Τι κρύβεται πίσω από το πράσινο φως που έδωσε ο 85χρονος Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ για νέες διαπραγματεύσεις του Ιράν με τον «διάβολο», δηλαδή τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, σχετικά με τον έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης;
Πρώτον, οι νουθεσίες του ανώτατου πολιτειακού παράγοντα προς τη νέα ιρανική κυβέρνηση. «Ευλογεί» τον πρόεδρο Μασούντ Παζεσκιάν να καθίσει μεν στο ίδιο τραπέζι «με τον εχθρό, αλλά χωρίς να τον εμπιστεύεται». Στο πλάι του μεταρρυθμιστή προέδρου θα είναι ο νέος υπουργός Εξωτερικών της Τεχεράνης, ο Αμπάς Αραγκτσί, άνθρωπος-κλειδί από το παρελθόν: το 2015 είχε συμβάλει καθοριστικά στην ιστορική συμφωνία για τα ιρανικά πυρηνικά – νεκρό γράμμα σήμερα.
Δεύτερον, και κυριότερο, οι χιλιάδες φυγοκεντρωτές που εμπλουτίζουν ακατάπαυστα ρωσικής προελεύσεως ουράνιο σε δυσπρόσιτα εργαστήρια αποτελούν διαπραγματευτικό υπερόπλο για το θεοκρατικό καθεστώς.
Κρυφτό με τα ιρανικά πυρηνικά και στο βάθος πετρέλαιο. Οσο η απειλή μιας ιρανικής ατομικής βόμβας κρατάει ξάγρυπνους τους ηγέτες της Δύσης, ο μαύρος χρυσός και το γκάζι που διασφαλίζουν στη χώρα το 40% του συναλλάγματός της θα ρέουν, χρηματοδοτώντας παράλληλα και τον λεγόμενο «άξονα της αντίστασης» κατά της ισραηλινής κατοχής παλαιστινιακών εδαφών.
Ας επιστρέψουν, λοιπόν, στους τεχνητά φωτισμένους διαδρόμους οι ειδικοί της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA). Ας φορέσουν τις λευκές στολές τους. Και ας περάσουν χρόνια μέχρι να διαπιστώσουν τι ακριβώς γίνεται και… ζαμάνια μέχρι να υπογραφεί νέα συμφωνία.
Ο Πούτιν ουράνιο, ο Σι διυλιστήρια
Οι εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν ανέβει στον ουρανό. Κάθε μέρα εξάγονται, πλέον, κατά μέσον όρο 1,7 εκατομμύριο βαρέλια αργού πετρελαίου (τελευταία στοιχεία: Μάιος 2024). Αυτό αποτελεί ρεκόρ πενταετίας, η οποία «μετράει» από τον Μάιο του 2019, όταν οι Αμερικανοί επέβαλαν αυστηρές οικονομικές κυρώσεις στο Ιράν.
Η θετική επίδραση στον κρατικό προϋπολογισμό μεταφράζεται σε έσοδα 10 έως 11,1 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο για το τρίμηνο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2024. Το ποσό υπερβαίνει το ετήσια λειτουργικό κόστος των περιβόητων «Φρουρών της Επανάστασης».
Τα ταμεία θα γέμιζαν ακόμη περισσότερο, αν αίρονταν το εμπόδιο των συνδεδεμένων με τα πυρηνικά κυρώσεων. Διότι σήμερα το ιρανικό «αργό» προσφέρεται με δελεαστική έκπτωση 15% έως 20%, ως αποζημίωση στους αγοραστές για το ενδεχόμενο να υποστούν ζημία από δυτικές τράπεζες που συμμετέχουν στο εμπάργκο.
Ποιοι αγοράζουν; Οι κόκκινοι καπιταλιστές του Πεκίνου. Στα διυλιστήρια της Κίνας καταλήγει πάνω από το 80% του ιρανικού πετρελαίου. Κάπως έτσι, η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν και η Κίνα του Σι Τζινπίνγκ στηρίζουν η κάθε μία από έναν κοσμικό πυλώνα του θεοκρατικού καθεστώτος. Ο Πούτιν το πυρηνικό πρόγραμμα, η τεχνογνωσία του οποίου είναι ρωσική, ο Σι τις εξαγωγές υδρογονανθράκων. Δυσκολεύουν τις κινήσεις της Αμερικής στην πολυπολική, μεταψυχροπολεμική διεθνή σκακιέρα.
Στην Ουάσινγκτον είναι κοινό μυστικό ότι η κυβέρνηση του απερχόμενου προέδρου Τζο Μπάιντεν διεξάγει από τις αρχές του 2023 άτυπες συνομιλίες με το Ιράν μέσω αντιπροσώπων – κυρίως μέσω του Κατάρ. Στόχος είναι η επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 2015, από την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε σπασμωδικά τις ΗΠΑ το 2018.
Τώρα εξηγείται γιατί σε «ανύποπτο» χρόνο, μόλις τον περασμένο Ιούλιο, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Αντονι Μπλίνκεν, είχε εκφράσει δημοσίως την ανησυχία του για τον συνεχιζόμενο εμπλουτισμό ιρανικού ουρανίου. Στην Τεχεράνη απευθυνόταν το μήνυμα, προφανώς σε μια καμπή του αμερικανο-ανατολίτικου παζαριού, το οποίο παρακολουθεί στενά και η ισραηλινή Μοσάντ.
Χώρα-μεγαθήριο είναι το Ιράν, με έκταση 1,65 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα (τέσσερις φορές το εμβαδόν των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκή Ενωσης!) και 90 εκατομμύρια κατοίκους.
Σαράντα πέντε χρόνια μετά την ισλαμική επανάσταση του 1979, συνιστά πλέον μεγάλο παίκτη και μόνιμο «δρώντα» στην Ευρασία, τουλάχιστον μετά το τέλος του τρομακτικού πολέμου Ιράν – Ιράκ (1980-1988). Το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης είναι κουρασμένο αλλά κραταιό. Μπορεί να έχει σοβαρά οικονομικά προβλήματα, αρνητικές επιδόσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα και αμφιλεγόμενη στρατηγική εμμονή στον «πλήρη αφανισμό» του Ισραήλ, αλλά δεν διέπεται από… αυτοκτονικό σύνδρομο.
Μία κατά μέτωπο πολεμική αναμέτρηση με το Ισραήλ (το οποίο, μόνο του, είναι εξαιρετικά απίθανο να γονατίσει στρατιωτικά το Ιράν) θα κλυδώνιζε την πετρελαιοκίνητη ιρανική οικονομία.
Ακόμη και οι διπλωματικές σχέσεις με την «αιρετική» Σαουδική Αραβία είναι πολύτιμες για τους σιίτες μουλάδες. Κι ας είναι το βασίλειο των Σαούντ ανταγωνιστικό στην παραγωγή πετρελαίου, φιλοδυτικό, σουνιτικό και αραβικό – ως γνωστόν οι Ιρανοί δεν είναι άραβες. Οι διπλωματικές σχέσεις Τεχεράνης – Ριάντ αποκαταστάθηκαν, έστω με μισά χαμόγελα, πριν από ακριβώς έναν χρόνο: το καλοκαίρι του 2023.
Θυμικό για την επανάσταση, realpolitik για την εξουσία.
