Σε γεωπολιτικό κουβάρι εξελίσσεται η κατάσταση στο –υπό τουρκική πολιορκία εδώ κι έναν μήνα– κουρδικό καντόνι του Αφρίν, στη βορειοδυτική Συρία, μετά τη χθεσινή ανάπτυξη φίλα προσκείμενων στο καθεστώς της Δαμασκού «λαϊκών δυνάμεων», υπό την ιαχή «Μία Συρία».
Με άγνωστο αριθμό μαχητών και με βαρύ οπλισμό, το κομβόι των 20 οχημάτων που τους μετέφερε –κατά πώς φαίνεται από τα βόρεια της επαρχίας Χαλεπίου– βρέθηκε σχεδόν αμέσως στο στόχαστρο των Τούρκων εισβολέων.
Και σύμφωνα με την εκδοχή της Αγκυρας, «η σιιτική πολιτοφυλακή» (βλ. Ιράν) απωθήθηκε τελικά 10 χλμ. πριν φτάσει στην πόλη του Αφρίν, προς ενίσχυση της πολιτοφυλακής YPG των Κούρδων της Συρίας – στενών περιφερειακών συμμάχων, κατά τα λοιπά, των ΗΠΑ στη μάχη κατά του «Ισλαμικού κράτους».
«Δυστυχώς, αυτού του είδους οι τρομοκρατικές οργανώσεις κάνουν λάθος βήματα με τις αποφάσεις που λαμβάνουν», «δρουν αυτοβούλως» και «θα πληρώσουν βαρύ τίμημα» απείλησε ευθέως χθες ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν, υποστηρίζοντας –σε κοινή συνέντευξη Τύπου στην Αγκυρα με τον πρόεδρο της ΠΔΓΜ, Γκιόργκι Ιβάνοφ– ότι έχει ήδη καταλήξει σε συμφωνία με τη Ρωσία και το Ιράν για το Αφρίν, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις.
Λίγο νωρίτερα, πάντως, είχε προαναγγείλει πως «τις προσεχείς ημέρες και με τρόπο πολύ πιο γρήγορο θα αρχίσει η πολιορκία του κέντρου της πόλης Αφρίν». Αυτά, από βήματος της Κ.Ο. του κυβερνώντος AKP, που πλέον ετοιμάζει κοινό μέτωπο με τους εθνικιστές του MHP, ενόψει των προεδρικών και βουλευτικών εκλογών του 2019.
Κρατώντας ουσιαστικά τα «χαρτιά» της Μόσχας κλειστά και ακόμη σε ρόλο… Πόντιου Πιλάτου (την ώρα δε που το υπουργείο του παραδεχόταν χθες τον θάνατο και τραυματισμό σε πρόσφατες μάχες «δεκάδων Ρώσων πολιτών, που πήγαν αυτοβούλως, για διάφορους λόγους, στη Συρία»), ο Ρώσος ΥΠΕΞ Λαβρόφ τόνισε χθες ότι η κρίση στο Αφρίν μπορεί να λυθεί μέσω απευθείας διαλόγου μεταξύ Δαμασκού και Αγκυρας, «με βάση την εδαφική ακεραιότητα» της Συρίας, αλλά παράλληλα με αναγνώριση των τουρκικών ανησυχιών για την ασφάλεια στα νότια σύνορά της.
Η στάση των Ρώσων
Σύμφωνα, πάντως, με το κουρδικό πρακτορείο ANF, που πρόσκειται στην YPG και έχει έδρα στην Ολλανδία, ήταν η στάση των Ρώσων που καθυστερούσε τις τελευταίες ημέρες τις εν εξελίξει διαβουλεύσεις για το Αφρίν μεταξύ των στελεχών της κουρδικής πολιτοφυλακής και αξιωματούχων του συριακού στρατού, μετά και την έκκληση των πρώτων προς τη Δαμασκό για προστασία των συνόρων έναντι των Τούρκων εισβολέων.
Στο επίκεντρο των συνομιλιών, αναφέρει το ANF, βρέθηκε η δημιουργία μιας ζώνης απαγόρευσης των πτήσεων πάνω από το Αφρίν (αδύνατη χωρίς την άδεια των Ρώσων), η δημιουργία βάσης του συριακού στρατού στο βορειοδυτικό κουρδικό καντόνι και η ανάπτυξη δυνάμεών του σε συγκεκριμένα μεθοριακά σημεία.
Προς επιβεβαίωση μιας καταρχήν συμφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών –την οποία οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη σχολιάσει– η YPG ανέφερε χθες σε ανακοίνωση ότι οι φιλοκαθεστωτικές δυνάμεις «θα λάβουν θέσεις στα σύνορα και θα συμμετάσχουν στην υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας και των συνόρων της Συρίας».
Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι δεν προβλέπεται και η σύναψη πολιτικών σχέσεων μεταξύ του συριακού καθεστώτος και της YPG, που έχουν εντελώς διαφορετικό όραμα για το μέλλον της Συρίας και εκτιμάται ότι θα μπορούσαν σύντομα να βρεθούν αντιμέτωπες στα συριακά εδάφη.
«Λέμε ότι στο πλαίσιο του ομοσπονδιακού συστήματος μπορούμε να καταλήξουμε σε συμφωνία και το καθεστώς να προστατεύσει τα σύνορα στο Αφρίν, όμως δεν πρόκειται να συμβιβαστούμε ως προς τη διοίκησή του» τονίζει στην ειδικευμένη σε θέματα Μ. Ανατολής ιστοσελίδα Middle East Eye ο Σαχόζ Χασάν, συμπρόεδρος του PYD (πολιτικού βραχίονα της YPG).
Ωστόσο, «το ερώτημα δεν είναι εάν θα έχουμε μια τακτική ή στρατηγική συμφωνία με το καθεστώς, αλλά αν οι Τούρκοι θα το δεχτούν», συμπληρώνει ο Σιχανούκ Ντίμπο, σύμβουλος του PYD.
«Δεν θα το κάνουν», εκτιμά, «καθώς έτσι δεν θα μπορέσουν να παραμείνουν στη Συρία».
«Εάν, ωστόσο, ο Ασαντ εκμεταλλευτεί αυτήν την ευκαιρία για να κρατήσει τους Κούρδους δέσμιους εντός του συριακού κράτους, τότε αυτό θα μπορούσε να ικανοποιήσει τις πιο επιτακτικές ανάγκες της Αγκυρας από πλευράς πολιτικής και ασφάλειας», σχολιάζει ο Αρον Λουντ, αναλυτής στο αμερικανικό ινστιτούτο Century Foundation.
Σημεία ανάφλεξης
«Σε αυτήν την εξίσωση», τονίζει, «μεγάλοι χαμένοι θα ήταν φυσικά οι Σύροι αντικαθεστωτικοί», στις τάξεις των οποίων κυριαρχούν πια τα εξτρεμιστικά στοιχεία. «Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι τελικά οι συριακές δυνάμεις θα καταλάβουν για παράδειγμα την (γειτονική στο Αφρίν) επαρχία Ιντλίμπ», συμφωνεί και ο Αχμέτ Κασίμ Χαν, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Καντίρ Χας της Κωνσταντινούπολης.
«Περιοχές όπως αυτή μπορεί να αποδειχθούν μεγαλύτερα σημεία ανάφλεξης, στο πλαίσιο μιας κλιμακούμενης περιφερειακής σύγκρουσης», καταλήγει.
Ενα από αυτά είναι η Ανατολική Γούτα: ο πολιορκούμενος εδώ και χρόνια από τον συριακό στρατό θύλακας στα ανατολικά περίχωρα της Δαμασκού, υποτιθέμενη νυν «ζώνη αποκλιμάκωσης», όπου μόνο μέσα στο τελευταίο 48ωρο σκοτώθηκαν πάνω από 250 άμαχοι από τους βομβαρδισμούς του καθεστώτος. Στο στόχαστρο βρέθηκαν επτά νοσοκομεία, ενώ οι 400.000 κάτοικοί του βρίσκονται προ πολλού στα όρια της ανθρωπιστικής καταστροφής.
Ετερο σημείο αναφοράς, κατά την «Haaretz», είναι η επίσης «ζώνη αποκλιμάκωσης» στη νότια Συρία, δίπλα στα Υψίπεδα του Γκολάν, όπου ο συριακός στρατός έχει πυκνώσει τις επιθέσεις κατά αντικαθεστωτικών, στο πλευρό των οποίων πλέον σπεύδει ένας απρόσμενος σύμμαχος: το Τελ Αβίβ, που –όπως γράφει η ισραηλινή εφημερίδα– «έχει παραδεχθεί ότι διανέμει σε συριακά χωριά ανθρωπιστική βοήθεια, αλλά αρνείται να επιβεβαιώσει πληροφορίες και για στρατιωτική».
