Μεξικό: Οι εξαφανίσεις πολιτών αυξήθηκαν κατά 200% σε δέκα χρόνια

Κατά περισσότερο από 200% μέσα σε μια δεκαετία έχουν αυξηθεί οι εξαφανίσεις ανθρώπων στο Μεξικό, σύμφωνα με νέα έκθεση της εταιρίας δημόσιας πολιτικής México Evalúa η οποία καταγράφει μια συνεχιζόμενη κρίση που επηρεάζει δεκάδες χιλιάδες οικογένειες σε όλη τη χώρα.

Όπως μετέδωσε ο Guardian, περισσότεροι από 130.000 άνθρωποι θεωρούνται σήμερα αγνοούμενοι ή εξαφανισμένοι, αριθμός που αντικατοπτρίζει την κλιμάκωση της βίας στο Μεξικό και την ενίσχυση της δράσης των εγκληματικών οργανώσεων.

Η υπόθεση του Άνχελ Μοντενέγρο, ενός 31χρονου οικοδόμου ο οποίος απήχθη το 2022 στην πόλη Κουάτλα, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Παρά τις άμεσες προσπάθειες της οικογένειάς του να τον εντοπίσει, δεν βρέθηκαν ίχνη του. Η μητέρα του, Πατρίσια Γαρσία, αναζητά τον γιο της επί περισσότερα από τρία χρόνια, συμμετέχοντας σε ομάδες συγγενών οι οποίες πραγματοποιούν δικές τους έρευνες σε περιοχές όπου εντοπίζονται παράνομοι τάφοι.

Σύμφωνα με τον αναλυτή ασφαλείας Αρμάντο Βάργας, η αύξηση των εξαφανίσεων συνδέεται με την επέκταση της δράσης των εγκληματικών οργανώσεων σε νέες περιοχές και δραστηριότητες. Εκτός από το εμπόριο τοξικών ουσιών, οι ομάδες αυτές εμπλέκονται πλέον και σε διακίνηση μεταναστών, τράφικινγκ γενικό και σεξουαλικό αλλά και εμπόριο οργάνων. Η εξόντωση αντιπάλων και η στρατολόγηση νέων μελών υπό καθεστώς απειλής, συχνά συνοδεύεται από πρακτικές εξαφάνισης των σορών ώστε να αποφεύγεται η ανάμιξη των αρχών.

Παράλληλα, η αντιμετώπιση του θέματος από τις αρχές θεωρείται ανεπαρκής. Η Εθνική Επιτροπή Αναζητήσεων που δημιουργήθηκε το 2018, απέλαβε περιορισμένης χρηματοδότησης και της ασκήθηκαν πολιτικές πιέσεις. Το 2024 η κυβέρνηση του τότε προέδρου Αντρές-Μανουέλ Λόπες-Ομπραδόρ αναθεώρησε το Μητρώο Αγνοουμένων μειώνοντας τον επίσημο αριθμό σε 12.377, γεγονός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η σημερινή πρόεδρος Κλαούντια Σέινμπαουμ αμφισβήτησε την αξιοπιστία της πλατφόρμας, και ανακοίνωσε νέο σύστημα καταγραφής.

Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι ο πραγματικός αριθμός των εξαφανίσεων πιθανότατα είναι υψηλότερος, λόγω της εκτεταμένης βίας, αλλά και των περιορισμένων δυνατοτήτων των αρχών να εντοπίσουν και να ταυτοποιήσουν θύματα. Το 2022, πάνω από 96% των εγκλημάτων στο Μεξικό έμειναν ανεξιχνίαστα, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ.

Πολλές οικογένειες, η έλλειψη αποτελεσματικής κρατικής δράσης τις οδηγεί σε αυτοοργανωμένες έρευνες. Η περίπτωση της Γαρσία που συμμετέχει σε εβδομαδιαίες αναζητήσεις σε αγροτικές περιοχές, αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα χιλιάδων συγγενών που συνεχίζουν να ψάχνουν χωρίς επίσημη υποστήριξη.