Φροντίδα και αδυνάτισμα

Το αδυνάτισμα είναι «μία» επαφή με τον εαυτό σου. Είναι τόσο περίεργη αυτή η πρόταση, που αυτομάτως κανείς θα μπορούσε να αναρωτηθεί: «Γιατί; Υπάρχουν πολλές επαφές με τον εαυτό μας;». Κι εγώ θα απαντούσα με βεβαιότητα: «ασφαλώς, υπάρχουν πολλών ειδών ακατάλληλες επαφές με εμάς».

Μία είναι η επαφή που σε συνδέει με εσένα ταιριαστά και κατάλληλα, η επαφή που σου δίνει τη θέση σου, τη θέση που σε κάνει να αισθάνεσαι καλά –αρμονικά θα το έλεγα– μ’ εσένα και με τους άλλους.

Συμβολικά, όπως έχω ξαναπεί, όταν δεν έχω θέση (κατάλληλη ανάμεσα στους άλλους) αποκτώ θέση με τον όγκο μου, αφού μόνο με αυτόν τον τρόπο καταλαμβάνω έναν χώρο στο περιβάλλον, έστω κι έτσι υπάρχω, δεν είμαι ανύπαρκτος.

Αυτό κι αν είναι δυσνόητο και παράλογο: αφού δεν έχω πρόθεση να το κάνω, πώς και δεν το αντιλαμβάνομαι ότι συμβαίνει; Το αποδεικνύει όμως το θέλω να αδυνατίσω, αλλά χαλάω τη δίαιτά μου και δεν το θέλω να παχύνω, αλλά παχαίνω. Για να αδυνατίσεις πρέπει να πιάσεις επαφή με τον εαυτό σου. Αυτή είναι η πραγματικότητα.

Μην ξεγελιέσαι πιστεύοντας ότι είναι θέμα τριών ή έξι μηνών η απώλεια του βάρους σου. Εάν δεν υπάρξει βαθιά επίγνωση του προβλήματος και η παροχή από εσένα προς εσένα όλων αυτών που χρειάζεσαι, η επιστροφή των χαμένων κιλών θα γίνει πάλι θέμα χρόνου, πολύ σύντομου χρόνου. Το γνωρίζεις μέσα σου.

Το πώς έχει μάθει κάποιος να συμπεριφέρεται στον εαυτό του είναι δεδομένο, οικείο και ασφαλές. Το πόσο όμως αυτού του είδους η συμπεριφορά είναι βοηθητική και φροντιστική απέναντί του δεν είναι απαραίτητα αντιληπτό. Πολλές φορές οι άνθρωποι με διαταραχή βάρους κακοποιούν τον εαυτό τους. Δεν έχουν χρόνο να ξαποστάσουν. Δεν έχουν χρόνο να ξεκουραστούν, δεν χαλαρώνουν, δεν κοιμούνται αρκετά, δεν διασκεδάζουν, δεν εκφορτίζονται με την κίνηση, δεν προσλαμβάνουν θρέψη από κατάλληλες τροφές για να έχουν ένα γερό ανοσοποιητικό. Σαν να βρίσκονται διαρκώς σε μαραθώνιο και δεν φτάνουν ποτέ στο τέρμα. Εχουν όμως διαρκώς την αγωνία και το άγχος αν θα καταφέρουν να τερματίσουν. Μία ακατάπαυστη προσπάθεια είναι η καθημερινότητά τους, χωρίς αρχή και τέλος. Χωρίς όρια.

Το αδυνάτισμα βασίζεται πάνω στην αύξηση του εγωισμού. Ξέρεις τι σημαίνει εγωισμός; Είμαι εγωιστής σημαίνει προστατεύω καταρχήν τον εαυτό μου, αποκτώ κάποια δεδομένα για μένα που τα διατηρώ απαράλειπτα, μόνιμα και σταθερά, είμαι προτεραιότητα, κατοχυρώνω πρώτα εμένα, με διασφαλίζω∙ και μετά ασχολούμαι με τους άλλους.

Πολλοί το μπερδεύουν με το προσέχω μόνο εμένα και όχι τους άλλους. Οχι: πρώτα ικανοποιώ εμένα στα βασικά και μετά τους άλλους. Αλλιώς, όταν ικανοποιώ μόνο τις ανάγκες των άλλων, τις δικές μου βασικές ανάγκες τις ικανοποιώ με την τροφή και το ποτό, δηλαδή ξεκουράζομαι με το φαγητό, χαλαρώνω, αποφορτίζομαι, γεμίζω και άλλα πολλά.

Ο εγωισμός είναι η βασική άμυνα του ανθρώπου για να καταφέρει καταρχήν να ζήσει. Να προστατευτεί. Λέει ο προστατευτικός με τον εαυτό του άνθρωπος: Τι θα φάω για να μην πεθάνω από τηΝ πείνα; Πότε θα κοιμηθώ για να μη διαλυθώ από την κούραση, να διασκεδάσω για να μην πάθουν τα νεύρα μου, να χαλαρώσω, να ησυχάσω λίγο γιατί θα σπάσει η καρδιά μου;

Ο άνθρωπος με διαταραχή βάρους συνήθως δεν έχει τέτοιες σκέψεις, δεν τις γνωρίζει∙ και αν του περνούν φευγαλέα από το μυαλό δεν τις αναγνωρίζει ως δικαιωματικές, αισθάνεται ένοχος να ικανοποιήσει τον εαυτό του. Πρέπει να φροντίζει μόνο τους άλλους (δεν είναι καλό, λέει, να είναι κανείς εγωιστής, να κοιτά μόνο τον εαυτό του!). Κι έτσι του αναλογεί ό,τι προκύψει, ό,τι τύχει, ό,τι περισσέψει…

Η θεραπεία του αδυνατίσματος βασίζεται ακριβώς πάνω σε αυτή την εκμάθηση. Πώς να μεταμορφωθεί κανείς σε εγωιστή!

Eίναι πολύ σημαντικό ο παχύσαρκος να αναπτύξει την έγνοια για τον εαυτό του και να τη βάλει σε προτεραιότητα. Να βρει τον τρόπο που θα διασφαλίσει το φαγητό που συμφωνεί κι ο ίδιος πως θα τον θρέψει (αυτό σημαίνει πως έχει να βρει λύσεις και τρόπους να προγραμματίσει, να προμηθευτεί, να προνοήσει και να πράξει για να έχει), να χρησιμοποιήσει τον χρόνο υπέρ του είτε για να ευχαριστηθεί –χαλαρώνοντας, διασκεδάζοντας–, είτε να κοιμηθεί αρκετά προκειμένου να είναι γεμάτος ενέργεια. Πρώτα απ’ όλα έχει να ρυθμίσει όσα έχει να κάνει για τον εαυτό του κι έπειτα να καταστρώσει το υπόλοιπο πρόγραμμα της ημέρας του.

Αν κανείς δεν ικανοποιεί τις πρωταρχικές ανάγκες του δεν είναι σαν να κακοποιεί τον εαυτό του; Είναι δυνατόν ο άνθρωπος να παραμένει νηστικός για πολλές ώρες, επειδή δεν έχει προμηθευτεί την απαραίτητη τροφή που τον δυναμώνει; Επόμενο δεν είναι να τρώει ό,τι βρίσκει μπροστά του, μια και πεινά;

Είναι δυνατόν να του λείπουν ώρες ύπνου και να νιώθει κουρασμένος διαρκώς; Πώς θα αντέξει σωματικά τον ρυθμό ζωής του; Γίνεται ο άνθρωπος να μην ησυχάζει από το άγχος, να μη χαλαρώνει ποτέ; Αντέχει κάποιος να δουλεύει μόνο, να πιέζεται χωρίς να χαίρεται, χωρίς να διασκεδάζει; Και κατά τον ίδιο τρόπο, πώς γίνεται να μην κινεί το σώμα του, να μην αποφορτίζεται;

Και όμως, παρατηρούμε ότι γίνεται. Αυτό ακριβώς συμβαίνει στη διαταραχή βάρους. Μοιάζει κανείς να έχει παρατήσει τον εαυτό του, να μη μεριμνά κατάλληλα γι’ αυτόν και πολλές φορές η μόνη έγνοια για τον εαυτό να είναι το «τρώω και γεύομαι». Δεν διαθέτει τη γνώση της κατάλληλης φροντίδας.

Πώς γίνεται κανείς να απαιτεί από τον εαυτό του να κάνει κάτι που δεν έχει μάθει να κάνει; Αυτό όμως δεν απαιτεί κι όταν θέλει να αδυνατίσει χωρίς να φροντίζεται;

*Σύμβουλος διατροφής