Πως θα σωθούμε από το πλαστικό

Η πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με συντριπτική πλειοψηφία, να καταργήσει οριστικά τη χρήση πλαστικών σε καλαμάκια, ποτηράκια του καφέ, μπατονέτες και ακόμη επτά ανάλογα προϊόντα από το 2021 συνιστά μια σημαντική, πλην όμως όχι πλήρως αποτελεσματική πρόταση για το υλικό που έχει μολύνει σε τεράστιο βαθμό τα ύδατα του πλανήτη μας.

«Δεν είναι αρκετό» τονίζει σε επιστημονικό άρθρο του το περιοδικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Cordis», το οποίο φιλοξενεί εκτενές επιστημονικό άρθρο με τίτλο «Βιώσιμες και καινοτόμες λύσεις για την αντιμετώπιση της πλαστικής κρίσης στους ωκεανούς και τις θάλασσές μας».

Οπως επισημαίνει, η επικράτηση του πλαστικού στα ποτάμια, στις θάλασσες και τις λίμνες έχει καταστεί ένα εξαιρετικά επίκαιρο ζήτημα τα τελευταία χρόνια, με δεκάδες επιστημονικές και περιβαλλοντικές οργανώσεις να δηλώνουν εξαιρετικά ανήσυχες για επικείμενη περιβαλλοντική καταστροφή, διευκρινίζοντας πάντως ότι ακόμη τα πλαστικά διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στη σύγχρονη κοινωνία και στην καθημερινότητά μας.

Το «Cordis» εξέτασε οκτώ έργα, χρηματοδοτούμενα από την Ε.Ε., τα οποία αναλαμβάνουν την πρόκληση να βρουν νέες, βιώσιμες και εφικτές λύσεις που θα μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε και τελικά να ξεπεράσουμε αυτό το παγκόσμιο πρόβλημα με δεδομένο ότι τα πλαστικά είναι κυριολεκτικά πανταχού παρόντα στην καθημερινότητά μας.

Γύρω από το φαγητό που τρώμε, στα ρούχα που φοράμε και στα σπίτια τα οποία ζούμε. Λόγω της λειτουργικότητας, της αντοχής και του χαμηλού κόστους, το πλαστικό αποτελεί βασικό συστατικό της σύγχρονης ζωής μας.

Αλλά αν δεν απορριφθεί σωστά, μολύνει το περιβάλλον προκαλώντας τεράστια περιβαλλοντική και οικονομική ζημία, με αποτέλεσμα η σωστή διαχείρισή του να συνιστά επιτακτική πολιτική προτεραιότητα.

Ζημιά στην οικονομία

Δυστυχέστατα, οι ωκεανοί και οι θάλασσές μας είναι ήδη βαριά μολυσμένοι με πλαστικό, το οποίο συναντάμε ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές του πλανήτη όπως η Αρκτική.

Κάθε χρόνο μεταξύ 4,8 και 12,7 εκατομμυρίων τόνοι πλαστικού καταλήγουν στον ωκεανό και καταστρέφουν τη θαλάσσια ζωή προκαλώντας ζημιά στην οικονομία, με τη ρύπανση μόνο στη θάλασσα να κοστίζει στην Ε.Ε. έως 690 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, που ξοδεύονται για καθαρισμούς των ακτών, καθώς και στις αρνητικές επιπτώσεις στον κλάδο της αλιείας και της ιχθυοκαλλιέργειας.

Η αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος αποτελεί πολιτική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ενωσης και γι’ αυτό, τον Δεκέμβριο του 2018, τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για μέτρα μείωσης των απορριμμάτων στην πηγή, με περιορισμούς στην αγορά, απαιτήσεις σχεδίασης και συλλογής και επέκταση των αρμοδιοτήτων των παραγωγών, με στόχο τα 10 πλαστικά προϊόντα που απαντώνται συχνότερα στις παραλίες και αποτελούν περίπου το 70% όλων των ειδών απορριμμάτων σε αυτές να σταματήσουν να μολύνουν.

Η συγκεκριμένη συμφωνία βασίστηκε στην πρόταση για πλαστικές ύλες μιας χρήσης που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάιο του 2018 ως μέρος της πρώτης παγκόσμιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για τα πλαστικά σε μια κυκλική οικονομία που θα μπορέσει να υλοποιήσει τους στόχους της αειφόρου ανάπτυξης.

Οπως ωστόσο τονίζει το «Cordis», αυτό που χρειάζεται πάνω απ’ όλα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος είναι η λήψη συγκεκριμένων μέτρων και η αδιάκοπη έρευνα για νέες βιώσιμες λύσεις.

Εδώ πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η Ε.Ε., πέραν την πρόσφατης ανακοίνωσης για την κατάργηση δέκα δημοφιλών και εξαιρετικά ρυπογόνων πλαστικών προϊόντων από το 2021, αναλαμβάνει συγκεκριμένη πολιτική δράση για την αντιμετώπιση αυτής της αυξανόμενης περιβαλλοντικής κρίσης.

Κάτι τέτοιο απαιτεί σκληρή και αδιάκοπη έρευνα για να διασφαλιστεί ότι η χάραξη πολιτικής βασίζεται σε έγκυρα επιστημονικά στοιχεία, καθώς και να αναπτυχθούν καινοτόμες λύσεις.

Λύσεις που μειώνουν την ποσότητα πλαστικώναποβλήτων, αποτρέπουν τη διαρροή τους στις θάλασσες και τους ωκεανούς και μετριάζουν τις επιπτώσεις του πλαστικού στο περιβάλλον.

Για το διάστημα 2018-2020, έχουν διατεθεί περίπου 100 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020», σε έργα που συνδέονται άμεσα με τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ενωσης για τα πλαστικά, συν άλλα 250 εκατομμύρια ευρώ που έχουν ήδη δαπανηθεί για σχέδια σχετιζόμενα με τα πλαστικά στο πλαίσιο του ίδιου προγράμματος.