Με επιδοκιμασίες και ένα αίσθημα ανακούφισης ακούστηκε η ετυμηγορία του δικαστηρίου στην Αργεντινή, με την οποία δεκαπέντε απόστρατοι, πρώην μέλη δικτατορικών καθεστώτων της Λατινικής Αμερικής καταδικάστηκαν για την εμπλοκή τους στο Σχέδιο Κόνδωρ.
Οι πρώην στρατιωτικοί και αστυνομικοί, κατηγορούνταν για εγκληματική συνωμοσία με σκοπό την απαγωγή και την εξόντωση αντιφρονούντων, στο πλαίσιο ενός σχεδίου που οργανώθηκε και εκτελέστηκε από τις δικτατορίες στην Αργεντινή, τη Χιλή, την Ουρουγουάη, την Παραγουάη, τη Βραζιλία και τη Βολιβία στις δεκαετίες του 1970 και του 1980.
Επρόκειτο για μια συντονισμένη επιχείρηση για την καταδίωξη και την εξόντωση πολιτικών εξορίστων από τις χώρες αυτές, που συχνά κατέφευγαν στο εξωτερικό για γλιτώσουν από τις διώξεις.
Το Σχέδιο Κόνδωρ συντονιζόταν από επιχειρησιακό κέντρο στο Σαντιάγο, στο αρχηγείο της DINA, της διαβόητης υπηρεσίας εσωτερικής ασφαλείας του καθεστώτος του Αουγκούστο Πινοτσέτ στη Χιλή.
Ο ρόλος των ΗΠΑ
Είναι επίσης κοινώς γνωστό ότι οι ΗΠΑ γνώριζαν την ύπαρξη του Σχεδίου και ουδέποτε αντιτάχθηκαν σε αυτό. Σύμφωνα με ορισμένοι μελετητές, αντιθέτως, το υποστήριζαν ενεργά.
Κατά την επίσημη επίσκεψή του στην Αργεντινή τον Μάρτιο, ο Μπαράκ Ομπάμα αναγνώρισε πως η Ουάσινγκτον άργησε πολύ να καταδικάσει τις ωμότητες της δικτατορίας. Ωστόσο απέφυγε να ζητήσει συγγνώμη για την υποστήριξη που είχε προσφέρει ο Λευκός Οίκος στη στρατιωτική χούντα.
Οι καταδίκες
Στον πρώην δικτάτορα της Αργεντινής Ρεϊνάλντο Μπινιόνε (1982-83), 88 ετών σήμερα, επιβλήθηκε ποινή 20ετούς κάθειρξης, ενώ στους υπόλοιπους 14 κατηγορούμενους επιβλήθηκαν ποινές κάθειρξης από οκτώ έως 25 έτη. Δύο από τους συνολικά 17 κατηγορούμενους αθωώθηκαν.
Είχαν προηγηθεί δίκες για μεμονωμένα εγκλήματα που είχαν διαπραχθεί στο πλαίσιο της επιχείρησης «Κόνδωρ», ωστόσο η δίκη που ολοκληρώθηκε χθες ήταν η πρώτη η οποία επικεντρώθηκε στο Σχέδιο Κόνδωρ καθαυτό.
Στην ετυμηγορία γίνεται λόγος για τις εξαφανίσεις 105 προσώπων επί των ημερών της στρατιωτικής δικτατορίας στην Αργεντινή (1976-1983). Οι περισσότερες τις εκτελέσεις και απαγωγές αντιφρονούντων (89) διαπράχθηκαν στην Αργεντινή, όπου ζούσαν πολλοί Ουρουγουανοί, Χιλιανοί και Παραγουανοί πολιτικοί πρόσφυγες μετά τη φυγή τους από τις πατρίδες τους.
«Να μην επαναληφθούν» τα εγκλήματα
Σύμφωνα με τη Λους Πάλμας Σαλδούα, δικηγόρο του Κέντρου Νομικών και Κοινωνικών Μελετών (CELS), που πολλά από τα θύματα που είχαν προσφύγει στη δικαιοσύνη, πρόκειται για απόφαση που «προσδιορίζει ότι όχι μόνο η κρατική τρομοκρατία στην Αργεντινή ήταν αποτέλεσμα μιας εγκληματικής συνωμοσίας, αλλά ότι ήταν το αποτέλεσμα συντονισμού με άλλες δικτατορίες».
«Συνεργάστηκαν για να μεγιστοποιήσουν τις προσπάθειές τους να καταδιώξουν τους πολιτικούς αντιπάλους της καθεμιάς από αυτές τις δικτατορίες και για να “εξαφανίσουν” ή να εξοντώσουν όσους θεωρούσαν ανατρεπτικούς», είπε η Σαλδούα μετά την ανάγνωση της ετυμηγορίας από τον πρόεδρο του δικαστηρίου, Όσκαρ Αλμιράντε.
Ο επικεφαλής της Human Rights Watch ( Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων) για τη Λατινική Αμερική, Χοσέ Μιγκέλ Βιβάνκο, μίλησε για «ετυμηγορία, η οποία αφορά τον συντονισμό των στρατιωτικών δικτατοριών της (Λατινικής) Αμερικής για τη διάπραξη ωμοτήτων, δημιουργεί ένα ισχυρό (νομικό) προηγούμενο, ώστε να εξασφαλιστεί πως αυτές οι κατάφωρες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν θα επαναληφθούν ποτέ ξανά στην περιοχή».
