Ομολογούμε ότι δεν ξέρουμε, δεν είμαστε βέβαιοι, αν πρόκειται για σημεία και τέρατα των καιρών ή φταίμε κι εμείς οι ίδιοι.
Αυτή όμως η εξόντωση του Πολιτισμού, στους τελευταίους 7 μήνες της επιδημίας, είναι και μια ευκαιρία αυτοκριτικής.
Παράλληλα με τις οργανωμένες και ανοργάνωτες διεκδικήσεις μας για την επιβίωσή μας, είναι και μια ιστορική στιγμή να δούμε το δάσος και όχι μόνο το δέντρο.
Οταν ένα Υπουργείο δυσκολεύεται να μας βοηθήσει επειδή δεν μπορεί να ξεχωρίσει ποιοι τα παίρνουν μαύρα (σε μια εποχή που δεν υπάρχουν πια ούτε… άσπρα), πρέπει να δούμε πόσο φταίμε κι εμείς.
Οταν μια κυβέρνηση ενισχύει, και καλά κάνει, τα θύματα της πυρκαγιάς και της πλημμύρας, για να ξαναφτιάξουν τη ζωή τους και δεν ενισχύει και τους ανθρώπους του Πολιτισμού που τους απαγορεύει να δουλέψουν για να σώσουν τη ζωή τους;
Φταίμε κι εμείς λοιπόν, γιατί εδώ και 20 χρόνια οι περισσότεροι άνθρωποι του Πολιτισμού, έχουμε γίνει οι «τσιρλίντερ» της εξουσίας, όπως μας αποκαλεί ο Νόαμ Τσόμσκι. Προσπαθούμε να τα έχουμε καλά με οποιαδήποτε κυβέρνηση, με αποτέλεσμα να έχουμε καταντήσει ανυπόληπτο επάγγελμα, χωρίς καμιά αγωνιστική δύναμη. Ενα επάγγελμα που στα δικά μας χρόνια, και ιδιαίτερα στη χρυσή 10ετία 1957-67, ήταν λειτούργημα σε όλους τους τομείς του Πολιτισμού. Εως τον Απρίλη του 1967 που μας διέλυσε η δικτατορία. Ειδικά το ΣΕΗ, με σκληρούς αγώνες, πέτυχε τη Δευτέρα αργία, τις 9 παραστάσεις και τις Συλλογικές Συμβάσεις, δίνοντας ήθος και ποιότητα στον κλάδο μας.
Φταίει και το πλατύ κοινό, ίσως, που μπερδεύει τον Πολιτισμό με τον καθωσπρεπισμό και την καλή χώνεψη. Ή μήπως το μπερδεύουν, συνειδητά, κάποιοι «μαικήνες»,του Πολιτισμού των ολίγων και εκλεκτών;
Φταίει το μεγάλο, ανυποψίαστο, κοινό που ένα πολύ μεγάλο ποσοστό «εκπολιτίζεται» με κάποια φτηνά προγράμματα της TV , «μορφώνεται» με βιβλία του σωρού και «ψυχαγωγείται» στα ξενυχτάδικα ή φταίνε κάποιοι «μεγάκυκλοι» που σπρώχνουν, με όλα τα μέσα στη διάθεσή τους, αυτό το διψασμένο κοινό, στη «στιλβωμένη» φτήνια της εποχής μας;
Αυτοί, δηλαδή, που του καλλιέργησαν τη θεωρία της κορνίζας και της σόδας, είναι οι μεγάλοι υπεύθυνοι, πολλά χρόνια τώρα. Και τα τελευταία 20 χρόνια, απόλυτα υπεύθυνοι. Για έναν απλό λόγο.. Εχουν συγκεντρώσει, πια, τα πάντα στα χέρια τους. Και κατευθύνουν όχι μόνο το φρόνημα αλλά και τις αντιδράσεις της… «μάζας».
Οταν απαλλαχτήκαμε από τη δικτατορία, όλες, σχεδόν, οι κυβερνήσεις, αντί να χτίσουν ένα πολιτιστικό οικοδόμημα πάνω στις ελληνικές ρίζες και τις ευρωπαϊκές πανανθρώπινες αξίες, προτίμησαν το χειρότερο που θα μπορούσαν να κάνουν.
Δημιούργησαν δυο τεράστιους χώρους. Εναν πολυτελέστατο, απόλυτα ελεγχόμενο, από και για τους ολίγους και εκλεκτούς και ένα ξέφραγο αμπέλι για τον «κοσμάκη». Και τα δύο πουλάνε τα ίδια ξένα προϊόντα: τα πανάκριβα οι μεν και τα φτηνά οι δε.
Ζούμε σε μια κατευθυνόμενη πολιτιστική σχιζοφρένεια που δημιούργησε και συντηρεί τον Πολιτιστικό υποσιτισμό. Εργα σημαντικά που τα επαινούν σοβαροί κριτικοί παίζονται σε άδειες αίθουσες.. Και ασήμαντα έργα που τα… κουτσομπολεύουν οι περιθωριακές σελίδες, γεμίζουν κόσμο.
«Πολλά έργα, με τη συρροή του κοινού, δεν έχουν καμιά σχέση με το θέατρο. Είναι ένα κοινωνικό σύμπτωμα που διαμορφώνει μια νεολαία της καφετέριας, μια ξενέρωτη και βλαχομπαρόκ νεολαία…», γράφει για ένα ιδιωτικό θέατρο ένας σπουδαίος κριτικός και φιλόλογος. «Κατακραυγή για τα ασήμαντα προγράμματα και την παραβίαση της ιδιωτικής ζωής στην ΤV… », γράφει ένας άλλος.
Κι όμως κανένας, τόσον καιρό, δεν καταδίκασε αμέτρητες τέτοιες… ηθικοπλαστικές αθλιότητες στα περισσότερα κανάλια.
Κανένας δεν κατήγγειλε την ανυπαρξία πολιτιστικής φιλοσοφίας και ιδιαίτερα των Κρατικών Σκηνών. Ενα αντίστοιχο αγγλικό Arts Council, όπως υπάρχει στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Κανένας δεν αποκάλυψε τη δικτατορία των δημοσίων σχέσεων που, με το αζημίωτο, επιβάλλουν ή εξαφανίζουν άξιους δημιουργούς. Αντίθετα, συμβάλλουν άλλοι με την ανοχή τους κι άλλοι με τη συμμετοχή τους, στη νομιμοποίηση των αθλιοτήτων. Ευτυχώς, κάποιες φωτεινές εξαιρέσεις είναι μια ανάσα στην ασφυξία που μας πνίγει.
Συμπέρασμα: «Ενώ φαίνεται πως η δημοκρατία και η ελευθερία κυριαρχούν στον πλανήτη μας, κατά παράδοξο τρόπο και με ποικίλες μορφές, η κατασκευασμένη πληροφόρηση, η λογοκρισία και η χειραγώγηση της κοινής γνώμης επιστρέφουν απειλητικές», όπως μας λέει ο σημαντικός καθηγητής Ιγνάσιο Ραμονέ…
Ποιος τον ακούει όμως!!!
