Σε κρίσιμο στάδιο βρίσκεται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που βαδίζει ήδη στην τέταρτη βδομάδα του και χωρίς να υπάρχουν απτές ενδείξεις πως το τέλος της σύγκρουσης είναι κοντά.
→ Δείτε ΕΔΩ τη LIVE ενημέρωση της efsyn.gr για όσα έγιναν την Πέμπτη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, αφήνει το τοπίο θολό, όσον αφορά το τι πρόκειται να πράξουν οι ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Με τις αμφίσημες και συχνά αντικρουόμενες δηλώσεις του, ο Τραμπ αποφεύγει να ξεκαθαρίσει τις προθέσεις του, μπερδεύοντας περαιτέρω τα πράγματα, αλλά… καθησυχάζοντας ενίοτε τις χρηματιστηριακές αγορές.
Χαρακτηριστική είναι η αλλαγή στάσης του στα τελεσίγραφα που δίνει στην Τεχεράνη. Την Πέμπτη, λίγες ώρες πριν εκπνεύσει το τελευταίο τελεσίγραφο που είχε θέσει στο Ιράν για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, ο Τραμπ αποφάσισε να δώσει νέα διορία δέκα ημερών. Ανακοίνωσε λοιπόν πως αναβάλλει τους βομβαρδισμούς των ενεργειακών σταθμών του Ιράν, παρατείνοντας την προθεσμία για το άνοιγμα των Στενών έως τις 6 Απριλίου. Ως αιτία της μεταστροφής του επικαλέστηκε τις συνομιλίες με την Τεχεράνη, που όπως υποστήριξε, πηγαίνουν «πολύ καλά». Μάλιστα ισχυρίστηκε ότι έγινε «κατόπιν αιτήματος της ιρανικής κυβέρνησης».
«Οι συνομιλίες συνεχίζονται και, παρά τις εσφαλμένες αναφορές περί του αντιθέτου από τα ΜΜΕ των fake news και άλλους, εξελίσσονται πολύ καλά», υποστήριξε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Υπενθυμίζεται ότι ο Τραμπ είχε απειλήσει να χτυπήσει τους ιρανικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας την περασμένη Δευτέρα, εάν τα Στενά δεν ανοίξουν πλήρως. Στη συνέχεια, ωστόσο, προέβη σε μια «ειρηνική» κωλοτούμπα με το βλέμμα στις… αγορές, υποστηρίζοντας ότι η προθεσμία μετατέθηκε για να διαπραγματευτεί μια συμφωνία.
Οι «διαπραγματεύσεις» για τη συμφωνία
Κυρίαρχο όσο και θολό είναι το θέμα των διαπραγματεύσεων, με τον Τραμπ να επιμένει ότι υπάρχουν συνομιλίες των δύο πλευρών, ενώ το Ιράν να το διαψεύδει και να σημειώνει πως γίνεται μόνο ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω τρίτων χωρών. Σημειώνεται πάντως ότι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μαρκ Ρούμπιο, αν και μίλησε για «πρόοδο» στις συνομιλίες με το Ιράν, ξεκαθάρισε κι εκείνος ότι αυτές γίνονται με μηνύματα μέσω των μεσολαβητριών χωρών.
Ο Τραμπ πάντως, δεν δίστασε –μια μέρα αφότου η Τεχεράνη απέρριψε το σχέδιο 15 σημείων για κατάπαυση του πυρός– να ισχυριστεί πως το Ιράν «παρακαλούσε να κάνει μια συμφωνία» και ότι δεν ήταν αυτός που πίεζε για διαπραγματεύσεις. «Με εκλιπαρούν να κάνουμε μια συμφωνία», υποστήριξε, για να προσθέσει: «Δεν είναι ανόητοι, είναι πολύ έξυπνοι στις διαπραγματεύσεις. Είναι πολύ κακοί στη μάχη, αλλά πολύ καλοί στις διαπραγματεύσεις».
Αφού χαρακτήρισε τους Ιρανούς ως «άρρωστους» και ισχυρίστηκε ότι εάν δεν υπήρχε αυτός η Τεχεράνη θα είχε ήδη αποκτήσει πυρηνικά όπλα, έφτασε και στο θέμα μιας ενδεχόμενης συμφωνίας. Και σε αυτό εμφάνισε διγλωσσία, καθώς ενώ νωρίτερα προειδοποίησε την Τεχεράνη να «πάρει σύντομα στα σοβαρά» τη διαπραγμάτευση μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου, αργότερα άφησε να εννοηθεί ότι τελικά μπορεί να μην επιτευχθεί συμφωνία.
«Δεν ξέρω αν θα μπορέσουμε να το κάνουμε αυτό», είπε για τις προοπτικές μιας συμφωνίας. «Δεν ξέρω αν είμαστε πρόθυμοι να το κάνουμε αυτό», πρόσθεσε, προκαλώντας εύλογες απορίες.
Σημειώνεται ότι από την πλευρά του ο απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, υποστήριξε πως υπάρχουν «ισχυρές ενδείξεις» για την πιθανότητα επίτευξης συμφωνίας με το Ιράν.
Θα υπάρξει χερσαία εισβολή;
Όλα αυτά τη στιγμή που παραμένει ρευστό το χρονοδιάγραμμα των 4-6 εβδομάδων που έθεσε (και επανέλαβε την Πέμπτη) ο πρόεδρος Τραμπ, ενώ έχει δρομολογηθεί η ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων στην περιοχή, έπειτα από σχετική εντολή του Αμερικανού προέδρου.
«Ο εχθρός πρέπει να γνωρίζει ότι ένας χερσαίος πόλεμος θα είναι πιο επικίνδυνος, πιο δαπανηρός και ανεπανόρθωτος για αυτόν», προειδοποίησε ο διοικητής των χερσαίων δυνάμεων του ιρανικού στρατού, ταξίαρχος Αλί Τζαχανσάχι, σύμφωνα με ιρανικά ΜΜΕ. «Μεγάλο λάθος» τυχόν χερσαία εισβολή, τόνισε και ο Αλί Μπαχρεΐνι, κορυφαίος Ιρανός απεσταλμένος στα θεσμικά όργανα του ΟΗΕ στη Γενεύη.
→ Το Πεντάγωνο εξετάζει στρατιωτικές επιλογές για ένα «τελικό χτύπημα» στο Ιράν, οι οποίες θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων καθώς και μια μαζική εκστρατεία βομβαρδισμών, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και δύο πηγές με γνώση του θέματος που επικαλείται η ιστοσελίδα Axios.
Τι εκτιμούν αναλυτές για τη στάση της Τεχεράνης
Σύμφωνα με αναλυτές, το Ιράν δείχνει να πιστεύει ότι βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση για να διαπραγματευτεί. Παρά τα αμερικανο-ισραηλινά πλήγματα από τα οποία σκοτώθηκαν οι κυριότεροι ηγέτες του και προκλήθηκαν τεράστιες υλικές ζημιές στο έδαφός του, το σύστημα διακυβέρνησης του Ιράν δεν κατέρρευσε και η χώρα διατηρεί την ικανότητα να εκτοξεύει πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον των γειτόνων της και του Ισραήλ. Κυρίως, επιδεικνύει την ικανότητά της να ελέγχει τη ναυσιπλοΐα στο Στενά του Ορμούζ, εκτοξεύοντας την τιμή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Οι Ιρανοί ηγέτες «επί του παρόντος ανακτούν την αυτοπεποίθησή τους, από ορισμένες απόψεις», παρατήρησε ο Ρος Χάρισον, ειδικός στο Ιράν, που εργάζεται για το Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής.
Στην ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ, τη Δευτέρα, για «πολύ καλές συνομιλίες» με την Τεχεράνη, η ιρανική ηγεσία απάντησε με διάψευση και κοροϊδίες για έναν Αμερικανό πρόεδρο που «διαπραγματεύεται με τον εαυτό του». Το Ιράν δεν προτίθεται να συνομιλήσει αλλά «συνεχίζει να αντιστέκεται» και «θα βάλει τέλος στον πόλεμο με τους δικούς του όρους», είπε ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Για τους Αμερικανούς «το να μιλούν τώρα για διαπραγματεύσεις ισοδυναμεί με παραδοχή της ήττας τους», πρόσθεσε.
Δεδομένης της απόλυτης περιφρόνησής τους για τον Τραμπ, ο οποίος δύο φορές σταμάτησε τις διαπραγματεύσεις για να βομβαρδίσει το Ιράν, οι Ιρανοί ηγέτες επιδιώκουν να βρουν μια μέθοδο αποτροπής «ώστε αυτό να μην ξαναγίνει μέσα σε έξι μήνες ή σε ένα-δυο χρόνια», εξήγησε ο αναλυτής. Η στρατηγική αυτή συνίσταται στο να υποβάλουν «σε σημαντική δοκιμασία» τις ΗΠΑ και την παγκόσμια οικονομία στο σύνολό της ώστε η Ουάσινγκτον ή το Ισραήλ να το σκεφτούν πολύ καλά πριν ξαναχτυπήσουν το Ιράν. Η τακτική αυτή «είναι πολύ πιο απλή από εκείνη των Αμερικανών: το θέμα είναι η επιβίωση του καθεστώτος», τόνισε ο Χάρισον.
Η Τεχεράνη φαίνεται να έχει κερδίσει κάποιους πόντους αφού ο Τραμπ πέρασε από την απαίτηση της «παράδοσης άνευ όρων» σε μια πρόταση διαπραγμάτευσης με στόχο να σιγήσουν τα όπλα, είπε ο Γκιγιόμ Λασκονζαριάς, ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής στη Σορβόνη.
«Στις διαπραγματεύσεις, εκείνος που θα τείνει πρώτος το χέρι είναι, κατά τα φαινόμενα, σε πιο αδύναμη θέση. Αναμφίβολα, τα φαινόμενα απατούν, επειδή το Ιράν είναι πολύ αποδυναμωμένο», είπε. Έτσι εξηγείται και το απειλητικό ύφος, στο οποίο επέστρεψε σήμερα ο Ταρμπ, απαιτώντας από το Ιράν «να σοβαρευτεί προτού να είναι πολύ αργά».
Για τον Ρόμπερτ Πέιπ, ειδικό σε θέματα πολιτικών επιστημών και στρατιωτικών ζητημάτων στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, οι συνομιλίες δεν είναι παρά ένα προπέτασμα καπνού: η Ουάσινγκτον αναπτύσσει χιλιάδες αλεξιπτωτιστές και πεζοναύτες στον Κόλπο ενόψει μιας πιθανής χερσαίας επίθεσης. «Αν θέλετε να καταλάβετε προς τα πού οδεύει αυτός ο πόλεμος, αγνοήστε όσα λέγονται και δείτε τι κινείται», έγραψε στη σελίδα του στο Substack.
Σημαντικά στοιχεία και γεγονότα
► Ο αριθμός των νεκρών από τον πόλεμο έχει αυξηθεί σε περισσότερους από 1.500 ανθρώπους στο Ιράν, σχεδόν 1.100 ανθρώπους στον Λίβανο, 22 Ισραηλινούς και 13 μέλη του στρατού των ΗΠΑ, καθώς και σε έναν αριθμό αμάχων στην ξηρά και τη θάλασσα στην περιοχή του Κόλπου. Εκατομμύρια άνθρωποι στον Λίβανο και το Ιράν έχουν εκτοπιστεί.
► Το κίνημα των Χούθι της Υεμένης, που είναι προσκείμενο στο Ιράν, είναι έτοιμο να χτυπήσει ξανά σε ένδειξη αλληλεγγύης με την Τεχεράνη, δήλωσε στο Reuters ένας ηγέτης των Χούθι. Πρόκειται για μια κίνηση που θα επιδεινώσει την παγκόσμια πετρελαϊκή και οικονομική κρίση που προκλήθηκε από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
