Σκηνοθέτης, στιχουργός, συγγραφέας και καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας και του Φεστιβάλ Φιλίππων. Ο Θοδωρής Γκόνης είναι όλα αυτά, αλλά νομίζω πως πάνω από όλα είναι ένας άνθρωπος που αγαπά τις λέξεις. Είτε τις σκηνοθετεί είτε τις γράφει σε τετράδια, σε αποκόμματα, σε εισιτήρια για κάποιο ταξίδι, σαν αυτά που προορισμός είναι πάντα η επιστροφή στον εαυτό μας. Σαν άλλος Οδυσσέας…
Οπως αυτός, έτσι κι εμείς, μέσα από τα κείμενα και τους στίχους του, περιπλανιώμαστε μαζί του από εμπειρία σε εμπειρία, γευόμαστε τους γλυκούς καρπούς των Λωτοφάγων, ξεχνιόμαστε από το τραγούδι των Σειρήνων, συντριβόμαστε συχνά ανάμεσα στη Σκύλλα και τη Χάρυβδη λαχταρώντας βέβαια πάντα την επιστροφή στην ψυχή μας.
Τον συνάντησα στη ζεστή προεκλογική Αθήνα και είπαμε πολλά που δεν χώρεσαν όλα στη συνέντευξη που θα διαβάσετε. Καλή ανάγνωση, κι όπως έχει γράψει και ο συνεντευξιαζόμενός μας: « Ασ’ τα πράγματα να γίνουν/άσ’ τα να μας πουν/με τον τρόπο το δικό τους/αν μας αγαπούν».
● Ποια είναι η σκέψη πίσω από το φετινό πρόγραμμα του Φεστιβάλ Φιλίππων;
Οταν τα πράγματα δεν είναι εύκολα τι κάνουμε; Από πού αντλούμε θάρρος, από πού κλέβουμε κουράγιο, ιδέες, αναπνοή και δύναμη; Τρέχουμε στην πηγή, τρέχουμε στην ποίηση, στον Ομηρο, στην εγγύηση – το λέει εξάλλου και το όνομά του: Ομηρος, εγγύηση: μας δείχνει, μας διδάσκει με τον καλύτερο τρόπο την τέχνη της επιβίωσης, την αντοχή, για το πώς θα περάσουμε, θα φτάσουμε, πώς θα τα βγάλουμε πέρα μέσα από ταπεινώσεις, ξεπεσμούς, πείνα, γύμνια, βάσανα και φουρτούνες· μας το λέει καθαρά ο Οδυσσέας, ο άνθρωπος της οδύνης, ο ήρωας της καρτερίας.
Μπορεί να μην υπήρξε ποτέ ο Οδυσσέας, υπήρξε όμως ο Ομηρος, υπήρξε αυτή η μεγάλη ποίηση και θα υπάρχει για πάντα να μας δείχνει τον δρόμο και τον τρόπο.
● Ποιο είναι το στοίχημα για έναν διευθυντή ΔΗΠΕΘΕ;
Να μη χάσει την ψυχραιμία του στις δυσκολίες που σίγουρα θα συναντήσει, δηλαδή να μην αρνηθεί τον εαυτό του και τον θεό που πιστεύει, γιατί πρέπει να πιστεύει σε κάτι, να έχει σχέδιο και σκοπό. Να είναι ταυτόχρονα πατέρας και δάσκαλος.
● Πόσο συμμετέχει η τοπική κοινωνία της Καβάλας στην επίτευξη στόχων που βάζει το ΔΗΠΕΘΕ;
Η συμμετοχή –άρα και η βοήθειά της– είναι και πρέπει να είναι αναδρομική. Πρέπει να στρώσεις το τραπέζι καλά, πολύ καλά, να σερβίρεις το καλύτερο δυνατό φαγητό, να γνωρίζεις τη γεωγραφία και την ιστορία του τόπου, δηλαδή της ζωής, και τότε ναι, θα έρθει, έρχεται κοντά σου, δίπλα σου αρωγός και συνοδοιπόρος στην προσπάθεια που, έτσι κι αλλιώς, την πιστώνεται η πόλη, εσύ τη χρεώνεσαι. Αυτό είναι το σωστό και το δίκαιο.
● Βοηθάει το κεντρικό κράτος;
Η αλήθεια είναι πως είναι πολύ… διακριτικό τα τελευταία 15 χρόνια.
● Είσαι ένας από τους πιο επιτυχημένους Ελληνες στιχουργούς, πρόσφατα κυκλοφόρησε και μια καινούργια δουλειά σου.
Ναι, «Τα δευτέρα – γιατί κουράστηκαν τα πρώτα», με τον Φώτη Σιώτα, και είμαι πολύ χαρούμενος γι’ αυτήν τη συνεργασία. Εκτιμώ την παρουσία του Φώτη και στο τραγούδι και στο θέατρο, και θέλαμε από καιρό να γράψουμε τραγούδια και νά που έφτασε η στιγμή. Τα λόγια αυτών των τραγουδιών δεν είναι γραμμένα με το χέρι αλλά με την πατούσα, ό,τι ακούει ό,τι βλέπει και καταλαβαίνει ζωντανό το αυτί, η καρδιά και το μάτι· δεν είναι γραμμένα πάνω στο χαρτί και αν έχουν ένα πλεονέκτημα είναι η σκόνη στα παπούτσια τους. Τα πρώτα τραγούδια ήδη ακούγονται, τα τραγουδούν εξαιρετικοί καλλιτέχνες.
● Συγκρούονται οι πολλές σου ιδιότητες – λογοτέχνης, ποιητής, στιχουργός, διευθυντής ΔΗΠΕΘΕ; Ποια επικρατεί τελικά;
Ναι, αλλά είναι σαν τους ήρωες εκείνους των μυθικών χρόνων που πολεμάνε και παλεύουν όλη μέρα μεταξύ τους και κομματιάζονται, αλλά το βράδυ κάθονται και τρώνε και πίνουνε όλοι μαζί στο ίδιο τραπέζι.
● Οι ποιητές βλέπουν τον κόσμο καθαρότερα; Ο Αριστοτέλης λέει πως η Ποίηση είναι πιο σπουδαία από την Ιστορία επειδή μιλάει για το όλον, ενώ η Ιστορία μιλάει για το συγκεκριμένο…
Μα νομίζω πως έχει ειπωθεί πολύ ωραία αυτό: η ποίηση προλειαίνει το έδαφος, αυτή προηγείται, η φιλοσοφία και η ιστορία έπονται.
● Μπορεί να λένε πως οι πράξεις μας μετρούν αλλά τα λόγια ζουν περισσότερα χρόνια. Πώς θα ήθελες να έχεις αποτυπωθεί στον λόγο αυτού του τόπου;
Με ένα τραγούδι και έναν τάφο. Με δύο σημάδια μικρά.
● Τι αντιλαμβάνονται οι ευαίσθητες κεραίες σου αυτήν την εποχή; Πώς θα κατέγραφες τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή που ζούμε;
Μια και είμαι χωμένος τελευταία στην «Οδύσσεια» και κουκιά τρως κουκιά μολογάς, αυτή η εποχή μού θυμίζει πολύ το ι’ της «Οδύσσειας» και συγκεκριμένα το μέρος εκείνο με τους Λωτοφάγους.
● Τι σου έμαθε η Καβάλα όλα αυτά τα χρόνια που είσαι εκεί;
Με τον πιο εμφατικό τρόπο πως πατρίδα μας είναι το μέρος όπου εργαζόμαστε.
● Εχεις αποφασίσει το θεατρικό ρεπερτόριο για τον χειμώνα που έρχεται;
Ναι. Αλλά θα πρέπει να περιμένω το νέο Δ.Σ. του θεάτρου για να το συζητήσουμε και να πάρουμε τις αποφάσεις που πρέπει.
● Ο Πεσόα είχε εκμυστηρευτεί κάποτε ότι γι’ αυτόν η ποίηση δεν ήταν φιλοδοξία αλλά ένας τρόπος για να μένει πάντα μόνος. Είναι μια φυγή τελικά το να γράφεις;
Είναι ένας δρόμος. Χρειάζεσαι τα φτερά στα πόδια σου. Τυχερός όποιος τα έχει…
