Οταν μία ώρα μετά την καθαίρεση της νόμιμα εκλεγμένης προέδρου Ντίλμα Ρούσεφ ο Μισέλ Τέμερ ορκιζόταν πρόεδρος της Βραζιλίας, γινόταν συγχρόνως ο δεύτερος πολιτικός που μετά την πτώση της δικτατορίας αναλάμβανε τα ηνία της χώρας χωρίς να έχει εκλεγεί: χάρη μόνο σε διαδικασία καθαίρεσης του προέδρου με τον οποίο κατέβηκε ως συνυποψήφιος για την αντιπροεδρία σε κοινό ψηφοδέλτιο.
Ο Τέμερ δεν έχει ποτέ κερδίσει άμεσα κάποια εκλογική διαδικασία και το κόμμα του, το Βραζιλιάνικο Δημοκρατικό Κίνημα (PMDB), που μαζί με τους σοσιαλδημοκράτες (PSDB) μεθόδευσαν σχολαστικά την καθαίρεση της Ρούσεφ, από το 1994 δεν κατεβάζει προεδρικό υποψήφιο.
Προτιμά να προσκολλάται καιροσκοπικά σε μεγάλα κόμματα ικανά να κερδίσουν εκλογές, ώστε να καρπώνεται θέσεις εξουσίας και μέσα από εύθραυστες κυβερνητικές συμμαχίες να μπορεί να αποσπά οφέλη και προνόμια.
Αυτά θα προσπαθήσει να ανταποδώσει τώρα στους ισχυρούς οικονομικούς κύκλους που τον στήριξαν όλο αυτό το διάστημα, όπως δείχνει η σκληρή ατζέντα που άρχισε να προωθεί ήδη από τον Μάιο όταν ανέλαβε προσωρινός πρόεδρος.
Ο Τέμερ, που υποσχόταν πως δεν θα πειράξει τα κοινωνικά επιδόματα και την κοινωνική πολιτική των κυβερνήσεων του Κόμματος των Εργατών, κατέθεσε στο Κογκρέσο πρόταση συνταγματικής μεταρρύθμισης που θα θέτει οροφή στις κοινωνικές δαπάνες, έτσι ώστε να αναπροσαρμόζονται σύμφωνα με τον πληθωρισμό του προηγούμενου έτους.
Αυτή η ρύθμιση θα επηρεάσει συνολικά την κοινωνική πρόνοια και πολλά επιδόματα και όπως εξηγεί η εξηγεί η Λάουρα Καρβάλιο, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο, αν αυτός ο νόμος εφαρμοζόταν το 2015 θα είχαν μειωθεί οι δαπάνες στην Υγεία κατά 32% και στην Παιδεία κατά 70%.
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση των δημοσίων δαπανών, λέει στην εφημερίδα Publico ο πολιτικός αναλυτής Αντρέ Σίνγκερ εκτιμώντας πως «αυτό ήταν το βασικό κίνητρο της διαδικασίας καθαίρεσης της Ρούσεφ».
Δεύτερη προτεραιότητά του είναι η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση. Επικαλούμενος τα τεράστια χρέη των Ταμείων ο Τέμερ προτείνει αύξηση των ορίων ηλικίας για τις γυναίκες στα 65 και για τους άντρες στα 70, κάτι που θα έχει καταστροφικές συνέπειες για τους πιο φτωχούς που αρχίζουν να δουλεύουν από τα 13-14 τους χρόνια.
Στον τομέα της εργασίας προωθείται νομοθετική μεταρρύθμιση που δίνει τη δυνατότητα στις επιχειρησιακές συμβάσεις να καταστρατηγούν τις συλλογικές και αυξάνει τις ώρες εργασίας.
Συγχρόνως νόμος που ήδη πέρασε από τη Βουλή και αναμένεται να ψηφιστεί άμεσα στη Γερουσία δίνει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν υπεργολάβους ακόμη και για τις κύριες δραστηριότητές τους, καταργώντας έτσι βασικά δικαιώματα των εργαζομένων.
Την επομένη της ανάληψης των καθηκόντων του ως προσωρινού προέδρου ο Τέμερ κατέστησε σαφές πως στόχος του επιτελείου του είναι να ιδιωτικοποιήσει ό,τι μπορεί να ιδιωτικοποιηθεί.
Ηδη προχωρά στην ιδιωτικοποίηση 230 μικρών επιχειρήσεων παραγωγής, μεταφοράς και διανομής ενέργειας, εξαιρετικά κερδοφόρες και απαραίτητες για να καλυφθούν ισότιμα και χωρίς διακρίσεις απομακρυσμένες περιοχές της χώρας.
Υδροηλεκτρικοί σταθμοί, αιολικά πάρκα, τοπικές αερογραμμές, αεροδρόμια, λιμάνια βγαίνουν στο σφυρί. Παράλληλα ετοιμάζεται νέος κύκλος «παραχωρήσεων» στον τομέα της παραγωγής πετρελαίου και αερίου, ιδίως σε ζώνες του Presal (παράκτιας ζώνης με τεράστια αποθέματα πετρελαίου) που έως σήμερα μόνο η κρατική Petrobras μπορούσε να εκμεταλλευτεί.
Ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών, Ζοζέ Σέρα, κατέθεσε πρόταση νόμου που ήδη έχει περάσει από τη Γερουσία και αναμένει την υπογραφή του προέδρου, η οποία καταργεί την έως σήμερα υφιστάμενη υποχρέωση η Petrobras να έχει ένα ποσοστό τουλάχιστον 30% σε κάθε εκμετάλλευση.
Κατά τα άλλα ο σοσιαλδημοκράτης Σέρα πήρε «χορηγία» 6 εκατομμυρίων δολαρίων από τον καταδικασμένο για το σκάνδαλο διαφθοράς της κρατικής Petrobras, Μαρσέλο Οντεμπρεχτ, του ομώνυμου κολοσσού των κατασκευών, όπως κατέθεσε ο ίδιος ο επιχειρηματίας.
Ο Σέρα δεν είναι ο μόνος που έχει καταγγελθεί από εμπλεκόμενους στο σκάνδαλο για αποδοχή μαύρου χρήματος για την προεκλογική του καμπάνια ή μιζών. Το ίδιο ισχύει για τον ίδιο τον Τέμερ, τον πρόεδρο της Γερουσίας Ρενάν Καλιέιρος και τον πρόεδρο της Βουλής Ροντρίγκο Μάια.
Σύμφωνα με την εφημερίδα Publico, η κυβέρνηση ετοιμάζει τη λεγόμενη «Αμνηστία του Lava Jato» (από το όνομα της έρευνας για το σκάνδαλο της Petrobras) σκοπεύοντας να εισάγει στο πολυδιαφημισμένο πακέτο μέτρων κατά της διαφθοράς διάταξη που θα διαχωρίζει την «αποδοχή μαύρου χρήματος» από την «αποδοχή μίζας», κάτι που θα μπορούσε να απαλλάξει κάπου 200 μέλη του Κοινοβουλίου από τις κατηγορίες που αντιμετωπίζουν για αποδοχή μαύρου χρήματος.
Ωστόσο η επιστροφή του από την Κίνα και τη σύνοδο της G20 τον προσγείωσε στην πραγματικότητα. Την Κυριακή έγιναν μεγαλειώδεις διαδηλώσεις με βασικό σύνθημα «Εξω ο Τέμερ» και «Εκλογές, τώρα».
Οι κινητοποιήσεις, οργανωμένες από τα μέτωπα Λαϊκή Βραζιλία και Λαός Χωρίς Φόβο, συγκέντρωσαν περισσότερους από 100.000 πολίτες μόνο στο Σάο Πάολο και αποτέλεσαν την πρώτη ηχηρή απάντηση στην κυβέρνηση και τη νεοφιλελεύθερη ατζέντα της.
«Μετά τη νομική φάρσα της πολιτικής δίκης, το πραξικόπημα εκφράζεται στην απόπειρα κατάργησης όλων των εργασιακών, συνταξιοδοτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, πέρα από την επίθεση κατά της εθνικής κυριαρχίας που θα σημάνει η ιδιωτικοποίηση του Presal» τόνισε ο Ζούλιο Τούρα, μέλος της εκτελεστικής επιτροπής του Ενιαίου Κέντρου Εργαζομένων (CUT).
Και ο Ζιλμάρ Μάουρο, του Κινήματος των Ακτημόνων (MST), προειδοποίησε: «Από εδώ και πέρα θα έχουμε μόνιμες κινητοποιήσεις. Ξεκινούν από τις κλαδικές, όπως είναι η απεργία των τραπεζικών ή η Εθνική Ημέρα Αγώνα για την Αγροτική Μεταρρύθμιση. Και οικοδομούμε τις συνθήκες για μια γενική απεργία. Αν την πετύχουμε, δεν έχω καμιά αμφιβολία πως θα ανατρέψουμε αυτή την κυβέρνηση πραξικοπηματιών του Τέμερ».
