7 ημέρες στο Αουσβιτς, 73 χρόνια μετά

Αουσβιτς. Η λέξη από μόνη της στο πέρασμα του χρόνου έχει γίνει πλέον σύμβολο της «τελικής λύσης του εβραϊκού ζητήματος», όπως χαρακτήρισαν την εξόντωση 6.000.000 Εβραίων της κατεχόμενης Ευρώπης οι υψηλόβαθμοι ναζί.

Οσο περισσότερο προσπαθεί κανείς να κατανοήσει και να καταλάβει πώς μια πολιτισμένη ήπειρος και μια πολιτισμένη χώρα έφτασαν σε αυτό το σημείο τόσο τα πολλαπλά ερωτήματα συμπυκνώνονται σε ένα μεγάλο «Γιατί;».

Μου έρχεται στον νου μία από τις εκδόσεις του Διεθνούς Επιμορφωτικού Τμήματος του Μουσείου που διοργάνωσε και το σεμινάριο. Πρόκειται για μια συλλογή από δοκίμια νέων ερευνητών όταν επισκέφτηκαν το Αουσβιτς: «The more I know the less I understand» [Οσο περισσότερα γνωρίζω τόσο λιγότερα καταλαβαίνω] είναι ο τίτλος.

Μου έρχεται ακόμη στον νου ο Πρίμο Λέβι, όταν, νεοφερμένος στο Αουσβιτς ΙΙΙ ή αλλιώς Μπούνα και πολύ διψασμένος γιατί δεν υπήρχε πόσιμο νερό, πάει να γλείψει ένα κομμάτι πάγο. Ενας σωματώδης τύπος τού το αρπάζει από το χέρι και το πετάει κάτω.

«Warum?» [Γιατί;] ρωτά ο Λέβι με απορία. «Hier ist kein warum» [Εδώ δεν υπάρχει γιατί], είναι η απάντηση.

Ψάχνοντας κι εγώ μια απάντηση σε αυτό το «γιατί», βρέθηκα στο Αουσβιτς από τις 4 έως τις 10 Αυγούστου το καλοκαίρι του 2018, στο πλαίσιο ενός εβδομαδιαίου σεμιναρίου.

Ημασταν δεκαπέντε άνθρωποι, προερχόμενοι από όλες τις άκρες της Γης, Αυστραλία, Νότια Αμερική, ΗΠΑ, Ευρώπη, Ισραήλ.

Τρεις ανάμεσά μας ήλθαν ακολουθώντας τα ίχνη προγόνων τους που χάθηκαν στο στρατόπεδο, οι υπόλοιποι σε άλλη μια προσπάθεια να κατανοήσουμε το ακατανόητο και να εξηγήσουμε το ανεξήγητο.