Κάθε τεχνολογικό βήμα εξακολουθεί να μας εκπλήσσει και να μας δημιουργεί μια σειρά ερωτημάτων για το κατά πόσο αυτά που προοιωνίζεται ανήκουν στη σφαίρα της φαντασίας ή της πραγματικότητας.
Αλλο ένα επίτευγμα στο μέλλον ενδέχεται να αποτελούν τα πλοία χωρίς καπετάνιο και ναύτες. Προς το παρόν, όπως γράφει το BBC, σε πιλοτικό επίπεδο, αυτό έχει ήδη επιτευχθεί από το 2019: Οι τελωνειακοί υπάλληλοι του λιμανιού της Οστάνδης στο Βέλγιο παρέλαβαν τον περασμένο Μάιο δεκάδες κιβώτια με στρείδια από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Τα θαλασσινά, που είχαν αλιευθεί στο Εσεξ της Βρετανίας, μεταφέρθηκαν στο Βέλγιο με ένα σκάφος 12 μέτρων, κατασκευασμένο από αλουμίνιο, το οποίο διέσχισε τα Στενά της Μάγχης χωρίς να υπάρχουν άνθρωποι σε αυτό, επιτυγχάνοντας την πρώτη μη επανδρωμένη εμπορική ναυτιλιακή επιχείρηση στον κόσμο.
Το σκάφος χωρίς πλήρωμα κατεύθυναν τέσσερα άτομα σε κέντρο ελέγχου στο Τόλσμπερι του Εσεξ όπου βρίσκεται η έδρα της Hushcraft, της εταιρείας πίσω από τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη του σκάφους χωρίς πλήρωμα.
Οπως τονίζει στο BBC ο Μπεν Σίμσον, διευθύνων σύμβουλος της Hushcraft, «τα φορτηγά πλοία χωρίς πλήρωμα μπορούν να αποτελέσουν πραγματικότητα μέχρι το 2025».
Το πιλοτικό προς το παρόν πλοίο διαθέτει υβριδικό κινητήρα ντίζελ, ηλεκτρικές γεννήτριες, δορυφορικούς συνδέσμους, απλές αλλά και θερμικές κάμερες, καθώς και αυτόματο σύστημα αναγνώρισης προκειμένου να προειδοποιεί τα πλησιέστερα σκάφη για τη θέση του, καθώς και μια σειρά πολλών άλλων τεχνολογικών καινοτομιών.
Το σκάφος κατασκευάστηκε από τη Sea-Kit και ήταν το ίδιο που βοήθησε μια διεθνή ομάδα υδρογραφικών εταιρειών, η οποία χρηματοδοτήθηκε από το ιαπωνικό μη κερδοσκοπικό ίδρυμα Nippon Foundation, να κερδίσει το Shell Ocean Discovery Xprize, ένα βραβείο ύψους 4 εκατομμυρίων δολαρίων, για την πρόοδο που κατέγραψε στην αυτόνομη χαρτογράφηση των ωκεανών.
Κατά πόσο ωστόσο η εμπορική ναυτιλία είναι έτοιμη να αποδεχθεί ένα πλοίο χωρίς πλήρωμα και κατά πόσο θα υπάρξουν αγοραστές για τέτοια σκάφη;
Σύμφωνα με τον κ. Σίμσον, «τα οφέλη είναι πολλά», καθώς πρωτίστως, μελλοντικά, τα μη επανδρωμένα πλοία θα μπορούν να αποσταλούν στα λιμάνια ολόκληρου του πλανήτη διεκπεραιώνοντας μια σειρά εργασιών με δραστικά μειωμένο κόστος αφού, μεταξύ άλλων, δεν χρειάζονται χώρους για κουκέτες, μαγειρεία και τουαλέτες.
«Επιπροσθέτως», υποστηρίζει ο Σίμσον, «είναι σαφώς φιλικότερα στο περιβάλλον καθώς η βασική μονάδα προώθησης είναι ηλεκτρική (επικουρούμενη από μικρούς πετρελαιοκινητήρες που “γεμίζουν” τις μπαταρίες), αλλά και επειδή μπορούν να χρησιμοποιήσουν μικρότερα λιμάνια, ενώ δύνανται να αντικαταστήσουν τις οδικές μεταφορές μειώνοντας το υψηλό αποτύπωμα άνθρακα που καταγράφουν».
Ο Λόρενς Μπρέναν, συνταξιούχος καπετάνιος του αμερικανικού Εμπορικού Ναυτικού και αναπληρωτής καθηγητής Ναυσιπλοΐας και Ναυτικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Φόρνταμ, υποστηρίζει ότι όλες οι προαναφερθείσες αρετές των αυτόνομων φορτηγών πλοίων είναι υπαρκτές και τα οφέλη πάμπολλα, εκφράζει ωστόσο και ορισμένες επιφυλάξεις.
Λέει ότι «τα πλοία χωρίς ναύτες δεν ενέχουν κίνδυνο για την ανθρώπινη ζωή από πυρκαγιές ή άλλους κινδύνους στη θάλασσα. Κανείς δεν χρειάζεται να προσλάβει προσωπικό, να το πληρώσει, να το κρατήσει εκπαιδευμένο ή να λάβει προφυλάξεις για το παράνομο ενδεχομένως πλήρωμά του, ενώ πέραν αυτών, τα σκάφη μπορούν να πάνε οπουδήποτε».
Ωστόσο ο Μπρέναν επισημαίνει ότι η αχίλλειος πτέρνα της μη επανδρωμένης ναυτιλίας μπορεί να είναι η ίδια η τεχνολογία που τη δημιούργησε: «Μια αποτυχία στις επικοινωνίες μεταξύ σκάφους και βάσης θα καταστήσει το πλοίο ένα “φάντασμα”, το οποίο χωρίς “τεχνολογικό καπετάνιο” θα περιφέρεται ακυβέρνητο, συνιστώντας κίνδυνο για τους ιδιοκτήτες, τους ιδιοκτήτες του φορτίου αλλά και το περιβάλλον».
Επιπροσθέτως, υπογραμμίζει ότι «τα μη επανδρωμένα πλοία μπορούν να καταστούν λεία πειρατών οι οποίοι μπορούν να τα απενεργοποιήσουν, πλήττοντας με πυρά την έλικα και το πηδάλιο του πλοίου».
Από την πλευρά της η Καρολίνα Ζόουλακ, επικεφαλής του τμήματος πλοήγησης στο Ινστιτούτο Πλοήγησης και Θαλάσσιας Υδρογραφίας της πολωνικής Ναυτικής Ακαδημίας, η οποία συνέβαλε στην επιτυχία του πιλοτικού ταξιδιού του πρώτου μη επανδρωμένου πλοίου, έχει επιφορτιστεί με το ζήτημα της αποφυγής σύγκρουσής του με άλλα πλεούμενα.
Η κ. Ζόουλακ εργάζεται ήδη πάνω στην επόμενη φιλόδοξη προσπάθεια της διεθνούς ομάδας της Sea-Kit, η οποία θα είναι να διασχίσει τον Ατλαντικό το 2020, ωστόσο τονίζει ότι γνωρίζει τους περιορισμούς της τεχνολογίας. «Οταν εμφανίζονται απροσδόκητες καταστάσεις, η ανθρώπινη δημιουργικότητα και η εμπειρία μπορούν να λύσουν το πρόβλημα» λέει.
Πάντως ο κ. Σίμσον εκτιμά ότι τουλάχιστον η κάλυψη μικρών και ακίνδυνων, από πλευράς πειρατείας, αποστάσεων μπορεί να γίνεται απροβλημάτιστα σε πέντε με έξι χρόνια χρόνια από σήμερα και αναφέρει ότι «η πειρατεία μπορεί να πλήξει τόσο τα επανδρωμένα όσο και τα μη επανδρωμένα σκάφη» εκτιμώντας ότι σε κάθε περίπτωση θα απαιτηθούν χρόνος και εκπαίδευση προκειμένου να γίνει πράξη η μετάβαση στη μη επανδρωμένη ναυτιλία.
