχνά στην ανάγνωσή του.

Δεν θυμάμαι πια πόσες φορές το έχω διαβάσει όταν τα πράγματα γύρω σκουραίνουν και ψάχνει κανείς το τρυφερό σύμπαν ενός λογοτεχνικού βιβλίου για να αναπνεύσει καθαρό αέρα. Μου λείπει, βέβαια, ένα επίμετρο και σε αυτό το βιβλίο της - ελπίζω κάποτε να προστεθεί.

Από τον εκδοτικό οίκο Αντίποδες κυκλοφορούν σχεδόν όλα τα βιβλία της -εκτός από το «Κοντά στην άγρια καρδιά» (εκδ. Τυπωθήτω, 2008)- με περισσότερες λεπτομέρειες για την ίδια και το έργο της. Η Κλαρίσε Λισπέκτορ θα διαπιστώσετε πως δεν είναι μια απλή περίπτωση συγγραφέα.

Ποια είναι η γυναίκα που θεωρείται ο «θηλυκός Κάφκα» της λογοτεχνίας;

Η Κλαρίσε Λισπέκτορ (1920-1977) λοιπόν -όπως μας πληροφορεί ο μεταφραστής του έργου της Μάριος Χατζηπροκοπίου που συνοδεύει την έκδοση του έργου «Η ώρα του αστεριού», εκδ. Αντίποδες, 2016- γεννήθηκε στο Τσετσέλνικ της Ουκρανίας από Εβραίους γονείς. Η οικογένειά της μετανάστευσε το 1922 στη Βραζιλία. Το 1943 παντρεύτηκε τον πρώην συμμαθητή της στη Νομική Σχολή, Μαουρί Γκουρζέλ Βαλέντε, και έλαβε τη βραζιλιάνικη υπηκοότητα. Τον Δεκέμβριο του 1943 εξέδωσε το πρώτο της μυθιστόρημα, «Κοντά στην άγρια καρδιά» το οποίο προκάλεσε πολύ μεγάλη εντύπωση, κέρδισε το βραβείο Graca Aranha για πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα και ανακηρύχθηκε καλύτερο μυθιστόρημα του 1943.

Την ίδια χρονιά, ακολουθώντας τον σύζυγό της στη διπλωματική του αποστολή εγκαταστάθηκε στη Νάπολη, όπου εργάστηκε για ένα διάστημα ως εθελόντρια στο αμερικανικό στρατιωτικό νοσοκομείο και άρχισε να γράφει το δεύτερο μυθιστόρημά της, «Ο πολυέλαιος», 1946. Στη Ρώμη γνωρίζεται με τον ποιητή Τζουζέπε Ουνγκαρέτι, που μετέφρασε αποσπάσματα από το «Κοντά στην άγρια καρδιά» για το περιοδικό Prosa, και με τον Τζόρτζιο ντε Κίρικο, που φιλοτέχνησε το πορτρέτο της.

Μετά από μια σύντομη επιστροφή στη Βραζιλία, το ζεύγος εγκαθίσταται, μεταξύ 1946-49, στη Βέρνη της Ελβετίας. Στο διάστημα αυτό γεννιέται ο πρώτος γιος της Λισπέκτορ, Πέδρο, και γράφει το επόμενο μυθιστόρημά της, «Η πολιορκημένη πόλη» (1949), καθώς και τα περισσότερα διηγήματα της συλλογής «Οικογενειακοί δεσμοί», 1960, που παρουσιάζουμε σήμερα.

Μετά από σύντομη παραμονή, έξι μηνών, στο Τόρκι της Αγγλίας, το 1950, το 1952 ο Μαουρί μετατίθεται στην Ουάσινγκτον, όπου γεννιέται ο δεύτερος γιος της Λισπέκτορ, Πάουλο, το «Κοντά στην άγρια καρδιά» μεταφράζεται στα γαλλικά και αρχίζει να δουλεύει το επόμενο μυθιστόρημά της, «Το μήλο στα σκοτεινά» (1961), καθώς και μια νέα συλλογή διηγημάτων.

Ωστόσο, ο γάμος της με τον Μαουρί μπαίνει σε κρίση, καθώς η Λισπέκτορ αντιλαμβάνεται σιγά σιγά τη δυσκολία της ζωής στη συμβατικότητα των διπλωματικών κύκλων. Το 1959 ταξιδεύει μόνη της στην Ολλανδία και στη συνέχεια επιστρέφει στη Βραζιλία, αποφασισμένη να ζήσει μόνη με τους δυο γιους της, και αρχίζει να αρθρογραφεί σε γυναικεία περιοδικά.

Η συλλογή διηγημάτων «Οικογενειακοί δεσμοί» που εκδίδεται το 1960 συγκεντρώνει διθυραμβικά σχόλια («η πιο σημαντική συλλογή διηγημάτων που εκδόθηκε ποτέ στη χώρα από την εποχή του Μασάντο ντε Ασίς», γράφει ο συγγραφέας Φερνάντο Σαμπίνιο). Το 1961 εκδίδεται το μυθιστόρημα «Το μήλο στα σκοτεινά», που κερδίζει το βραβείο Carmen Dolores Barbosa. To 1964 εκδίδεται η συλλογή διηγημάτων «Η λεγεώνα των ξένων» και το μυθιστόρημα «Τα κατά Α.Γ. πάθη», ένα από τα σπουδαιότερα και πιο πολυσυζητημένα μυθιστορήματα του 20ού αιώνα.

To 1966, ενώ εκδίδεται η πρώτη μελέτη για το έργο της (Μπενετίτο Νούνες, «Ο κόσμος της Κλαρίσε Λισπέκτορ»), η Λισπέκτορ νοσηλεύεται στο νοσοκομείο με εγκαύματα τρίτου βαθμού καθώς αποκοιμιέται μ’ ένα τσιγάρο αναμμένο που προκαλεί πυρκαγιά. Το 1967 εκδίδεται το πρώτο παιδικό βιβλίο της, «Το μυστήριο του σκεπτόμενου ψαριού», που παίρνει βραβείο ως το καλύτερο παιδικό βιβλίο, και αρχίζει να δραστηριοποιείται πολιτικά απέναντι στις ωμότητες της δικτατορίας στη χώρα της.

Ακολουθούν πολλά βιβλία. «Η ώρα του αστεριού» (αφήγημα, 1977) θα είναι το τελευταίο βιβλίο της που εκδίδεται ενώ βρισκόταν στη ζωή, καθώς διαγιγνώσκεται με μη αναστρέψιμο καρκίνο στις ωοθήκες. Μια φίλη της διηγείται ότι πηγαίνοντας στο νοσοκομείο λέει: «Ας προσποιηθούμε ότι δεν πάμε στο νοσοκομείο, ότι δεν είμαι άρρωστη και ότι πάμε στο Παρίσι» και φιλοδωρεί τον ταξιτζή με το δεκαπλάσιο της αξίας της διαδρομής. Πεθαίνει ενάμιση μήνα μετά στο Ρίο ντε Τζανέιρο, στις 9 Δεκεμβρίου 1977, την παραμονή των 57ων γενεθλίων της.

Οικογενειακοί δεσμοί

Στους «Οικογενειακούς δεσμούς» περιλαμβάνονται 13 διηγήματα. Θα πρότεινα στον αναγνώστη να αφεθεί στον εσωτερικό μονόλογο των ηρωίδων δίχως να έχει στο μυαλό του τους κανόνες μιας στερεοτυπικής φόρμας διηγήματος. Αφήστε την εκάστοτε γυναίκα που σας μιλάει να σας πει τι βλέπει μπροστά της. Αυτό θέλει η συγγραφέας.

Είτε μιλάει για μια απλή μετακίνηση με το τραμ, όπως στο «Αγάπη», είτε πρόκειται για μια γυναίκα που αντιμετωπίζει τα ψυχικά της τραύματα στο «Η μίμηση του Ρόδου»: «Τα τριαντάφυλλα είχαν αφήσει έναν τόπο δίχως σκόνη και δίχως ύπνο μέσα της. Μες στην καρδιά της, εκείνο το τριαντάφυλλο, που θα μπορούσε τουλάχιστον να είχε πάρει για τον εαυτό της χωρίς να κάνει κακό σε κανέναν στον κόσμο, έλειπε. Σαν μια τεράστια έλλειψη. Αλήθεια, σαν έλλειψη. Μια απουσία που έμπαινε μέσα της σαν διαύγεια».

Δεν ξέρω αν είναι η μεγάλη αυτή συγγραφέας ο θηλυκός Κάφκα, ο θηλυκός Τζόις, ο θηλυκός Μπόρχες, μια ώριμη Ρεμπό, «alter ego» του Προυστ, Κίρκεγκορ της λογοτεχνίας, όπως γράφεται και λέγεται μεταξύ των λογοτεχνικών και κριτικών κύκλων. Εκείνο όμως που ξέρω σίγουρα είναι πως είναι μοναδική. Και είναι αδύνατον ακόμα και ο πιο ορθολογιστής ή κακόπιστος αναγνώστης να μη συγκινηθεί, γοητευτεί, από τη δύναμη της λογοτεχνικής μαγείας της.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενα σώμα γεμάτο ιστορίες
Στο «Εικονογραφημένος Ανθρωπος» που πρωτοκυκλοφόρησε το 1951 ο Ρέι Μπράντμπερι χρησιμοποιεί ως καμβά το σώμα ενός ανθρώπου και διαγαλαξιακά σκηνικά για να αναδείξει τις «παράξενες γωνιές» του ανθρώπινου...
Ενα σώμα γεμάτο ιστορίες
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο φίλος που φεύγει
Το σπαρακτικό σε πολλά σημεία εναλλάσσεται με το χιουμοριστικό στο πρώτο βιβλίο της Σίγκριντ Νιούνεζ όπως η ίδια η ζωή που συνήθως τα περιέχει όλα.
Ο φίλος που φεύγει
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Δοκιμασία της Ερπενμπεκ
Η συγγραφέας Τζέννυ Ερπενμπεκ στο νέο της βιβλίο μένει στη μυστηριώδη αφήγησή της, χωρίς να μας δίνει διαλόγους και εμφανή στοιχεία αλληλεπίδρασης μεταξύ των προσώπων.
Η Δοκιμασία της Ερπενμπεκ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Στον καιρό της Αγριας Δύσης
Ο ήρωας του Γουίλιαμς είναι ο αναχωρητής που δηλώνει την παρέμβασή του μέσα στην κοινωνία των ανθρώπων.
Στον καιρό της Αγριας Δύσης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο αγώνας για την επιβίωση
Ο Χ. Φαλάντα εστιάζει σε όλα του τα βιβλία στα καθημερινά γεγονότα με γλώσσα άμεση και εύκολη ώστε να τον καταλαβαίνουν όλοι.
Ο αγώνας για την επιβίωση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας