Oι εκλογές της 12ης Απριλίου για την ανάδειξη του ένατου προέδρου του Περού σε μια δεκαετία διεξάγονται σε ένα κατακερματισμένο και απαξιωμένο πολιτικό τοπίο που δεν εγγυάται καμία κυβερνησιμότητα. Και σε μια συγκυρία που η χώρα έχει μετατραπεί σε έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους εφαρμογής της νέας στρατηγικής εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ στον ανταγωνισμό τους με την Κίνα στη Λατινική Αμερική.
Με την περιφέρεια της πρωτεύουσας Λίμα και άλλες δύο επαρχίες σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και αναστολής συνταγματικών δικαιωμάτων, τον στρατό στους δρόμους για να «αντιμετωπίσει» την καλπάζουσα εγκληματικότητα και με τη διαφθορά να έχει διαποτίσει θεσμούς, οι πολίτες μοιάζει να αποστρέφονται την εκλογική διαδικασία έτσι όπως έχει διαμορφωθεί. Από τους 35 προεδρικούς υποψηφίους μόνο οι πέντε έχουν πιθανότητα να διεκδικήσουν μια θέση στον δεύτερο γύρο με οριακές διαφορές ποσοστών μεταξύ τους. Αλλά το σημαντικότερο είναι πως το 32% είναι αναποφάσιστο και το 15% επιλέγει άκυρο ή λευκό. Σχεδόν ο ένας στους δύο Περουβιανούς δεν πείθεται από τους μνηστήρες της εξουσίας και είναι αυτοί εν τέλει που θα ορίσουν την έκβαση της αναμέτρησης.
Η αβεβαιότητα για το αποτέλεσμα εντείνεται καθώς οι δημοσκοπικές προβλέψεις διαψεύδονται την τελευταία στιγμή. Ολες οι δημοσκοπήσεις έδιναν ως βασικούς διεκδικητές του δεύτερου γύρου δύο θαυμαστές του Τραμπ, τον ακροδεξιό επιχειρηματία Ραφαέλ Λόπες Αλιάγα και την ανάλογης ιδεολογικής τοποθέτησης Κέικο Φουχιμόρι, κόρη του πρώην δικτάτορα, με 8,4%. Ωστόσο η τελευταία δημοσκόπηση της Ipsos-Peru21 φέρει πλέον πρώτη τη Φουχιμόρι με 15% και στη δεύτερη θέση τον κωμικό (πρώην ένθερμο οπαδό του πατέρα Φουχιμόρι και υποστηρικτή της περιστολής δικαιωμάτων) Κάρλος Αλβαρες με 8%, αφήνοντας στην τρίτη θέση τον Αλιάγα με 7%. Αλλη έκπληξη είναι η τέταρτη θέση με 6% που φέρεται να παίρνει ο επίσης μεγαλοεπιχειρηματίας Ρικάρντο Βελμόντ.
Μόνος εκπρόσωπος της Κεντροαριστεράς σε αυτή την πεντάδα είναι με 5% ο Ρομπέρτο Σάντσες, πρώην υπουργός του καθαιρεμένου προέδρου Πέδρο Καστίγιο και πολιτικός του διάδοχος.
Ακροβατικές ισορροπίες
Οι εκλογές αυτές δεν είναι διόλου αδιάφορες για τον Τραμπ, έστω κι αν οι δημοσκοπικά επικρατέστεροι είναι πρόθυμοι σύμμαχοί του. Το Περού βρίσκεται στο επίκεντρο της γεωπολιτικής μάχης ΗΠΑ-Κίνας για την περιοχή και αποτελεί κρίσιμο πεδίο για την εφαρμογή του νέου δόγματος ασφάλειας του Τραμπ, καθώς χρόνια τώρα η διείσδυση, οι επενδύσεις και η επιρροή της Κίνας αυξάνουν ραγδαία.
Η Κίνα είναι πλέον ο πρώτος εμπορικός εταίρος της χώρας, παραγκωνίζοντας τις ΗΠΑ στη δεύτερη θέση. Ο ασιατικός γίγαντας είναι επίσης ο μεγαλύτερος επενδυτής στη χώρα, εκπροσωπώντας κάπου το ένα τέταρτο του συνόλου των ξένων επενδύσεων και πλέον απορροφά το 36% των περουβιάνικων εξαγωγών, ανάμεσά τους κρίσιμων μετάλλων όπως το λίθιο και χαλκός: το Λας Μπάμπας, από τα μεγαλύτερα κέντρα παραγωγής χαλκού παγκοσμίως, ανήκει στην κινεζική πολυεθνική MMG.
Αλλά η «πέτρα του σκανδάλου» για τις ΗΠΑ είναι το τεράστιο λιμάνι του Τσανκάι, που εγκαινιάστηκε το 2024 και κατασκευάστηκε με κινεζικά κεφάλαια και προαλείφεται να γίνει ο σημαντικότερος κόμβος εμπορίου μεταξύ Ασίας και Λατινικής Αμερικής. Αυτή η επένδυση -ένα από τα πιο εμβληματικά έργα του Νέου Δρόμου του Μεταξιού στη Λατινική Αμερική, του μακρόπνοου κινεζικού σχεδίου επενδύσεων και υποδομών, στο οποίο έχουν προσχωρήσει περισσότερες από 20 χώρες της περιοχής- επιβεβαίωσε τη στρατηγική συμμαχία της χώρας με την Κίνα, γράφει το BBC, κάτι που σήμανε συναγερμό στην Ουάσινγκτον.
Μετά τις επιθέσεις για την «απομάκρυνση» των Κινέζων από τη Διώρυγα του Παναμά, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει τώρα εστιάσει στο λιμάνι Τσανκάι. Μάλιστα, τον Φεβρουάριο, όταν το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφάνθηκε υπέρ της Cosco σε διαμάχη με κρατική υπηρεσία για την εποπτεία του λιμανιού, η Ουάσινγκτον σε μήνυμά της έκανε λόγο για «Κινέζους ιδιοκτήτες αρπακτικά» καταλήγοντας: «Ας χρησιμεύσει αυτό ως προειδοποίηση για την περιοχή και τον κόσμο: τα φτηνά κινεζικά χρήματα στοιχίζουν την εθνική κυριαρχία». Ο Αμερικανός πρέσβης Μπέρνι Ναβάρο, στενός φίλος του Τραμπ, χαρακτήρισε «ντροπιαστική» την απόφαση. Και ο Τραμπ ως αντίποινα αύξησε τους δασμούς στις περουβιανές εξαγωγές στο 15% από 10% που είχε επιβάλει στην αρχή της θητείας του.
Ανακτώντας το χαμένο έδαφος
Η τραμπικός Λευκός Οίκος προσπαθεί να ανακτήσει το χαμένο έδαφος ενισχύοντας -σε πρώτη φάση- τις σχέσεις στον τομέα της ασφάλειας. Τον Ιανουάριο ο Τραμπ υπέγραψε διάταγμα για τον χαρακτηρισμό του Περού ως «βασικού συμμάχου μη ΝΑΤΟϊκού μέλους», γεγονός που του προσφέρει προνομιακή οικονομική και στρατιωτική συνεργασία.
Η Ουάσινγκτον ενέκρινε επίσης την πώληση στρατιωτικού εξοπλισμού στη Λίμα αξίας 1,5 δισεκατομμυρίου δολαρίων, ενώ το Σώμα Μηχανικών του Αμερικανικού Στρατού (USACE) μαζί με αμερικανικές εταιρείες θα συμμετάσχουν στην ανακαίνιση της ναυτικής βάσης Ελ Καγιάο, μιας από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές εγκαταστάσεις του περουβιανού ναυτικού, στο πλαίσιο της αναζήτησης αντίβαρων στις κινεζικές επενδύσεις στο λιμάνι Τσανκάι.
Στο πεδίο της οικονομικής συνεργασίας, η κυβέρνηση του Περού υπέγραψε μνημόνιο κατανόησης για κρίσιμα ορυκτά και σπάνιες γαίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Δέκα από τα εξήντα κρίσιμα ορυκτά που χρειάζονται οι ΗΠΑ απαντούν στο Περού και η εξασφάλιση της αγοράς τους και των σχετικών αλυσίδων προμηθειών αποτελεί προτεραιότητα για τον Τραμπ.
Ωστόσο, ειδήμονες σημείωναν στο βρετανικό δίκτυο ότι όποιος κι αν κερδίσει αυτές τις εκλογές «οι ΗΠΑ γνωρίζουν ότι είναι αδύνατο να εκτοπίσουν την Κίνα ως εμπορικό εταίρο του Περού, επειδή αυτό πουλά πρώτες ύλες και η φυσική αγορά για αυτές είναι η Κίνα, η οποία έχει γίνει το εργοστάσιο του κόσμου, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ».
