Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κορονοϊός και σεξισμός
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κορονοϊός και σεξισμός

  • A-
  • A+

Μπορεί ο κορονοϊός να είναι πιο «φιλικός» απέναντι στις γυναίκες, όμως τα μέτρα υποχρεωτικού εγκλεισμού και περιορισμού τις κυκλοφορίας μάς επιφύλασσαν δύο δυσάρεστες εκπλήξεις.

Πρώτον, τα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας εις βάρος των γυναικών αυξήθηκαν παγκοσμίως. Στη χώρα μας η τηλεφωνική γραμμή SOS 15900 της Γενικής Γραμματείας Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων έλαβε τον μήνα Απρίλιο τετραπλάσιες κλήσεις σε σχέση με τον Μάρτιο, με 61% αυτών να αφορά γυναίκες (και 10% παιδιά).

Δεύτερον, οι προβλέψεις για την οικονομική ανεξαρτησία των γυναικών είναι δυσοίωνες. Ο διπλός ρόλος των γυναικών, ως εργαζόμενων και (πρωτίστως για κάποιους προσκολλημένους στα πρότυπα άλλων δεκαετιών) ως μητέρων συνεπάγεται ότι αυτές είναι που θα επιβαρυνθούν με τα βάρη του νοικοκυριού και τη φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων. Για τον λόγο αυτό, άλλωστε, μπορεί να θεωρηθεί «εύλογο» σε μια οικογένεια με διπλό μισθό να είναι η γυναίκα που θα εγκαταλείψει την επαγγελματική της καριέρα και όχι ο άνδρας. Με την εμπειρία να δείχνει ότι η σύζυγος θα λαμβάνει χαμηλότερο μισθό από τον σύζυγο, η επιλογή αυτή γίνεται «αυτονόητη».

Οχι, η πανδημία δεν προκάλεσε ένα νέο κύμα ανισοτήτων μεταξύ των φύλων. Δημιούργησε όμως πρόσφορες συνθήκες ώστε να εκδηλωθούν με μεγαλύτερη ένταση οι αντιθέσεις και τα στερεότυπα που η κοινωνία συνεχίζει να τρέφει με ήρεμη αναλγησία και προκλητική αδιαφορία για τα δικαιώματα των γυναικών. Δυστυχώς οι κυβερνήσεις, ενώ στα λόγια ξορκίζουν την πατριαρχία και αρέσκονται να μιλούν για ανθρωπισμό και αλληλεγγύη, διαιωνίζουν εμπράκτως τα στερεότυπα και την κοινωνική αδικία. Ας δούμε μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα.

Τον Απρίλιο ο δήμαρχος της Οσάκα, Ichiro Matsui, προέτρεψε τους άνδρες να κάνουν οι ίδιοι τα ψώνια για το νοικοκυριό τους. Θα σκεφτόταν κανείς ότι η προτροπή αυτή, προερχόμενη από θεσμικό πρόσωπο, σηματοδοτεί ένα θετικό βήμα για την ισότητα των φύλων στην Ιαπωνία, σε μια χώρα που φέτος κατατάσσεται στην 121η θέση (σε σύνολο 153) στην Εκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ για το έμφυλο χάσμα! Πράγματι, ίσως έτσι να είχαν τα πράγματα, αν η δήλωση του Mitsui δεν συνοδευόταν από την εξής αιτιολογία: σε αντίθεση με τις γυναίκες που χρονοτριβούν (...μήπως και χασομερούν;), οι άνδρες κινούνται γρήγορα στους διαδρόμους των σουπερμάρκετ (αληθινοί... αίλουροι). Με αυτόν τον τρόπο, μειώνεται η επαφή με τους άλλους και ο κίνδυνος εξάπλωσης του κορονοϊού.

Ας δούμε άλλη μια συμβουλή, αυτή τη φορά προς το γυναικείο φύλο. Τον Μάρτιο το υπουργείο Γυναικών, Οικογένειας και Κοινοτικής Ανάπτυξης της Μαλαισίας δημοσίευσε εικονογραφημένες αφίσες με το hashtag #WomenPreventCOVID19. Ποιες ήταν λοιπόν οι οδηγίες προς τις γυναίκες για την αποτροπή εξάπλωσης του COVID-19; Να μην γκρινιάζουν και να μη γίνονται σαρκαστικές απέναντι στον σύζυγο, να μη φορούν άνετα ρούχα μέσα στο σπίτι αλλά να είναι πάντα ντυμένες στην τρίχα και να κρύβουν το πρόσωπό τους πίσω από στρώσεις λαμπερού μακιγιάζ, να μιλούν γλυκά και να χαζογελούν σαν τον Doraemon. Και για όσους δεν γνωρίζουν, ο Doraemon είναι ήρωας manga και anime, ένα γατορομπότ που ταξιδεύει στον χρόνο...

Μα, θα μπορούσε να αντιτείνει κανείς, αυτά συνέβησαν στην Ανατολή! Η Δύση λαμβάνει ορθολογικά μέτρα με γνώμονα την προστασία και τον σεβασμό όλων, ανεξαρτήτως φύλου (χρώματος, εθνικότητας κτλ...). Ας κάνουμε λοιπόν ένα σύντομο ταξίδι στο Τέξας, το οποίο τον Μάρτιο, μαζί με άλλες Πολιτείες, απαγόρευσε την άμβλωση, αξιολογώντας την ως «μη ουσιώδη» (non-essential) ιατρική επέμβαση, που έπρεπε να απαγορευτεί ώστε να εξοικονομηθεί ιατρικός εξοπλισμός. Εγκυες γυναίκες, ουσιαστικά ανέστιες, εξαναγκάστηκαν να μεταφερθούν σε κλινική άλλης Πολιτείας και να ταλαιπωρηθούν με ένα ταξίδι τουλάχιστον 4 ωρών. Η άλλη λύση; Να επιχειρήσουν να προβούν μόνες τους στην επέμβαση... Τη σταδιακή χαλάρωση του μέτρου ακολούθησε τελικά η άρση της απαγόρευσης: ωστόσο, δεν πρέπει να λησμονούμε ότι για μερικές ημέρες οι γυναίκες απώλεσαν το δικαίωμα να ελέγχουν το σώμα τους. Ο λόγος; Ηταν non-essential.

Ισως όλα αυτά να μη συνέβαιναν αν οι γυναίκες εκπροσωπούνταν εξίσου με τους άνδρες στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Φυσικά δεν υπονοώ ότι η Jacinda Ardern (Νέα Ζηλανδία), η Tsai Ing-wen (Ταϊβάν), η Sanna Marin (Φινλανδία) και η Angela Merkel (Γερμανία) (...και κάπου εδώ νομίζω πως τελειώνει το μέτρημα) συνιστούν εξ ορισμού τις καλύτερες ηγέτιδες λόγω του φύλου τους. Ούτε ισχυρίζομαι ότι το εμβόλιο κατά του ιού θα είχε ανακαλυφθεί προ πολλών μηνών αν η συμβολή των επιστημονισσών δεν περιοριζόταν στο πενιχρό 15% του συνολικού όγκου έρευνας και αρθρογραφίας για τον COVID-19 (που αποδίδεται μεταξύ άλλων και στις αυξημένες οικογενειακές τους ευθύνες κατά τη διάρκεια της καραντίνας). Ομως ο σχεδιασμός πολιτικών για την αντιμετώπιση της πανδημίας, όπως και κάθε κρίσης, απαιτεί πολυφωνία, συμβολή ατόμων με διαφορετικές παραστάσεις, εκπροσώπηση όλων. Και φυσικά με ίσους όρους. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι, αν και οι γυναίκες απαρτίζουν παγκοσμίως το 70% των εργαζομένων στον χώρο της υγείας, οι περισσότερες έχουν βοηθητικό/υποστηρικτικό ρόλο (νοσοκόμες, βοήθεια στο σπίτι κτλ).

Δεν θα ήθελα να κλείσω με έναν τετριμμένο επίλογο, ευαγγελιζόμενη δήθεν θετικά επακόλουθα της πανδημίας, ως μιας ευκαιρίας να αναθεωρήσουμε απαρχαιωμένες αντιλήψεις. Είναι λυπηρό που εν έτει 2020 χρειαζόμαστε μια πανδημία για να μας υπενθυμίσει την ανάγκη για αλλαγή παραδείγματος σε πλείστες εκφάνσεις της ζωής μας, όχι μόνο αναφορικά με το πρόδηλο ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος, αλλά και για την ισότητα των φύλων, την αλληλεγγύη και τη συλλογική ευθύνη.

*Ασκούμενη δικηγόρος και μεταπτυχιακή φοιτήτρια Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενας δυσανάλογος κίνδυνος για τις γυναίκες
Η πανδημία του κορονοϊού έφερε στο προσκήνιο τις ανισότητες στην κοινωνία μας οι οποίες προϋπήρχαν μεν, αλλά εντάθηκαν κατά την παρούσα κρίση με τα αυστηρά μέτρα ανάσχεσης της πανδημίας.
Ενας δυσανάλογος κίνδυνος για τις γυναίκες
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οδηγός επιβίωσης για άντρες στην εποχή του κορονοϊού
Μήπως ήρθε η ώρα να στρέψουμε το βλέμμα μας στον άντρα; Ναι, σε αυτόν τον άνθρωπο που του αποδόθηκε το αρσενικό γένος. Σε αυτό το απρόσβλητο και παντοδύναμο αρσενικό αρχέτυπο-πρότυπο.
Οδηγός επιβίωσης για άντρες στην εποχή του κορονοϊού
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ονειρα στην εποχή του κορονοϊού
Από το 1933, αφότου οι ναζί ανέβηκαν στην εξουσία, μέχρι το 1939, η Γερμανοεβραία δημοσιογράφος και συγγραφέας Σαρλότ Μπεράντ άρχισε να συλλέγει όνειρα, τα οποία καταγράφηκαν στο βιβλίο της «Τα όνειρα στο...
Ονειρα στην εποχή του κορονοϊού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ενδοοικογενειακή βία δεν τελειώνει με τη λήξη της καραντίνας
Η απάντηση απέναντι στη βία μπορεί να βρεθεί μόνο στο σύνολο της κοινωνίας. Πρέπει συνολικά άνδρες και γυναίκες, χωρίς ανοχή, να αντιμετωπίσουμε συμπεριφορές της ενδοοικογενειακής βίας και τις προσπάθειες...
Η ενδοοικογενειακή βία δεν τελειώνει με τη λήξη της καραντίνας
ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
Η πατριαρχία τσακίζει (και) επί κορονοϊού
Οσο η πανδημία σαρώνει την υφήλιο, η βία κατά των γυναικών από οικείους τους άνδρες αυξάνεται περισσότερο από ποτέ και οι ευκαιρίες για καταγγελία ελαχιστοποιούνται.
Η πατριαρχία τσακίζει (και) επί κορονοϊού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας