Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η ανατομία μιας κοινωνίας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ανατομία μιας κοινωνίας

  • A-
  • A+
Ο συγγραφέας, με ευθύνη και εντιμότητα, με τρόπο δίκαιο, αν και μερικές φορές κυνικό, προβαίνει σε μια κοινωνιολογική ανατομία και ερμηνεία της ελληνικής πραγματικότητας. Αναδεικνύει την εξιστόρηση του αληθινού, που αναπόφευκτα δημιουργεί την Ιστορία ενός έθνους και αφορά παραμέτρους διαμόρφωσης της καθημερινότητας του πολίτη συνδυάζοντάς τες με χρονικές, οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές συγκυρίες.

Ο Μιχάλης Μοδινός, μολονότι βραβεύτηκε πρόσφατα (2019) με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος για την επική «Εκουατόρια», περισσότερο επίκαιρος παρά ποτέ είναι με το βιβλίο του «Επιστροφή», που επανακυκλοφόρησε σε συλλεκτική έκδοση με αφορμή τον εορτασμό για τη συμπλήρωση των 50 χρόνων των εκδόσεων Καστανιώτη.

Ο Απόστολος Ζήρας, διωκόμενος από ένα κατεστημένο διεφθαρμένης εξουσίας, εκπροσωπεί έναν λαό που μάχεται για τη χαμένη του αξιοπρέπεια απέναντι σε ένα μιντιακό σύστημα, σε άθλιες σκευωρίες, σε απίστευτη ανηθικότητα και σε μια εκ πρώτης όψεως διαλυμένη οικογενειακή ζωή. Αρχαιολόγος με σημαντική προσφορά στον χώρο του, λίγο πριν από την επίσημη αποχώρησή του από τον εργασιακό βίο λόγω συνταξιοδότησης βίωσε την ανεντιμότητα και την κακεντρέχεια στο επαγγελματικό του περιβάλλον, τη δημόσια διαπόμπευση και τον εξευτελισμό ακόμα και της προσωπικής του ζωής.

Τα γεγονότα πολλά, οι ανατροπές περίεργες. Εκτυλίσσεται μπροστά μας όλη η ζωή του ήρωα με σκαμπανεβάματα, επιλογές, λάθη και το ερωτικό στοιχείο κυρίαρχο από την αρχή μέχρι το τέλος. Υποσυνείδητα ο αναγνώστης αισθάνεται πως παρακολουθεί τη ζωή ενός σύγχρονου Κούρου, σαν αυτόν της εικαστικού Μαρίας Αντελμάν που στολίζει το σκληρόδετο εξώφυλλο της επετειακής έκδοσης.

Μέσω του ενστίκτου αυτοσυντήρησης ο ήρωας αντιδρά στην πτώση επιστρέφοντας στις ρίζες του, στο Πήλιο. Χώρος φορτωμένος με μνήμες της νιότης, οικογενειακό παρελθόν και ιστορία – μια ιστορία που δεν υπηρετεί εθνικόφρονα μακρόπνοα σχέδια πολιτικάντηδων με κατά παραγγελία εγχειρίδια. Ο συγγραφέας, με ευθύνη και εντιμότητα, με τρόπο δίκαιο, αν και μερικές φορές κυνικό, προβαίνει σε μια κοινωνιολογική ανατομία και ερμηνεία της ελληνικής πραγματικότητας. Αναδεικνύει την εξιστόρηση του αληθινού, που αναπόφευκτα δημιουργεί την Ιστορία ενός έθνους και αφορά παραμέτρους διαμόρφωσης της καθημερινότητας του πολίτη συνδυάζοντάς τες με χρονικές, οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές συγκυρίες.

Ο ήρωας δεν υπολόγισε τις δόλιες ενέργειες όσων δεν μπορούν να αντέξουν το φως του Αλλου. Πιστός συνοδοιπόρος του το σκυλί του, ο Μάγκας. Επιλέγει την επιστροφή στον γενέθλιο τόπο, ελπίζοντας πως το φως του Πηλίου θα τον προστατέψει και ταυτόχρονα θα τον εξαγνίσει. Εκεί θα διαπιστώσει την ευεργετική επίδραση του τοπίου αλλά και της μνήμης, που λειτουργεί εν τέλει ανακουφιστικά για τη θιγμένη αξιοπρέπεια και τον ταλαιπωρημένο ψυχισμό του. (Εξαιρετικά κατανυκτική η σκηνή της επίσκεψης στο επαρχιακό νεκροταφείο, όπου έχει ταφεί η παλιά αγαπημένη.) Αναλογιζόμενος το τώρα αλλά και τα λάθη του παρελθόντος, αποτίει φόρο τιμής σε όσους και όσες καθόρισαν τη ζωή του και συνέβαλαν στη δημιουργία του άνδρα που εντίμως θα διαπρέψει, αλλά και θα προκαλέσει μεγάλα πάθη.

Η πρωτοπόρα και αντιρατσιστική οπτική του Μοδινού θα δώσει πρωταγωνιστικό ρόλο σε μια γυναίκα οικονομική μετανάστρια, την Αλμα από τη Βουλγαρία. Θα καταγράψει την αγωνία και τον αγώνα της. Σκληρά εργαζόμενη, θύμα σεξιστικών σχολίων κι ενεργειών συνεχίζει να παλεύει και να διεκδικεί τη ζωή χωρίς να αποδέχεται προκαθορισμένους ρόλους που κοντόφθαλμα ορισμένοι αυτόχθονες επιδιώκουν να της επιβάλλουν. Ο συγγραφέας θα της αποδώσει την τιμή της πρώτης κυρίας στο πλευρό του ήρωα. Θα μας κάνει να θαυμάσουμε και να αγαπήσουμε μια γυναίκα που συνήθως η καταγωγή της –ακόμα και τώρα, ας μη γελιόμαστε– διεγείρει προκαταλήψεις για το ήθος και την εντιμότητα.

Ο συγγραφέας, όμως, θα δημιουργήσει και μία από τις πιο αμφιλεγόμενες περσόνες της νεοελληνικής γραμματείας, τη Νόρα Μακρή. Αιώνιο θηλυκό, εστία φωτός και φωτιάς. Η σαφήνεια και η συνέπεια στην πραγματοποίηση της επιθυμίας, κόντρα σε ιερά και όσια, αποδεικνύεται κινητήριος δύναμη που διαμορφώνει εκρηκτικές επιλογές ζωής. Η αφοσίωση στο επαναλαμβανόμενο ιδανικό βίωμα συμπορεύεται με τίμημα που αποδεικνύεται επώδυνο πολύ.

Πρόκειται για ένα μεγάλο ελληνικό μυθιστόρημα, όπου ο γράφων με ισχυρό ένστικτο ερμηνεύει τις συνθήκες διαμόρφωσης και τις παραμέτρους που καθόρισαν την εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας από το 1950 έως και το τέλος της δεκαετίας του 1990. Φωτίζει τη μεταλλασσόμενη αυτή εποχή αποδίδοντας το νόημα, το βάθος και την αισθητική που κατά περιόδους τη χαρακτήριζαν. Περιγράφει περιοχές, οικιστικές συμπεριφορές, αστικές συνήθειες αλλά και την αγχολυτική επίδραση του παραδοσιακού καφενείου στην ψυχοσύνθεση των ανθρώπων ανεξάρτητα από συνθήκες.

Καταγράφει επίσης τη γέννηση και άνθηση της διαπλοκής στη σύγχρονη Ελλάδα και πώς επηρέασε τη χαρακτηροδομή ενός ολόκληρου λαού, αλλά και πως στιγμάτισε και στιγματίζει την καθημερινότητά μας, παρερμηνεύοντας πολύπαθους όρους και καταστάσεις, όπως η κανονικότητα και η δημοκρατία.

Οσο κι αν «εμφιαλώσαμε τη φύση» (σ. 76) και ζούμε σε «κοινωνία βουλιμίας» (σ. 144), ας μη λησμονούμε πως «το αίμα έχει μνήμη» (σ. 363). Οφείλουμε «να εκτιμάμε την ισορροπία και τη λιτότητα των πραγμάτων» για να μη νιώθουμε ένοχοι που «η στιγμή χάθηκε και πάει» (σ. 94)!

● Η «Επιστροφή» έχει τιμηθεί με το Βραβείο Ιδρύματος Πέτρου Χάρη Ακαδημίας Αθηνών.

ΝΗΣΙΔΕΣ
H αυθεντική φωνή της αντεργκράουντ ποίησης έφυγε...
Από τα ευεργετήματα του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι ο τρόπος να στήνεις γνωριμίες και φιλίες που δεν τις φανταζόσουν… Που είναι –με την κυριολεκτική σημασία της λέξης– απίθανες. Χάρη...
H αυθεντική φωνή της αντεργκράουντ ποίησης έφυγε...
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα κτίρια διηγούνται ανθρώπινες ιστορίες
Ο πολιτισμός, η ζωή, η κοινωνία, οι τάσεις της αρχιτεκτονικής δεν χάνονται με την εγκατάλειψη ενός κτιρίου. Ερειπωμένα κι αν είναι, δεν παύουν να δίνουν πληροφορίες για τη ζωή στον καιρό τους και να προκαλούν...
Τα κτίρια διηγούνται ανθρώπινες ιστορίες
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αμνηστία ή αμνησία;
Το βιβλίο του Β. Καραμανωλάκη διαθέτει πολλά πλεονεκτήματα. Παρ' όλο που πραγματεύεται με επιστημονική αρτιότητα ένα πολύ δύσκολο θέμα, διαβάζεται πολύ ευχάριστα και χωρίς να κουράζει τον αναγνώστη.
Αμνηστία ή αμνησία;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενας συγγραφέας με τρεις υποστάσεις
Το 2018, με τη συμπλήρωση εκατόν πενήντα ετών από τη γέννηση του Κώστα Κρυστάλλη (1868-1894), ήταν επόμενο να πραγματοποιηθούν λογοτεχνικές εκδηλώσεις και επιστημονικές συναντήσεις για τη ζωή και το έργο του....
Ενας συγγραφέας με τρεις υποστάσεις
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ολοι οι καλοί έχουν πεθάνει;
Ο Γ. Μπέκας ζει στο Βερολίνο, είναι πολιτολόγος, πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας. Τα έργα του έχουν ανέβει στις σκηνές του Maxim Gorki Theater, του Theater Augsburg, καθώς και στην Πειραματική Σκηνή του...
Ολοι οι καλοί έχουν πεθάνει;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας