Το μεγάλο τζαμί Σουλτάν Καμπούς δεσπόζει στον ορίζοντα της πρωτεύουσας του Ομάν, Μουσκάτ, με τους τέσσερις μιναρέδες του ύψους 50 μέτρων και το άσπιλο λευκό του χρώμα, που λούζεται στο καταιγιστικό φως της Ανατολής. Στο εσωτερικό του, πιστοί από όλες τις χώρες και πολλοί τουρίστες θαυμάζουν τα περίτεχνα κεραμικά του, τους μεγαλοπρεπείς τρούλους, τα περσικά χαλιά που είναι στρωμένα στην αχανή μεγάλη αίθουσα προσευχής.
Σε μια περίοδο έντονης αντιπαράθεσης μεταξύ των σουνιτών και των σιιτών, που προκαλείται από πολιτικές επιδιώξεις, το Ιμπάντι Ισλάμ που πρεσβεύουν στο Ομάν μας αποκαλύφθηκε σαν όαση ανεκτικότητας και μετριοπάθειας. Επιδιώξαμε μια συζήτηση με τους εθελοντές στο τζαμί, για να κατανοήσουμε καλύτερα πώς αντιλαμβάνονται οι πιστοί τον σύγχρονο πολύπλοκο κόσμο και ποια στάση κρατούν απέναντι στη βία που μαστίζει τη Μέση Ανατολή και την τρομοκρατία του αποκαλούμενου «Ισλαμικού κράτους» που πλήττει χριστιανούς και μουσουλμάνους. Μας υποδέχτηκε η Ναΐμα, μια μεσόκοπη πιστή χωρίς καλυμμένο πρόσωπο, και μας πρόσφερε δροσερό νερό και χυμούς για να ξεδιψάσουμε. Οι κάτοικοι του Ομάν φημίζονται για τη φιλοξενία τους, αλλά και για την ελεύθερη, ανεξάρτητη σκέψη τους.
«Εμείς πιστεύουμε ότι όλοι οι άνθρωποι ανήκουν στην ίδια οικογένεια. Θέλουμε το φως και λέμε όχι στο σκοτάδι. Το σημαντικότερο είναι να έχουμε την ψυχή μας καθαρή. Το πρόβλημα είναι ο εαυτός μας και όχι οι άλλοι
»Η ζωή είναι μικρή και πρέπει να δίνουμε το παράδειγμα με τις πράξεις μας γιατί μια μέρα θα λογοδοτήσουμε.
»Με τους άλλους ανθρώπους πρέπει να αναζητούμε αυτά που μας ενώνουν κι όχι αυτά που μας χωρίζουν».
Για τις γυναίκες τονίζει ότι «όλοι είμαστε πλάσματα του ίδιου Θεού» και πως στο Ομάν λένε πως «ο παράδεισος είναι κάτω από τα πόδια της μητέρας».
«Στη Δύση κάνουν πολύ λόγο για τη θέση της γυναίκας στη Σαουδική Αραβία, όπου δεν επιτρέπεται να οδηγούν αυτοκίνητο. Εδώ στο Ομάν, οι περισσότερες γυναίκες οδηγούν. Γι’ αυτό όμως δεν μιλάει κανένας. Εμείς πιστεύουμε στην ισότητα, στον αλληλοσεβασμό».
«Η θρησκεία μας σέβεται επίσης το περιβάλλον. Ο,τι σπέρνεις σε αυτή τη ζωή θα το θερίσεις. Ο Θεός μάς δώρισε τη φύση και εμείς λόγω του εγωισμού μας την καταστρέφουμε».
Οταν η συζήτηση στρέφεται στο αποκαλούμενο «Ισλαμικό κράτος» και την τρομοκρατία, το χαμογελαστό της πρόσωπο σκοτεινιάζει.
«Υπάρχει μια οργάνωση φονιάδων που ισχυρίζονται ότι εκπροσωπούν το Ισλάμ. Ομως το Ισλάμ λέει “ου φονεύσεις”, να είσαι φίλος με τον γείτονά σου και να βοηθάς τους ανήμπορους. Αυτοί δεν είναι μουσουλμάνοι, είναι άπιστοι που δεν έχουν καμία σχέση με τη θρησκεία μας».
Στην αίθουσα της βιβλιοθήκης, συναντάμε τον Αμπντουλραχμάν, επίσης εθελοντή, που πίνει τσάι με μια παρέα πιστών.
«Ο δρόμος του Ισλάμ στο Ομάν είναι ειρηνικός, με σεβασμό στη διαφορά, με μετριοπάθεια και ανεκτικότητα. Η ζωή δεν μπορεί να είναι ασπρόμαυρη. Εχει ποικιλία, έχει όλα τα χρώματα.
»Μετά την 11η Σεπτέμβρη τα πράγματα πήραν λάθος δρόμο. Ανέβηκε η ισλαμοφοβία. Είναι μεγάλο λάθος να ταυτίζονται κάποιοι εγκληματίες με το Ισλάμ. Η θρησκεία μας είναι θρησκεία προόδου κι όχι σκοταδισμού. Μην ξεχνάτε πόσο σημαντική ήταν η συμβολή μας στις επιστήμες. Οταν το Ισλάμ ήταν στο απόγειο, εμείς μεταφράζαμε τον Αριστοτέλη και την ίδια ώρα, οι χριστιανοί είχαν την Ιερά Εξέταση. Στο Ομάν πιστεύουμε ότι το κράτος δεν πρέπει να ταυτίζεται με τη θρησκεία. Καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να μεταφράζει τον νόμο του Ισλάμ. Αντίθετα, το Ισλάμ επιτρέπει στον λαό να αποφασίζει πώς θέλει να διοικείται. Στον ιμπαντισμό δεν πιστεύουμε επίσης ότι ο ηγέτης πρέπει να είναι απόγονος του Προφήτη. Οι κοινωνίες μας εξέλεγαν τους ηγέτες τους πριν από τη Γαλλική Επανάσταση. Στο Ομάν, υπήρξαν ηγέτες που ήταν απόγονοι σκλάβων. Δεν πρέπει να παίζουν κανέναν ρόλο το χρώμα, η φυλή και η κοινωνική τάξη. Είμαστε όλοι παιδιά του ίδιου Θεού.
»Μια από τις ιδιαιτερότητες του Ομάν είναι πως γίναμε μουσουλμάνοι με ειρηνικό τρόπο και πως πάντα διατηρούσαμε την ανεξάρτητη σκέψη μας.
»Μας λυπεί το σχίσμα στον μουσουλμανικό κόσμο, που είναι κυρίως πολιτικό. Ναι, υπάρχουν δογματικές και θεολογικές διαφορές, αλλά δεν είναι αυτό τόσο σημαντικό και ορισμένοι, κυρίως η Δύση, προσπαθούν να εκμεταλλευτούν για πολιτικούς λόγους και συμφέροντα αυτές τις διαφορές. Οταν η Δύση είχε σύμμαχο τον σάχη, δεν την πείραζε που στο Ιράν ήταν σιίτες».
Στη συζήτηση μπαίνει και ο Χάφεζ αλ Αρουάχι, που ήρθε στο τζαμί για να προσευχηθεί.
«Η 11η Σεπτεμβρίου άλλαξε τα πάντα, είχε τρομακτικά αρνητικό αντίκτυπο για τους μουσουλμάνους όλου του κόσμου. Μια χούφτα φανατικοί που είναι ενάντια στο Ισλάμ κατέστρεψαν τις ζωές εκατομμυρίων αθώων πολιτών. Ομως η αντίδραση των ΗΠΑ ήταν ακόμη χειρότερη. Αντί να κυνηγήσουν τους υπευθύνους, έκαναν στρατιωτικές επεμβάσεις και μάλιστα σε χώρες της Μέσης Ανατολής που δεν είχαν καμία σχέση με τους υπαίτιους της 11ης Σεπτεμβρίου, όπως για παράδειγμα το Ιράκ. Οι μεγάλες δυνάμεις θέλουν να είναι ο κόσμος χωρισμένος, διαιρεμένος, για να μπορούν να επιβάλλουν την κυριαρχία τους.
»Ο πόλεμος ενάντια στην τρομοκρατία πήρε σιγά σιγά χαρακτηριστικά πολέμου ενάντια στο Ισλάμ. Οι μουσουλμάνοι παρακολουθούν εδώ και χρόνια μια σειρά από στρατιωτικές επεμβάσεις στο Ιράκ, τη Λιβύη, τη Συρία, τη Σομαλία, που είχαν αποτέλεσμα να ριζοσπαστικοποιηθεί ένα κομμάτι του μουσουλμανικού κόσμου. Ομως αυτοί που ριζοσπαστικοποιήθηκαν ακολούθησαν εντελώς λάθος δρόμο. Είναι απαράδεκτο να πραγματοποιούν τυφλές επιθέσεις εναντίον αθώων πολιτών. Αυτές οι ενέργειες, συν τοις άλλοις, δημιουργούν αντανακλαστικά φόβου, παράγουν έναν φαύλο κύκλο βίας, ενισχύουν την Ακροδεξιά, μειώνουν το κράτος δικαίου, αυξάνουν την καταστολή και τις στρατιωτικές επεμβάσεις. Κι όταν αποχωρούν από τις χώρες όπου επενέβησαν αφήνουν πίσω τους συντρίμμια και χάος, όπως στη Λιβύη.
»Ωστόσο, ούτε στη Δύση είναι όλοι άγγελοι. Υπάρχουν κι εκεί ριζοσπαστικοποιημένοι από την αντίθετη πλευρά, κήρυκες του μίσους και της ισλαμοφοβίας, ακροδεξιοί και φανατικοί θρησκευόμενοι χριστιανοί που ενισχύουν τη βία.
»Αυτές οι δύο πλευρές των φανατικών είναι σαν καθρέφτης, θρέφονται ο ένας από τον άλλο.
»Δεν πρέπει να μπούμε σε δίλημμα, δεν πρέπει να πέσουμε στην παγίδα. Εμείς δεν διαλέγουμε καμία από αυτές τις δύο πλευρές. Επιλέγουμε τη συνύπαρξη, τον διάλογο και τη συνεργασία. Πιστεύουμε ότι οι πολίτες έχουν άλλα συμφέροντα από τις κυβερνήσεις και πως όλοι οι άνθρωποι είναι αδέλφια».
Το Κοράνι στο διαδίκτυο
Το πρώτο διαδραστικό ηλεκτρονικό Κοράνι, το e-Κοράνι του Μουσκάτ, με μια πολύ υψηλή τυπογραφική ποιότητα και χρήση των τεχνολογιών Unicode και Web, που προσφέρουν στον χρήστη χρήσιμες λειτουργίες, παρουσιάστηκε στην πρωτεύουσα του σουλτανάτου του Ομάν, Μουσκάτ.
Πρόκειται για ένα επίτευγμα ομάδας ερευνητών και ακαδημαϊκών από την Ολλανδία, τη Γερμανία, την Πολωνία και τον Λίβανο, που επιτρέπει την πρόσβαση στο ιερό βιβλίο των μουσουλμάνων μέσα από κάθε ηλεκτρονική πλατφόρμα (https://www.mushafmuscat.om).
Η εφαρμογή είναι διαδραστική και οι χρήστες μπορούν να δημιουργούν το αισθητικό αποτέλεσμα της επιλογής τους, αλλάζοντας τα χρώματα και τις γραμματοσειρές.
«Το e-Κοράνι είναι πολύ ελκυστικό. Τόσο από πλευράς αισθητικής, χάρη στη χρήση χρωμάτων και συμβόλων που συνδέονται και σχετίζονται με το σουλτανάτο του Ομάν, όσο και από τυπογραφική άποψη, στην προσέγγιση της δουλειάς με έναν πολύ πολύπλοκο ορθογράφο, που συνεργάζεται με τους κανόνες της αραβικής γραφής», δήλωσε ένα μέλος της ομάδας που σχεδίασε το πρότζεκτ και το εισήγαγε στο διαδίκτυο.
Το e-Κοράνι του Μουσκάτ παρουσιάστηκε στην πρωτεύουσα του Ομάν, η κυβέρνηση του οποίου, μέσω του υπουργείου Θρησκευτικών Υποθέσεων και με την υποστήριξη του υπουργού σεΐχη Αμπντάλ μπιν Μοχάμεντ μπιν Αμπντούλα αλ Σαλίμι χρηματοδότησε και υποστήριξε την πολύχρονη αυτή προσπάθεια. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία η οποία προέρχεται από ένα έθνος με πλούσια ιστορία και πολιτισμό, που βρίσκεται στο μεταίχμιο της Ανατολής και της Δύσης.
Αυτό το ηλεκτρονικό βιβλίο παρουσιάζει πολλές ιδιαιτερότητες που δεν τις έχουν άλλες προσπάθειες, καθώς στηρίχθηκε στο πρότυπο ενός αρχαίου Κορανιού το οποίο ανακαλύφθηκε το 1965 στην Υεμένη και συνυπολόγισε δεκάδες άλλες εκδόσεις για να καταλήξει στο τελικό αποτέλεσμα.
Η τελική αποδοχή έγινε, έπειτα από τρία χρόνια μελέτης, από ομάδα του πλέον έγκριτου ακαδημαϊκού ιδρύματος στον μουσουλμανικό κόσμο, του Πανεπιστημίου του αλ Αχζαρ της Αιγύπτου.
Οπως δήλωσε ο δρ Αμπας Κουμάν, ένας από τους σεΐχηδες του διάσημου αιγυπτιακού Πανεπιστημίου, «η ομάδα των ερευνητών εργάστηκε σκληρά για να απαντήσει στις ανάγκες των μουσουλμάνων όλου του κόσμου να μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν το ιερό κείμενο χωρίς σφάλματα. Το ηλεκτρονικό Κοράνι είναι μια μίξη αισθητικής και λειτουργικότητας που εκμεταλλεύεται τη δυναμική των προτύπων του web και επιτρέπει την πρόσβαση στην πλούσια τυπογραφική παράδοση της αραβικής γραφής».
Παρών ήταν και ο δρ Μαρκ Ντέιβις, πρόεδρος και συνιδρυτής του Unicode, του παγκόσμιου οργανισμού τυποποίησης χαρακτήρων και γραμματοσειρών στο διαδίκτυο. «Το ε-Κοράνι του Μουσκάτ θα είναι μια ψηφιακή παρακαταθήκη» γιατί, πρόσθεσε, «έγινε δυνατόν να συνδυαστούν και να συμφιλιωθούν δύο διαφορετικές πλευρές της παγκόσμιας κουλτούρας: το σύμβολο του ισλαμικού πολιτισμού και η τεχνολογία αιχμής».
«Αυτό το κείμενο μπορεί να αντιγραφεί, να διερευνηθεί, να αλλάξει δυναμικά φόρμα, και αυτό θα επιτρέπει στους χρήστες να μελετήσουν και να ανακαλύψουν την ποικιλία, την αισθητική και την ευελιξία της αραβικής γραφής», υπογράμμισε ο δρ Μαρκ Ντέιβις.
