Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μιλώντας για τον Λευτέρη Βογιατζή
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μιλώντας για τον Λευτέρη Βογιατζή

  • A-
  • A+
«Ο ηθοποιός δεν ανακοινώνει νοήματα, συμβάλλει στην παραγωγή της λαχτάρας του νοήματος για αυτούς που του κάνουν την τιμή να συνεργάζονται μαζί του στο πλαίσιο της υποκριτικής. Ο Λευτέρης αυτό το ήξερε και γι' αυτό ίσως ήταν τόσο βασανιστικός σε ό,τι αφορά τη σκηνοθετική λειτουργία»

«Έτρεμε σαν το ψάρι πριν βγει στη σκηνή. Οποιος δεν το ξέρει, το καταθέτω. Σαν το ψάρι. Νόμιζες ότι έπρεπε να τον παρηγορήσεις γιατί είχε μια πολύ ζωντανή σχέση με τους κάτω, η οποία δεν ήταν καθόλου αυτονόητη», γράφει ο ηθοποιός Δημήτρης Ημελλος για έναν από τους πιο εμβληματικούς θεατρανθρώπους της Ελλάδας. Τον Λευτέρη Βογιατζή. Σε έναν τόμο 400 σελίδων δεν περιγράφεται ο Βογιατζής, όμως αυτό το βιβλίο είναι πραγματικά κάτι ιδιαίτερο, καθώς υπάρχουν 43 συμβολές και μαρτυρίες από κορυφαίους καλλιτέχνες του θεάτρου (σκηνοθέτες, ηθοποιοί, μουσικοί, σκηνογράφοι, μεταφραστές) που συμπορεύτηκαν μαζί του.

Το βιβλίο «Λευτέρης Βογιατζής: ο σκηνοθέτης, ο ηθοποιός», που κυκλοφόρησε από την Κάπα Εκδοτική, επιμελήθηκαν η ομότιμη καθηγήτρια του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ, Αννα Ταμπάκη, και η επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ, Αλεξία Αλτουβά.

Μια διημερίδα του 2017 στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ ήταν η αφορμή για τον αφιερωματικό αυτόν τόμο για τη ζωή και την τέχνη του κορυφαίου Ελληνα σκηνοθέτη και ηθοποιού, όπου θα βρείτε κείμενα των: Λυδίας Κονιόρδου, Ελένης Καραμαλέγκου, Ειρήνης Λεβίδη, Αννας Ταμπάκη, George Banu, Ελένης Βαροπούλου, Δημήτρη Δημητριάδη, Δημήτρη Ι. Κυρτάτα, Μιχάλη Βιρβιδάκη, Βαγγέλη Ζλατίντση, Μιχαέλας Αντωνίου, Δημήτρη Ημελλου, Εύας Μανιδάκη, Νικαίτης Κοντούρη, Αλέκου Λεβίδη, Ιωάννας Ρεμεδιάκη, Μυρτώς Ρήγου, Νίκου Τσαμπούκου, Ελένης Χαβιαρά-Κεχαΐδου, Γιώργου Π. Πεφάνη, Δήμητρας Κονδυλάκη, Ειρήνης Μ. Μουντράκη, Κωνσταντίνου Κυριακού, Γιώργου Βέλτσου, Ελσης Σακελλαρίδου, Γρηγόρη Ιωαννίδη, Χρύσας Προκοπάκη, Τζούλιας Τσιακίρη, Στάθη Λιβαθινού, Σπύρου Σακκά, Εφης Θεοδώρου, Γιώργου Σκεύα, Θάλειας Ιστικοπούλου, Αλεξάνδρας Παντελάκη, Γιώργου Δούλου, Χλόης Ομπολένσκι, Κατερίνας Ευαγγελάτου, Γιάννη Νταλιάνη, Νίκου Χατζόπουλου, Στεφανίας Γουλιώτη, Μαρίας Κεχαγιόγλου, Αγγελικής Παπαθεμελή, Βασίλη Παπαβασιλείου.

Ολοι τους σπουδαίοι και σημαντικοί, έβαλαν το δικό τους λιθαράκι στην ιστορία του ελληνικού θεάτρου.

Τον τόμο συμπληρώνει φωτογραφικό υλικό από το προσωπικό αρχείο του Λ. Βογιατζή που παραχωρήθηκε από την Ειρήνη Λεβίδη και τον Κώστα Ορδόλη.

Η σύντροφος του Βογιατζή, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της «νέας Σκηνής», Ειρήνη Λεβίδη, μεταφέρει μια σημείωσή του όταν εξερευνούσε τα εργαλεία των υπολογιστών, που νομίζω πως περικλείει τη δημιουργική φιλοσοφική αφοσίωση του σκηνοθέτη:

«Ενα παράδειγμα του πώς βάζεις ολοένα και περισσότερα στοιχεία σε έναν πυρήνα -αποτέλεσμα ιδανικό του οποίου θα ήταν η ελευθερία του ηθοποιού να γίνει τόσο μεγάλη ώστε ο πυρήνας αυτός ο μοναδικός να είναι το έργο- είναι η διαδικασία της δημιουργίας νέου φακέλου στην επιφάνεια εργασίας και η κίνηση με τον κέρσορα που τον μεταφέρει στο αρχείο που επιθυμεί».

Ελεγε χαρακτηριστικά:

«Υπάρχουν κάποιοι βασικοί κανόνες τους οποίους ανακάλυψα μέσα από την τριβή και τους λέω στους ηθοποιούς. Δεν είναι όμως κανόνες τού πώς να παίζεις. Είναι κανόνες τού πώς να διαθέτεις τον εαυτό σου - είναι τεράστια διαφορά».

Στο παζλ που συνθέτει την προσωπικότητα του Βογιατζή από τις «μαρτυρίες» των συνοδοιπόρων του ξεχώρισα κάποιες όπως αυτή του Σπύρου Σακκά: «Ο Λευτέρης, λοιπόν, -αυτό με συγκινούσε κι επιμένω σε αυτό πάλι και πάλι- ήταν ένας προοδευτικός, πρωτοποριακός άνθρωπος που προσπαθούσε να εκμαιεύσει από το τελευταίο στοιχείο που μπορεί να έχει απομείνει μέσα σε έναν ηθοποιό ή σε έναν εγκέφαλο τις τελευταίες ειλικρινείς προτροπές για να γίνουν κάποια πράγματα. Αυτό το παρακολουθούσα, και αν τσακωνόμουν, τσακωνόμουν γι' αυτόν τον λόγο. Του έλεγα, “αφού το κάνεις αυτό, γιατί μετά αρχίζεις και τσακώνεσαι με τους ανθρώπους;”. Αυτό ήταν πάντα ένα μεγάλο θέμα, γιατί έψαχνε να βρει τον εαυτό του στην πραγματικότητα μέσα σε όλα αυτά τα πράγματα, αλλά με ειλικρίνεια. Δεν πήγαινε να καταθέσει, να κάνει μια δουλειά ή μια σκηνοθεσία. Δεν υπήρχε σκηνοθεσία. Ηταν μια δράση σώματος, ψυχής και πνεύματος».

Σημαντική και η κατάθεση του Βασίλη Παπαβασιλείου που τον γνώριζε όσο κανένας άλλος: «Ο ηθοποιός δεν ανακοινώνει νοήματα, συμβάλλει στην παραγωγή της λαχτάρας του νοήματος για αυτούς που του κάνουν την τιμή να συνεργάζονται μαζί του στο πλαίσιο της υποκριτικής. Ο Λευτέρης αυτό το ήξερε και γι' αυτό ίσως ήταν τόσο βασανιστικός σε ό,τι αφορά τη σκηνοθετική λειτουργία. Ηξερε ότι όλα αυτά χρειάζονται για να έχει ποιότητα το μέρος του ηθοποιού που δεν σκέφτεται».

Και της Χρύσας Προκοπάκη η ματιά για την τελευταία παράσταση: «Τη μετάφραση του “Αμφιτρύωνα” ο Λευτέρης, άρρωστος πια, την έπαιρνε μαζί του πηγαίνοντας στο νοσοκομείο για τη θεραπεία του. (…) Ακόμα κι εκείνες τις στιγμές ο Λευτέρης κρατιόταν από τα κείμενα, σχεδίαζε την παράσταση και ξέρουμε ότι ονειρευόταν άλλες σκηνοθεσίες, προπάντων έναν “Οιδίποδα”, ώς το τέλος. Κι εμείς τρέμαμε κι αναθαρρούσαμε. Τη νύχτα της παράστασης στην Επίδαυρο, ο υπηρέτης του Αμφιτρύωνα, Σωσίας, κλείνει με τους στίχους: “Για περιπτώσεις σαν κι αυτή/ πάντα καλύτερη η σιωπή!». Ο Λευτέρης σηκώθηκε, τον σήκωσαν επάνω, φορούσε μια πλατύγυρη ψάθα σαν να βγαίνει από πίνακα του Βαν Γκογκ, έχοντας δρέψει ένα δεμάτι ώριμα στάχυα, έβαλε το χέρι στην καρδιά και χαιρέτησε».

Ολοι οι άνθρωποι του βιβλίου έχουν κάτι πολύ σημαντικό να καταθέσουν για τον ιστορικό του μέλλοντος σε σχέση με αυτόν τον τόσο ιδιαίτερο θεατράνθρωπο.

Τον φαντάζομαι κάπου, σε μιαν άλλη γωνιά του αχανούς σύμπαντος, να χαμογελά με το αινιγματικό χαμόγελό του, να τους συμπληρώνει, να τους διορθώνει, να τους… αγαπάει με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Το ζωντανό σώμα του ελληνικού θεάτρου
Τα σπουδαία θεατρικά κείμενα και οι καλές παραστάσεις αφυπνίζουν, προβληματίζουν, συμμετέχουν στον κοινωνικό διάλογο. Διαλέξαμε έξι θεατρικά έργα που ανέβηκαν φέτος για το κείμενο αλλά και για τις ιδιαίτερες...
Το ζωντανό σώμα του ελληνικού θεάτρου
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Η Μόνικα Βίτι δεν θυμάται πια»
Είμαι στο «Θέατρο 104», η παράσταση «Η Μόνικα Βίτι δεν θυμάται πια» του Θωμά Τσαλαπάτη αρχίζει. Παρακολουθώ τις αγωνιώδεις προσπάθειες μιας γυναίκας να ανοίξει τις πόρτες των αναμνήσεών της, προσπαθώντας να...
«Η Μόνικα Βίτι δεν θυμάται πια»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο μονόλογος της ευτυχίας και ένας γάμος
Ενας καθρέφτης της ζωής, όπως είναι το θέατρο, θα είναι αυτές οι σελίδες, το πρώτο Σάββατο του μήνα στην «Εφ.Συν.», από συνδημιουργούς του θεάτρου: ηθοποιούς και σκηνοθέτες ● Νένα Μεντή - Πέτρος Ζούλιας
Ο μονόλογος της ευτυχίας και ένας γάμος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πώς η μοναδικότητα μπορεί να γίνει τραγικότητα
VAULT: Ενα θέατρο, δύο αληθινές ιστορίες: Η πρώτη ήταν μια περιθωριακή γυναίκα σε ένα προάστιο της Καλιφόρνιας, τέλη του 20ού αιώνα. Ο δεύτερος, ένα παραμορφωμένο παιδί στις φτωχογειτονιές της Βρετανίας, τέλη...
Πώς η μοναδικότητα μπορεί να γίνει τραγικότητα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ξανά στο παιδικό δωμάτιο
Το Δελτίο Τύπου για την παράσταση «Παιδικό Δωμάτιο» της ομάδας Stage Young Performers παραμερίζει τις αναμενόμενες επεξηγήσεις, απευθύνεται στον υποψήφιο θεατή σε αμείλικτο δεύτερο ενικό πρόσωπο και χτυπά στο...
Ξανά στο παιδικό δωμάτιο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Γράμματα στη Νόρα
Η Πηνελόπη Φλουρή και η ομάδα της, Abnormal, κατόρθωσαν κάτι πραγματικά θαυμάσιο. Το ανέβασμα ενός ιδιαίτερου κειμένου, που δεν είναι καν κείμενο: Πρόκειται για το «Γράμματα στη Νόρα», το εμβληματικό έργο του...
Γράμματα στη Νόρα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας