Ακούγοντας κάποιος τη λέξη «καταστροφή» σε σχέση με την κοινωνία, το μυαλό του πηγαίνει άμεσα στα γεγονότα που σχετίζονται με το κλίμα, όπως οι πλημμύρες. Ωστόσο, υπάρχουν και πολλά άλλα είδη καταστροφών, συμπεριλαμβανομένων των σεισμών και των ηφαιστειακών εκρήξεων, των απρόβλεπτων καιρικών φαινομένων, των βιομηχανικών καταστροφών, των εγκλημάτων, αλλά και της τρομοκρατίας.
Οπως επισημαίνει το τεχνολογικό περιοδικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Cordis», η Ε.Ε. εργάζεται για τη μείωση απώλειας ανθρώπινων ζωών και των υλικών ζημιών απ’ όλες αυτές τις πηγές ανθρώπινης δυστυχίας. Η αντιμετώπιση των καταστροφών συνιστά ένα από τα κεντρικά στοιχεία που επιτρέπουν σε κάθε κοινωνία να συνεχίσει να λειτουργεί ομαλά. Παράλληλα υπογραμμίζει ότι δεν υφίστανται κοινωνικές λειτουργίες που δεν είναι σε κάποιο βαθμό εκτεθειμένες σε φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές και σε συναφή προβλήματα ανθεκτικότητας και ασφάλειας.
Πώς όμως θα δημιουργηθούν ανθεκτικές στις καταστροφές κοινωνίες;
Η απάντηση είναι: Σχεδιάζοντας πόρους από μια σειρά τεχνολογιών. Ειδικότερα, τονίζει το περιοδικό, οι προκλήσεις της έρευνας για την ασφάλεια της Ε.Ε. είναι ευρείες και συνεπώς περιλαμβάνουν ένα μεγάλο φάσμα τεχνολογικής ανάπτυξης και δεξιοτήτων διαχείρισης. Το έγκλημα στον κυβερνοχώρο και η τρομοκρατία απειλούν τις ευάλωτες αστικές ή τις προστατευόμενες περιοχές και τις κρίσιμες υποδομές όπως τα λιμάνια και τις υπηρεσίες μεταφορών και ενέργειας. Συνεπώς, η ανάπτυξη μιας σειράς καινοτόμων λύσεων μπορεί να βοηθήσει στην προστασία αυτών των ευπαθών περιοχών. Οι ερευνητικές προσπάθειες σε επίπεδο Ε.Ε. στον τομέα της μείωσης των καταστροφών συμβάλλουν πρωτίστως στην εφαρμογή διεθνών συμβάσεων, όπως το Πλαίσιο Δράσης του ΟΗΕ Sendai για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών, αλλά και οι κανονισμοί της Ε.Ε. όπως ο Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας της Ενωσης και οι σχετικές πολιτικές (π.χ. οδηγίες για τις πλημμύρες και άλλες φυσικές καταστροφές).
Απώτερος στόχος τους είναι η διευκόλυνση της ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ της Ε.Ε. και των κρατών-μελών της και η προώθηση του συντονισμού στον τομέα της πολιτικής προστασίας και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων πρόληψης, προετοιμασίας και αντιμετώπισης φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών.
Αυτό το πλαίσιο πολιτικής έχει άμεσο αντίκτυπο στον τρόπο διαχείρισης των κινδύνων καταστροφών στην Ε.Ε. Η σύνδεση αυτών των υπηρεσιών μπορεί να επιτευχθεί με την ανάπτυξη επικοινωνιών που διευκολύνουν τη διαχείριση καταστροφών, συνδέοντας τα κέντρα ενημέρωσης και ελέγχου για κάθε «δύσκολη» κατάσταση. Σε όλα αυτά τα δυσμενή σενάρια, τα έργα της Ε.Ε. προσπαθούν να παράγουν καινοτομίες για την προστασία των πολιτών σε περιπτώσεις καταστροφών. Οσο για τους πολίτες που παραμένουν ευάλωτοι, οι νέες τεχνολογίες και πολιτικές αυξάνουν την ευαισθητοποίησή τους σχετικά με τον κίνδυνο, λαμβάνοντας σχεδόν πάντα υπόψη τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες για τα διάφορα σενάρια καταστροφών.
Η Ε.Ε. έχει ήδη εκπονήσει αρκετά έργα για τον σκοπό αυτό: Πρώτο είναι το έργο ANYWHERE, που έχει στόχο να δοθεί η δυνατότητα στους πολίτες να ενισχύσουν την πρόβλεψη και την ικανότητά τους να ανταποκριθούν στην αντιμετώπιση ακραίων και υψηλών επιπτώσεων καιρικών και κλιματικών συμβάντων, χρησιμοποιώντας μια πανευρωπαϊκή πλατφόρμα πολλαπλών κινδύνων. Οσο για τον κύριο στόχο του beAWARE είναι να παράσχει υποστήριξη σε όλες τις φάσεις ενός περιστατικού έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση ακραίων καιρικών και κλιματικών συμβάντων. Από την πλευρά του το DRIVER + επικεντρώνεται στην αύξηση και όχι στην αντικατάσταση των υφιστάμενων δυνατοτήτων. Εφαρμόζοντας την ίδια αρχή, μέσω προηγμένων τεχνολογιών στον κυβερνοχώρο, η I-REACT ενσωμάτωσε τις υπάρχουσες υπηρεσίες, τοπικές και ευρωπαϊκές, σε μια πλατφόρμα που υποστηρίζει ολόκληρο τον κύκλο διαχείρισης έκτακτων περιστατικών, ενσωματώνοντας μια σειρά δεδομένων από πολλαπλές πηγές.
Επιπροσθέτως, με τη χρήση καινοτόμων αισθητήρων και εργαλείων απεικόνισης, το INACHUS επιχειρεί να μειώσει τον χρόνο επιχειρήσεων διάσωσης σε περιστατικά κρίσης που διεξάγονται πάντα σε δύσκολες συνθήκες. Οσο για καταστροφές που περιλαμβάνουν έκθεση σε τοξίνες και τραυματισμούς, οι διακριτές τεχνολογικές ιδιότητες της ταξινόμησης TOXI περιλαμβάνουν ταχεία μη επεμβατική αξιολόγηση της έκθεσης/τραυματισμού μέσω της παρακολούθησης των μεταβολικών δεικτών του τραυματισμού. Με έμφαση στις υποδομές ζωτικής σημασίας, η DARWIN εργάστηκε για να βελτιώσει την ανταπόκριση στις αναμενόμενες και απροσδόκητες κρίσεις. Τέλος, όταν η ζημιά έχει συμβεί, η κοινοπραξία έργων SMR (Smart Mature Resilience) έχει δημιουργήσει ένα σύνολο εργαλείων που θα βοηθήσουν τις πόλεις της Ε.Ε. να επιτύχουν ανθεκτικότητα μέσω της αντίστασης και της ανάκαμψης από κινδύνους ή καταστροφές.
