Εγκώμια από τον διεθνή Τύπο

«Η Ευρώπη δεν είχε Τσε Γκεβάρα, είχε τον Μίκη Θεοδωράκη». Την εγκωμιαστική αυτή φράση, που αποδίδεται στον Γερμανό δημοσιογράφο, κριτικό και παραγωγό Ρότζερ Βίλεμσεν -έναν από τους «αμέτρητους διεθνώς θαυμαστές του, συμπεριλαμβανομένων του Άρθουρ Μίλερ και του Φρανσουά Μιτεράν»-, θύμιζε το χθεσινό αφιέρωμα της γερμανικής Tagesspiegel για την τεράστια απώλεια ενός εμβληματικού «λαϊκού ήρωα» των Ελλήνων.

«Ο Θεοδωράκης έγινε παγκοσμίως διάσημος ως συνθέτης, μαέστρος, συγγραφέας, αντιστασιακός και πολιτικός. Για τους συμπατριώτες του είναι μέχρι και σήμερα η φωνή του λαού και η φωνή της Ελλάδας», συμπλήρωνε η ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας, καθώς τα περισσότερα ΜΜΕ όχι μόνο στη Γερμανία -όπου ήταν ιδιαίτερα αγαπητός- αλλά και διεθνώς, έκαναν διθυραμβικές αναφορές, επικεντρωμένες στο μουσικό του έργο και στην αντιστασιακή του δράση.

«Η μουσική του θεωρήθηκε παρηγοριά -ειδικά σε ιστορικά δύσκολες εποχές, όπως η στρατιωτική δικτατορία- αλλά και ένδειξη αντίστασης», έγραφε η ιστοσελίδα τής Die Zeit. «Η φωνή της Ελλάδας σίγησε» ήταν ο τίτλος της χθεσινής ανταπόκρισης του γερμανικού πρακτορείου ειδήσεων dpa από την Αθήνα, με μνεία και στην ενεργό δράση του μακαρίτη τη μαύρη εποχή των μνημονίων.

«Ο Θεοδωράκης ύψωσε τη φωνή του και κάλεσε τους Έλληνες να στρέψουν το βλέμμα τους στο μέλλον και να εργαστούν για την ανόρθωση της χώρας. Ταυτόχρονα -χαρακτηριστικός “Μίκης”- ίδρυσε ένα κίνημα αντίστασης εναντίον της σκληρής λιτότητας που είχαν επιβάλει οι διεθνείς πιστωτές. Αιτιολογώντας την απόφαση αυτή, έλεγε ότι δεν μπορεί να παρακολουθεί άπρακτος ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού να βυθίζεται στην εξαθλίωση».

Δεκαετίες νωρίτερα, το 1986, «άρχισε να έχει αμφιβολίες για την Αριστερά και εγκατέλειψε την πολιτική», σημείωνε το Reuters. «Επέστρεψε στο Κοινοβούλιο το 1989, αυτή τη φορά όμως για τους συντηρητικούς, υπό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, πατέρα του νυν πρωθυπουργού.

»“Δεν είμαι κομμουνιστής ούτε σοσιαλδημοκράτης ούτε τίποτε άλλο. Είμαι ένας ελεύθερος άνθρωπος”, είχε πει σε μια συνέντευξη στο Reuters τη δεκαετία του ’90», πρόσθετε το ειδησεογραφικό πρακτορείο, υπενθυμίζοντας παράλληλα την περσινή επιστολή του Μίκη Θεοδωράκη στο ΚΚΕ, στην οποία δήλωνε: «Θέλω να αφήσω αυτόν τον κόσμο σαν κομμουνιστής».

«Ο Μίκης Θεοδωράκης, συνθέτης του “Ζορμπά” και μαρξιστής επαναστάτης, πεθαίνει στα 96» τιτλοφορούνταν το αφιέρωμα στους New York Times. «Ενόσω είχε φυλακιστεί και εξοριστεί για τα ιδανικά του, η απαγορευμένη επαναστατική μουσική του θύμιζε στον λαό τις ελευθερίες που είχε χάσει.

«Η μουσική τον έκανε πλούσιο κομμουνιστή

»“Ζούσα πάντοτε με δύο ήχους – έναν πολιτικό και έναν μουσικό”, είχε πει στους NYT το 1970», έγραφε η ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας, σχολιάζοντας πάντως δηκτικά: «Η μουσική του κ. Θεοδωράκη τον έκανε πλούσιο κομμουνιστή. Έχοντας ξεπληρώσει το χρέος του στην κοινωνία, δεν απολογήθηκε για την προνομιούχα ζωή του ως μέλος του Κοινοβουλίου».

Μεταξύ πλείστων άλλων, το δημοσίευμα επισήμαινε πως η «Μπαλάντα του Μαουτχάουζεν» «έχει χαρακτηριστεί ως η ωραιότερη μουσική που έχει γραφτεί ποτέ για το Ολοκαύτωμα». «Το τραγούδι “Αντώνης” από αυτό το έργο έγινε δημοφιλές στους Αφγανούς», έγραφε η ιστοσελίδα του BBC, σε μια αναφορά που σφίγγει το στομάχι υπό το πρίσμα των τωρινών τραγικών εξελίξεων στο Αφγανιστάν και της επικράτησης των Ταλιμπάν. «Το τραγουδούσαν κάτοικοι της Καμπούλ το 2001, που χαιρετούσαν τα στρατεύματα της Βόρειας Συμμαχίας καθώς έμπαιναν στην πόλη και εξεδίωκαν τους Ταλιμπάν»…

«Οι θαυμαστές της μουσικής του ήταν τόσο διαφορετικοί όσο και το έργο του», επισήμαινε στην ανταπόκρισή του από την Αθήνα το Associated Press. Από «τους Μπιτλς [που] είχαν ερμηνεύσει διασκευή τραγουδιού του» μέχρι τη Σοβιετική Ένωση που «του είχε απονείμει το Βραβείο Ειρήνης Λένιν».

«Γνωρίζετε ότι έχει τιμηθεί με σειρά σοβιετικών και ρωσικών παρασήμων, είναι φυσικά μια αναντικατάστατη απώλεια όχι μόνο για τον ελληνικό λαό αλλά για ολόκληρο τον κόσμο», δήλωσε η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας, Μαρία Ζαχάροβα, τονίζοντας σε προσωπικό τόνο πως «με τη μουσική του νομίζω ότι μεγάλωσα και με το όνομά του διαπαιδαγωγήθηκα».

«Μάλλον δεν θα γνωρίζετε», συνέχισε, «ότι στα σχολεία μέσης εκπαίδευσης, όπως αυτό όπου φοίτησα εγώ στη Μόσχα, τα έργα του διδάσκονταν στο μάθημα της μουσικής, μελετούσαμε τη βιογραφία του. Κι αυτό συνέβαινε ήδη αρκετό χρόνο πριν, όταν πια ήταν γνωστός και περιβαλλόταν από τη φήμη ενός παγκόσμιου θρύλου».

Αγωνιστής κατά των ναζί

Το δε ρωσικό πρακτορείο RIA Novosti αναφέρεται στο γεγονός ότι τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη ερμηνεύτηκαν από τους Μπιτλς και την Εντίθ Πιαφ, καθώς και στο ότι υπήρξε αγωνιστής κατά των ναζί, υπέστη βασανιστήρια, χωρίς να εγκαταλείψει όμως την αντίσταση.

«Θα τον θυμόμαστε για την αιώνια μουσική του, με την οποία άφησε το στίγμα του σε όλο τον κόσμο, αλλά και για το θάρρος του να στηρίξει τη Σερβία στις πιο δύσκολες στιγμές και σε μια από τις μεγαλύτερες δοκιμασίες στην οποία τέθηκε η χώρα μας κατά τους [ΝΑΤΟϊκούς] βομβαρδισμούς του 1999», ανέφερε στο συλλυπητήριο μήνυμά του ο Σέρβος πρόεδρος, Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Ο δε δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης και σφοδρός αντίπαλος του Ταγίπ Ερντογάν, Εκρέμ Ιμάμογλου, ευχαρίστησε μέσω τουίτερ τον Μίκη Θεοδωράκη για τις προσπάθειές του να χτιστούν σχέσεις φιλίας ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία. Ίσως λόγω των ταξιδιών στην Κούβα, της ιστορικής συναυλίας του στην Αβάνα και της φιλίας του με τον Φιντέλ Κάστρο, ίσως λόγω της «αλησμόνητης εβδομάδας» που είχε περάσει με τον Τσε Γκεβάρα, ίσως λόγω της επαναστατικής του φύσης που εξακολουθεί να εμπνέει τις νεότερες γενιές, ο πρώην επικεφαλής των Ισπανών Podemos, Πάμπλο Ιγκλέσιας, τον αποχαιρέτησε με ένα λιτό τουίτ όλο νόημα: «Hasta siempre Mikis Theodorakis».