«Λέν’ ήρθι Mάης κι Ανοιξη»

Λέν’ ήρθι Mάης, αμάν γκελ αμάν / ήρθι Mάης κι Ανοιξη / ήρθι το καλουκαίρι / π’ ανθίζουν τα τριαντάφυλλα τα μοσχομυρισμένα. / Ασπρο τριαντάφυλλο φουρώ κι θέλου να του βάψου / κι αν θα του πιτύχου στη βαφή, πουλλές καρδιές θα κάψου.

◘ «Λέν’ ήρθι Mάης κι Ανοιξη», χορός ξεσυρτός της Θράκης, από τη δισκογραφική δουλειά «Περπερούνα» της Δόμνας Σαμίου

Το βαθύτερο μήνυμα της Ανάστασης είναι η έννοια της ανανέωσης

Οταν ακουστεί «ο καλός ο λόγος», όταν διαμηνυθεί με καμπάνες και πυροβολισμούς, με το φιλί και την ευχή, όταν διαχυθεί το ιλαρό νέο φως, τίποτε δεν πρέπει να είναι όπως πριν. Η Λαμπρή Κυριακή και η εβδομάδα που ακολουθεί, η Διακαινήσιμη, δηλαδή η Νέα, με τα έθιμα και τα σύμβολά τους, συνιστούν το πλαίσιο για μια συλλογική μαγική δράση με στόχο την ενίσχυση και την ανανέωση της ζωής σε όλες τις μορφές της.

Και αν τα κύρια πασχαλινά σύμβολα, το αβγό – πυρήνας της ύπαρξης, το κόκκινο χρώμα – χρώμα του σφύζοντος αίματος, το Αγιο νέο Φως – απαύγασμα της ανέσπερης και συνεχώς αναγεννώμενης ελπίδας, υποδηλώνουν την ανανέωση της βιολογικής και πνευματικής ζωής, το γλέντι της Λαμπρής συνιστά την ανανέωση της κοινωνικής ζωής.

Ο εθιμικός κύκλος της άνοιξης ανήκει σχεδόν αποκλειστικά στη δικαιοδοσία των γυναικών. Οχι μόνο επειδή η γονιμότητά τους συνδέθηκε με την εικόνα της εκρηκτικής, αυτή την εποχή, γονιμότητας της φύσης, αλλά και γιατί το νεκρολατρικό περιεχόμενο και ο θρηνητικός χαρακτήρας των τελετουργιών παραπέμπουν άμεσα σε δικές τους καθημερινές ενασχολήσεις και κινητοποιούν οικεία συναισθήματα.

Η ταύτιση της γυναίκας με τη γη, σε συνδυασμό με την ιδέα του θανάτου που υπόκειται στις ιερουργίες τόσο των μεταμφιεσμένων φαλλοφόρων ανδρών του χειμώνα όσο και των θρηνωδών γυναικών της άνοιξης –ιερουργίες μάλιστα που συντελούνται ως επί το πλείστον στην ύπαιθρο, πάνω στο χώμα– αναδεικνύει τη γη όχι μόνο ως υποδοχέα των νεκρών σωμάτων, αλλά και ως μήτρα και τροφοδότρια της ζωής.

Αν στα χειμερινά έθιμα οι συνειρμοί αυτοί υπήρξαν το έναυσμα για μια σειρά μιμικών συμβολικών πράξεων με το διφορούμενο θέμα όργωμα-συνουσία, υνί-φαλλός, τώρα γίνονται το υπόβαθρο για μια σειρά τελετουργικών ενεργειών που έχουν στόχο την «εμφάνιση» ζωής μέσα από αυτή τη σκοτεινή συμβολική μήτρα, τη μαγικά γονιμοποιημένη γη.

Η γονιμοποιητική συμβολική «δράση» των φαλλικών χειμωνιάτικων εθίμων δίνει τώρα τους καρπούς της. Τα ανοιξιάτικα γυναικεία έθιμα πλαισιώνουν και υποβοηθούν τη συμβολική «αντι-δράση» της γης ως ζωοποιού μήτρας που αναγεννά ό,τι, ως σπόρος, έχει θαφτεί στο νωπό της χώμα.

Η περίοδος του Πάσχα ξεκινάει προετοιμαστικά με το τέλος του Τριωδίου. Η Καθαρή Δευτέρα, μέρα μεταβατική και διφορούμενη, που ανήκει τόσο στην Αποκριά όσο και στη Σαρακοστή, είναι η γέφυρα ανάμεσα στον χειμωνιάτικο και τον εαρινό κύκλο εορτών. Με όχημα τις παρέες των γλεντιστών κατά την κοινή τους έξοδο προς τη φύση, η γιορτή έχει ήδη μετατοπιστεί από τις πλατείες και τους δρόμους, έχει φυγαδευτεί στην ύπαιθρο, πέρα από τα όρια του οικισμού, «έξω». Εκεί θα γίνει το κατευόδιο του κύκλου που έκλεισε αλλά και η πρώιμη υποδοχή της προσδοκώμενης άνοιξης.

(…) Την περίοδο αυτή έχουμε μια σειρά από έθιμα με συγγενικό περιεχόμενο και συμβολισμό, από τα οποία άλλα σχετίζονται με το χριστιανικό εορτολόγιο και το Θείο Δράμα, ενώ άλλα είναι τελείως παγανιστικά και ακολουθούν την πορεία του ήλιου: έχουμε έτσι τις επισκέψεις στα νεκροταφεία ως θεσμοθετημένη επικοινωνία με τους νεκρούς, τον κοριτσίστικο αγερμό της Κυριακής της Σταυροπροσκυνήσεως, τον παιδικό Λάζαρο, τις μυητικές τελετουργίες και τους αγερμούς των εφήβων Λαζαρίνων, το γυναικείο Μοιρολόι της Παναγίας, τον αδωνικό ανθοστολισμό του Επιταφίου, καθώς και ορισμένα λαϊκά παιδικά δρώμενα νεκρανάστασης, όλα συνοδευόμενα από λατρευτικά –συνήθως θρηνητικά– τραγούδια με ευετηριακό, ευγονικό χαρακτήρα και έντονη θεατρικότητα. Πολλά από αυτά μπορούμε να πούμε πως αποτελούν μιαν άλλη εκδοχή, μια προεξαγγελτική εκτέλεση της ανάστασης του Χριστού.

Τα πιο ενδιαφέροντα, από την άποψη ότι διατηρούν την πλέον αρχαιότροπη μορφή και τον πιο ιερό και θεατρικό χαρακτήρα, είναι ορισμένα κοριτσίστικα έθιμα που ως αγροτικά παιδικά παιχνίδια επιβίωσαν μέχρι πρόσφατα σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας: ο Κραντωνέλος της Μυκόνου, το Φουσκοδέντρι της Στυμφαλίας, ο Λειδινός της Αίγινας, ο Κάνναβος του Πόντου και ο Ζαφείρης της Ηπείρου, που παρουσιάζει και την πιο ολοκληρωμένη εθιμοτυπία.

Ουσιαστικά πρόκειται για ένα και το αυτό έθιμο με διαφορετικές ονομασίες και διαφοροποίηση στις λεπτομέρειες, που αναπτύσσεται έχοντας ως κεντρικό θέμα την πρόθεση και το μοιρολόγισμα ενός ομοιώματος νεκρού. Το ομοίωμα αυτό, υπό μορφή κούκλας –εκτός αν παίζει τον ρόλο κάποιο παιδί– συχνά με ιθυφαλλικά χαρακτηριστικά, το στολίζουν τελετουργικά με ειδικά μαγικά λουλούδια και βότανα. Μετά το κηδεύουν και το ενταφιάζουν πραγματικά ή συμβολικά. Επακολουθεί συμβολική ανάσταση –όπως συμπεραίνουμε απ’ τη χαρά και την ευωχία που ακολουθεί–, ενώ το είδωλο καταστρέφεται με καθαρτήριο τρόπο. Ωστόσο η κύρια φάση του «παιχνιδιού», που είναι ο θρήνος, συνοδευόταν, καθώς φαίνεται, από αισθήματα και εκδηλώσεις γνήσιου πένθους και σπαραγμού. Το στοιχείο αυτό καθώς και άλλες ουσιαστικές λεπτομέρειες των δρώμενων αυτών, και κυρίως η τέλεσή τους αποκλειστικά από κορίτσια, αποκαλύπτουν πέρα από το μαγικό-ευετηριακό και έναν βαθιά ιερό χαρακτήρα.

Εύλογα οι θρησκειολόγοι συσχέτισαν τα έθιμα αυτά με τις γεμάτες πάθος γυναικείες γιορτές της ύστερης αρχαιότητας προς τιμήν του Αττιδος, του Διονύσου και κυρίως του Αδώνιδος, του πανέμορφου αγαπημένου της Αφροδίτης, που σκοτώθηκε στην ακμή της νιότης του, οι οποίες γίνονταν επίσης την άνοιξη και με αντίστοιχη εθιμοτυπία.

Στα Αδώνεια οι πενθούσες γυναίκες καλλιεργούσαν «κήπους», έσπερναν δηλαδή σε μικρά αγγεία σπόρους φυτών που βλασταίνουν και μαραίνονται γρήγορα. Με λουλούδια και με τους καταπράσινους αυτούς «κήπους» στόλιζαν κέρινα νεκρικά ομοιώματα που περιέφεραν στους δρόμους μοιρολογώντας εκστασιασμένες. Στο τέλος έριχναν τα μικρά είδωλα σε πηγές ή ποτάμια κι ακολουθούσε χαρμόσυνη οργιαστική γιορτή για την υποτιθέμενη ανάσταση του λατρευόμενου νεκρού.

◘ Απόσπασμα από το κείμενο «Eστησ’ ο έρωτας χορό με τον ξανθόν Απρίλη…» της Μιράντας Τερζοπούλου (1998), που εμπεριέχεται στη δισκογραφία «Τα Πασχαλιάτικα» της Δόμνας Σαμίου

Ο Χριστός και τα Πάθη Του

Η ΛΟΙΔΟΡΙΑ

Οταν εμαθητεύθη πως καταδίκασαν τον Χριστό να τον σταυρώσουν, μαζεύτηκαν τη νύχτα όλα τα φυτά και αποφάσισαν να μη δώσουν το ξύλο τους για να φτιαστεί ο σταυρός. Αλλ’ όπως μες στους δώδεκα Αποστόλους βρέθη κι ένας Ιούδας, έτσι μέσα στ’ άλλα δέντρα βρέθη κι η λοιδοριά, κι αυτή μονάχη είπε πως δεν το παραδέχεται αυτό. Ολα τ’ άλλα φυτά την αναθεμάτισαν τότε κι είπαν να είναι πάντα αφορεσμένη για τη φοβερή προδοσία της.

Την ώρα που οι τεχνίτες εδοκίμασαν να φτιάσουν τον σταυρό, είδαν με απορία πως ό,τι ξύλο έπιαναν, δεν άφηνε να το πελεκούν και να το κάνουν όπως θέλουν, μόνο εστριφογύριζε κι έσπαζε κι εχαλούσε, και πως όλοι οι κόποι τους επήγαιναν χαμένοι. Αφού τα εδοκίμασαν όλα τα ξύλα και δεν μπόρεσαν να κατορθώσουν το θέλημά τους, έπιασαν και ξύλο λοιδοριάς και μόνο αυτό δεν τους έκαμε αντίσταση. Και έτσι έφτιασαν τον σταυρό.

Γι’ αυτό η λοιδοριά είναι καταραμένο δέντρο και γι’ αυτό οι ξυλοκόποι στα βουνά το αποφεύγουν, για να μη λερώσουν το τσεκούρι τους και να μη μαγαρίσουν μ’ αυτό την καθάρια φλόγα της φωτιάς.

Η λοιδοριά είναι ένα είδος αειθαλούς βελανιδιάς (δρυς η αρία).

Παραπλήσιες παραδόσεις έχουν και άλλοι λαοί.

Στη Γαλλία έλεγαν πως μόνο η λεύκα αρνήθηκε να πενθήσει για τον θάνατο του Χριστού κι από τότε τα φύλλα της τρέμουν και με την παραμικρή πνοή του ανέμου.

Οι Μαγυάροι πίστευαν πως, όταν όλα τα δέντρα αρνήθηκαν να δώσουν το ξύλο τους για τον σταυρό, μόνο η λεύκα υπέκυψε, κι όπως έτρεμε όταν την έκοβαν, τρέμει ακόμη, επειδή φοβάται μήπως σταυρωθεί και άλλος στο ξύλο της.

Τέλος, σε μια παράδοση της Μάντοβας ένα φυτό (viburnum lantana) ήταν άλλοτε μεγάλο σαν βελανιδιά, αλλά έγινε ταπεινό χόρτο από την κατάρα της Παναγίας, επειδή από το ξύλο του φτιάχτηκε ο σταυρός.

Η τελευταία παράδοση μοιάζει πολύ με τον αρχαίο μύθο για τον δυόσμο, που «λυπουμένη η Δημήτηρ ιδούσα εμίσησε και άκαρπον εποίησεν, το πριν εόν μέγα δένδρον επί χθονί και φερέκαρπον».

◘ Ο Χριστός και τα Πάθη Του, «Παραδόσεις», Νικολάου Γ. Πολίτη, Τόμος α’, β’, εκδόσεις γράμματα

Χελιδονίσματα

Από τα αρχαία χρόνια, η επιστροφή της άνοιξης γιορταζόταν ιδιαίτερα γιατί άνοιξη σημαίνει επιστροφή της ζωής, ανάσταση. Πρακτικά σημαίνει ότι πέρασαν οι δυσκολίες του χειμώνα και ξαναρχίζει ο κύκλος της γονιμότητας. Η παρουσία της άνοιξης επισφραγίζεται από τον ερχομό των χελιδονιών.

Παλαιότερα τα χελιδονίσματα τα τραγουδούσαν τα παιδιά, όπως τα κάλαντα, από σπίτι σε σπίτι, κρατώντας πάνω σε κοντάρι ένα στεφάνι με λουλούδια. Στην κορυφή του στεφανιού τοποθετούσαν ένα ξύλινο ομοίωμα χελιδονιού. Και τραγουδούσαν:

Χελιδόνιν έρχεται,

θάλασσαν απέρασε,

τη φωλιά θεμέλιωσε, κάθισε και ελάλησε:

– Μάρτη, Μάρτη χιονερέ

και Φλεβάρη βροχερέ,

ο Απρίλης ο γλυκύς

έφτασε, δεν είν’ μακρύς.

Τα πουλάκια κελαηδούν,

τα δεντράκια φυλλανθούν,

τα ορνίθια να γεννούν

αρχινούν και να κλωσούν.

Τα κοπάδια ξεκινούν

ν’ ανεβαίνουν στα βουνά,

τα κατσίκια να πηδούν

και να τρώγουν τα κλαδιά.

Επαψαν τα παγητά

και τα χιόνια κι ο βοριάς.

Μάρτη, Μάρτη χιονερέ

και Φλεβάρη λασπερέ

ήρθ’ ο Απρίλης ο καλός.

◘ «Νανουρίσματα και άλλα δημοτικά τραγούδια και παιχνίδια για παιδιά», εκδόσεις Θυμάρι, Μ. Κουλεντιανού, Κ. Μακρής, Λ. Κουζηνόπουλος

Παμπάλαιη είναι η δοξασία ότι από το χυμένο αίμα φυτρώνουν άνθη ή δέντρα

Από το αίμα του Αδωνη φύτρωσε το ρόδο ή η ανεμώνη, από το αίμα του Υάκινθου ο υάκινθος και από του Ορφέα η βοτάνη που λέγεται κιθάρα. Από το αίμα του Προμηθέα φύτρωσε το φαρμακερό ακόνιτο κι από το αίμα ενός σκοτωμένου γίγαντα το μώλυ, που έγινε για τον Οδυσσέα αντίδοτο στα μάγια της Κίρκης. Από το αίμα του Ουρανού γεννήθηκαν οι Μελίες νύμφες, προσωποποίηση της μελίας (φλαμουριάς), από του Διονύσου η ροδιά, από του Αττη τα ία και από το αίμα του Γηρυόνη, δέντρα. Ας σημειωθεί ότι, κατά τις εβραϊκές δοξασίες, το αίμα ήταν η έδρα της ψυχής, και αυτό μπορούσε να τη μεταβιβάσει σε άλλα οργανικά όντα. Συναφής είναι και η δοξασία για τα δέντρα των τάφων, που μέσα τους κλείνουν την ψυχή του νεκρού: Από τη μυθολογία γνωρίζουμε πως μια ροδιά φύτρωσε στον τάφο του αυτόχειρα Μενοικέα αλλά και στον τάφο του Ετεοκλή και μια ροδοδάφνη στον τάφο του Αμυκου.

Από τον Βιργίλιο πάλι είναι γνωστό το επεισόδιο με τον Αινεία στον τάφο του Πολυδώρου. Ο Αινείας ξεριζώνει τις μυρτιές που έχουν φυτρώσει στον τάφο του Πολυδώρου και βλέπει αίμα να στάζει από τις ρίζες τους. Την ίδια στιγμή, μια φωνή ακούγεται μέσα από το χώμα: «Αινεία, γιατί με σπαράζεις, τον άμοιρο;».

Στα δημοτικά μας τραγούδια αναφέρονται συχνά τα δυο δέντρα που φυτρώνουν πάνω στον τάφο των εραστών και πλέκουν τους κλώνους τους σαν να αγκαλιάζονται, αλλά και τα βυζαντινά επιγράμματα μαρτυρούν πως η παράσταση αυτή ήταν από τότε οικεία στους Ελληνες.

◘ «Παραδόσεις», Νικολάου Γ. Πολίτη, τόμος β’, εκδόσεις γράμματα

«Χριστός Ανέστη μάτια μου»

Χριστός Ανέ- Χριστός Ανέστη μάτια μου

Χριστός Ανέστη μάτια μου κι έλα να φιληθούμε,

έτσ’ είναι μάτια μου, έτσ’ είναι κι έλα να φιληθούμε,

πάρε και κλή- πάρε και κλήμα τ’ αμπελιού

πάρε και κλήμα τ’αμπελιού κι έλ’ να στεφανωθούμε.

Εβγα να με δεις που ήρθα

τ’ άστρι μ’ έφερε τη νύχτα.

Ομορφη που ’ναι η Λαμπρή απ’ όλες τσι σκολάδες,

που βγάζουν την Ανάσταση μ’ ολόχρυσες λαμπάδες.

Βιόλα μου και κατιφέ μου

δε σ’ αλησμονώ ποτέ μου.

Και η Λαμπρή καμάρα ’ναι, σκύψε και πέρασέ την

και πάλι και τ’ Αϊ-Γιωργιού, ξαναδευτέρωσέ την.

Σένα πρέπει, σένα πρέπει

το γαρίφαλο στην τσέπη.

◘ Λατρευτικό τραγούδι του Πάσχα από τη Μικρά Ασία, δισκογραφία «Τα Πασχαλιάτικα», Δόμνα Σαμίου

Βαμπούν, πνεύμα-φύλακας της Ανατολής

Η δύναμη της Βαμπούν, της Ανατολής, είναι η δύναμη της φώτισης και της σοφίας. Η εποχή της Βαμπούν είναι η άνοιξη, όταν η γη αφυπνίζεται από τον ύπνο του χειμώνα και ξεπετάγεται η καινούργια ζωή που έχει κυοφορηθεί μέσα στη μήτρα της. Η ώρα της Βαμπούν είναι το πρωί, όταν η ζωή ξυπνάει από τον ύπνο της νύχτας.

Στην ανθρώπινη ζωή, η περίοδος της Βαμπούν είναι η παιδική ηλικία, η περίοδος της γνώσης πραγμάτων, όταν οι νέοι είναι σε θέση να φωτίσουν άλλους με την αγνότητα των ενεργειών τους.

Την άνοιξη το καθετί είναι καινούργιο και ζωντανό. Η γη ζωντανεύει σε όλες τις κατευθύνσεις. Τα φυτά ξεφυτρώνουν στη γη, καλύπτοντας τα λευκά χειμωνιάτικα τοπία με τη λαμπρή ποικιλία των χρωμάτων τους. Τα βράχια ακτινοβολούν ένα νέο φως, καθώς ο πάγος λιώνει και η αλλαγμένη επιφάνειά τους εκτίθεται στον απαλό ήλιο.

Τα ζώα αρχίζουν να γεννούν τα μικρά τους και γυρίζουν πέρα – δώθε στην ύπαιθρο μήπως βρουν τα καινούργια φυτά της άνοιξης για να θρέψουν τα μικρά τους και να τα βοηθήσουν να μεγαλώσουν. Ο αέρας είναι ζωογόνος καθώς τα έντομα σκάνε από τα αυγά τους και αρχίζουν να πετούν στον προορισμό τους τραγουδώντας τους σκοπούς που τους έχει δώσει το Μεγάλο Πνεύμα. Η Μητέρα Γη, με όλη την καινούργια ζωή επάνω της, φωτίζεται. Κάθε ζωή δείχνει τη γνώση που της επιτρέπει να επιβιώσει.

Ετσι κάθε αυγή, όταν ο ήλιος σκαρφαλώνει πάνω από τον ορίζοντα, φωτίζει το τοπίο, όποια εποχή κι αν είναι. Ο ήλιος ξυπνάει όλα τα παιδιά της γης, για να χαιρετήσουν τη νέα ημέρα με τις καινούργιες υποσχέσεις της.

Οι παλιοί λένε πως ο ήλιος χαρίζει μια ειδική γνώση σε κείνους τους ανθρώπους που ξυπνούν για να χαιρετήσουν τις πρώτες ακτίνες του. Το χάραμα είναι η στιγμή που αφομοιώνεις τη γνώση του πνεύματος που δέχτηκες στον ύπνο και την ερμηνεύεις για να κατευθύνεις τα βήματά σου στην καινούργια ημέρα που έρχεται.

Για τους ανθρώπους, η παιδική ηλικία είναι η περίοδος που το καθετί είναι καινούργιο, όπου μπορούν να δουν το σύμπαν μέσα σε μια σταγόνα βροχής και να σπαταλήσουν ώρες για να θαυμάσουν την ομορφιά ενός φύλλου χλόης. Παρατηρήστε ένα παιδί να κοιτάει ένα δέντρο και θα καταλάβετε κάτι από τη δύναμη της Βαμπούν.

Πηγαίνετε με το παιδί σας έναν περίπατο στο δάσος και θα καταλάβετε ακόμα περισσότερα. Τα μάτια του παιδιού δεν είναι καλυμμένα με τις κυνικές παρωπίδες που μας εμποδίζουν να δούμε τις μικρές ομορφιές της ζωής. Καθώς έρχονται από το άπειρο διάστημα των αστεριών, διατηρούν ακόμα αρκετή σοφία που τους έχει μεταδώσει το Μεγάλο Πνεύμα, για να αρχίσουν το ταξίδι τους στη Μητέρα Γη. Βυθισμένα στη δική τους σοφία, δεν αντιλαμβάνονται τους περιορισμούς του χρόνου, δεν νιώθουν την απειλή του θανάτου. Γι’ αυτά κάθε στιγμή είναι καινούργια, όπως η πρώτη ηλιαχτίδα που αντανακλά σε μια σταγόνα δροσιάς. Είναι η περίοδος όπου τα παιδιά δοκιμάζουν το καθετί για πρώτη φορά. Είναι η περίοδος όπου το πεδίο όρασης διευρύνεται, σαν του αετού, και όπου οι άνθρωποι βλέπουν σαν από μια βουνοκορφή.

Η δύναμη της Βαμπούν είναι καθαρή. Είναι η δύναμη της φώτισης που είναι δυνατή για όλα τα παιδιά της γης, αν δεν παρεμποδιστούν στην ανάπτυξή τους. Είναι η δύναμη της φώτισης που έρχεται όταν μάθουμε τη σωστή θέση μας στο σύμπαν, την ενότητά μας με όλους τους συγγενείς μας και την αγάπη που ενισχύει τη δημιουργία από την απαρχή της.

Είναι η δύναμη της πρωινής δόξας που ανοίγει τα πέταλά της στις ακτίνες του ήλιου. Είναι η δύναμη της ομίχλης που, καθώς ανυψώνεται πάνω από ένα ποτάμι, αποκαλύπτει το καθάριο νερό από κάτω. Είναι η δύναμη των πουλιών που κελαηδούν το πρωινό. Είναι η δύναμη των πρώτων ακτίνων του ήλιου που έρχονται από τον ορίζοντα.

Το ζώο που συνδέεται με την Ανατολή είναι ο αετός, που πετάει πιο ψηλά από όλα τα φτερωτά πλάσματα. Λόγω της ικανότητάς του να πετάει τόσο ψηλά, ο αετός βρίσκεται πιο κοντά στην ουράνια περιοχή του πνεύματος, όπου θα μπορούσε να βρίσκεται και το καθένα από τα παιδιά της γης. Γι’ αυτό τον λόγο οι παλιοί χρησιμοποιούσαν πάντα τα φτερά του αετού όταν έκαναν προσευχές που επιθυμούσαν να εισακουστούν από το Μεγάλο Πνεύμα. Ο αετός της Βαμπούν είναι ο χρυσαφένιος αετός, που τα φτερά του έχουν το χρώμα του ανατέλλοντος ηλίου. Τα χρώματα της Βαμπούν είναι το κόκκινο και το χρυσό του ανατέλλοντος ηλίου. Το κόκκινο είναι το χρώμα της ζωτικής ενέργειας και το χρυσό είναι το χρώμα της φώτισης, της σοφίας και του φωτός.

Τα άτομα των Φεγγαριών της Βαμπούν αντιπροσωπεύουν τη ζωογόνο ενέργεια της άνοιξης, που κάνει θαύματα πάνω στην επιφάνεια της γης.

«Ολοι μοιραζόμαστε την ίδια Μητέρα Γη, άσχετα από τη φυλή ή τη χώρα καταγωγής, έτσι ας μάθουμε τους δρόμους της αγάπης, της ειρήνης και της αρμονίας και ας αναζητήσουμε τα καλά μονοπάτια στη ζωή. Μίλησα για το καλό». Ετσι κλείνει το εισαγωγικό του σημείωμα ο ένας εκ των δύο συγγραφέων του βιβλίου, Αρκούδα του Ηλιου.

◘ Απόσπασμα από το βιβλίο «Ο Μαγικός τροχός των Αρκούδα του Ηλιου και Βαμπούν, Ινδιάνικη Αστρολογία», των εκδόσεων Κονιδάρη

Δεύτε λάβετε φως

«Εγώ ειμί το φως του κόσμου· ο ακολουθών εμοί ου μη περιπατήση εν τη σκοτία αλλ’ έξει το φως της ζωής».

Ο Χριστός συμβολίζει το αιώνιο φως. Το ανέσπερον φως, ο άδυτος ήλιος, είναι το αιώνιο φως που δεν παύει ποτέ να φωτίζει και που αγκαλιάζει και διαπερνάει το κέλυφος της ύλης και του χρόνου. «Χαίρε, αστέρος αδύτου Μήτηρ· χαίρε, αυγή μυστικής ημέρας». Καλή Ανάσταση να έχουμε. Θα βρεθούμε στην Αγάπη.