Το 1983, η CIA κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το πιο κρίσιμο αγαθό στον Περσικό Κόλπο δεν ήταν το πετρέλαιο αλλά το πόσιμο νερό που παράγεται από μονάδες αφαλάτωσης.
Παρότι η απώλεια μίας μόνο μονάδας θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί, «επιτυχημένες επιθέσεις σε αρκετές εγκαταστάσεις στις πιο εξαρτημένες χώρες θα μπορούσαν να προκαλέσουν εθνική κρίση, που θα οδηγούσε σε μαζική φυγή από τη χώρα και κοινωνικές αναταραχές». Και η μεγαλύτερη απειλή για την υδροδότηση της περιοχής; «Το Ιράν».
Γι’ αυτό, τέσσερις δεκαετίες αργότερα, ο κόσμος ανησύχησε το Σάββατο όταν ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για «κατάφωρο και απελπισμένο έγκλημα» μετά από επίθεση σε μονάδα αφαλάτωσης στο Νησί Κεσμ, στα Στενά του Ορμούζ. «Οι ΗΠΑ δημιούργησαν αυτό το προηγούμενο, όχι το Ιράν», είπε.
Οι ΗΠΑ αρνήθηκαν την ευθύνη για την επίθεση. Την επόμενη ημέρα όμως, στην άλλη πλευρά του Κόλπου, το Μπαχρέιν ανακοίνωσε ότι μία από τις δικές του μονάδες αφαλάτωσης είχε χτυπηθεί. Ο φερόμενος υπαίτιος: «ιρανική επιθετικότητα».
Φάνηκε ότι η περιοχή – οι πόλεις και οι βιομηχανίες της – κινδύνευε να βυθιστεί σε μια αλυσιδωτή ανταλλαγή επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές νερού. Όμως μετά από αυτό οι επιθέσεις σε εγκαταστάσεις αφαλάτωσης σταμάτησαν.
Γιατί το νερό είναι τόσο κρίσιμο στον Κόλπο
Το πόσιμο νερό ήταν πάντα σπάνιο στον Περσικό Κόλπο. Οι βροχοπτώσεις στη Μέση Ανατολή είναι χαμηλές και ασταθείς, ενώ οι περισσότερες χώρες δεν διαθέτουν μεγάλους μόνιμους ποταμούς.
Ιστορικά, οι χώρες της περιοχής χρησιμοποιούσαν περιορισμένα υπόγεια αποθέματα νερού. Όμως με την ανάπτυξη της πετρελαϊκής βιομηχανίας από τη δεκαετία του 1950, η ζήτηση ξεπέρασε την προσφορά και τα υπόγεια αποθέματα υποβαθμίστηκαν. Έτσι οι χώρες στράφηκαν στην αφαλάτωση θαλασσινού νερού.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία:
- Στη Σαουδική Αραβία το 70% του πόσιμου νερού προέρχεται από αφαλάτωση.
- Στο Ομάν το ποσοστό είναι 86%.
- Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα 42%.
- Στο Κουβέιτ 90%.
Ακόμη και το Ισραήλ, παρότι έχει πρόσβαση στον Ιορδάνη Ποταμό, βασίζεται σε πέντε μεγάλες μονάδες αφαλάτωσης για περίπου το μισό πόσιμο νερό του.
Συνολικά, η Μέση Ανατολή παράγει περίπου το 40% του παγκόσμιου αφαλατωμένου νερού, με δυναμικότητα σχεδόν 29 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων ημερησίως.
Ο υδρολόγος Νίμα Σοκρι από το Hamburg University of Technology εξήγησε ότι σε πολλά κράτη του Κόλπου «οι σύγχρονες πόλεις απλώς δεν θα μπορούσαν να λειτουργήσουν χωρίς αφαλάτωση».
Γιατί οι επιθέσεις σε μονάδες νερού είναι τόσο επικίνδυνες
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι επιθέσεις σε μονάδες αφαλάτωσης θα μπορούσαν να δημιουργήσουν άμεσες ελλείψεις νερού. Πολλές πόλεις εξαρτώνται από λίγες μεγάλες εγκαταστάσεις στις ακτές. Ένα επιτυχημένο χτύπημα θα μπορούσε να διακόψει την παροχή πόσιμου νερού μέσα σε λίγες ημέρες.
Σε αντίθεση με τις εγκαταστάσεις πετρελαίου, αυτές οι μονάδες δεν μπορούν να αντικατασταθούν ή να επισκευαστούν γρήγορα. Σε ακραίες περιπτώσεις, οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να αναγκαστούν να επιβάλουν δελτίο νερού για ολόκληρες πόλεις.
Υπάρχουν και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι: πιθανή διαρροή χημικών όπως υποχλωριώδες νάτριο, χλωριούχο σίδηρο και θειικό οξύ.
Γιατί σταμάτησαν οι επιθέσεις
Μετά από επίθεση drone στο Μπαχρέιν την Κυριακή, δεν υπήρξαν άλλες επιθέσεις σε μονάδες αφαλάτωσης. Ο Σοκρι θεωρεί ότι πρόκειται για «στρατηγική αυτοσυγκράτηση», επειδή τέτοιες εγκαταστάσεις θεωρούνται κρίσιμη πολιτική υποδομή και η καταστροφή τους θα είχε σοβαρές ανθρωπιστικές συνέπειες.
Το πρόβλημα νερού στο Ιράν
Παρότι εξαρτάται λιγότερο από την αφαλάτωση, το Ιράν αντιμετωπίζει επίσης σοβαρά προβλήματα νερού λόγω ξηρασίας, υπεράντλησης υπόγειων υδάτων και μείωσης της ροής ποταμών.
Τυχόν επιθέσεις στις δικές του υποδομές νερού – δεξαμενές, αντλιοστάσια ή μονάδες επεξεργασίας – θα μπορούσαν να επιδεινώσουν δραματικά την κατάσταση.
Ο κίνδυνος κλιμάκωσης
Το 1983 η CIA είχε σημειώσει ότι η Τεχεράνη είχε υποσχεθεί στους Άραβες γείτονές της ότι δεν θα επιτεθεί στις μονάδες αφαλάτωσης τους. Δεν είναι σαφές αν αυτή η δέσμευση θα συνεχίσει να ισχύει σήμερα.
Την Τρίτη, αφού ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ απείλησε με «την πιο έντονη ημέρα επιθέσεων» του πολέμου, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ δήλωσε ότι το Ιράν θα ακολουθήσει στρατηγική «οφθαλμόν αντί οφθαλμού».
«Αν ξεκινήσουν πόλεμο εναντίον των υποδομών, θα στοχεύσουμε αναμφίβολα και εμείς τις δικές τους υποδομές», δήλωσε.
