Επειτα από 20 χρόνια πολιτικής ηγεμονίας του Κινήματος προς τον Σοσιαλισμό (MAS) και της πρώτης αριστερής κυβέρνησης ιθαγενών στη Λατινική Αμερική, οι δημοσκοπήσεις για τις προεδρικές της 17ης Αυγούστου δείχνουν πως οι πιο συντηρητικές δυνάμεις της Βολιβίας ετοιμάζουν πανηγυρικά την επιστροφή τους στην εξουσία. Ο,τι δεν κατάφεραν οι ακροδεξιές ζάπλουτες αυτονομιστικές ελίτ της Σάντα Κρους ή οι πραξικοπηματίες συνεργοί τους, που το 2019 ανέτρεψαν τον Εβο Μοράλες, το πέτυχαν οι εσωκομματικές διαμάχες και η βιτριολική αντιπαράθεση ανάμεσα τον πρώην πρόεδρο Εβο Μοράλες και το «αυθεντικό MAS» από τη μία, και από την άλλη τον νυν πρόεδρο Λουίς Αρσε και το «επίσημο» MAS, με φόντο μια βαθιά οικονομική κρίση που εξελίσσεται χωρίς απτές λύσεις.
Η ρήξη ανάμεσα στους «εβίστας» και στους «αρσίστας» έχει πάρει διαστάσεις ενός ενδοκινηματικού εμφύλιου με συνωμοσιολογίες και «αριστερόμετρα», με αλληλοκατηγορίες για προδοσίες ή τρομοκρατία, κατάχρηση εξουσίας ή προσωπικές φιλοδοξίες και «υποταγή στον ιμπεριαλισμό ή τη Δεξιά», ανάλογα με το σε ποιο στρατόπεδο ανήκει καθένας. Θρυαλλίδα ήταν η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου που απέρριψε το εμμονικό αίτημα του Μοράλες (πρόεδρος επί τρεις θητείες στο διάστημα 2006-2019) να είναι ξανά υποψήφιος γιατί έχει ήδη ξεπεράσει το όριο των δύο θητειών που ορίζει το Σύνταγμα. Αλλά και ανάλογη του Ανώτατου Εκλογοδικείου που απέκλεισε κόμμα με το οποίο ήθελε να πολιτευτεί ο πρώην πρόεδρος, γιατί δεν είχε την απαιτούμενη νομική υπόσταση.
Για τον Μοράλες η κυβέρνηση Αρσε είναι μια δεξιά παραφυάδα που το μόνο που θέλει να είναι αποκλείσει πολιτικά εκείνον, τον μόνο αυθεντικό εκπρόσωπο του λαού. Για τον Αρσε, ο Μοράλες είναι ένας αδίστακτος πολιτικός που, για να ικανοποιήσει «την πολιτική φαντασίωσή του» να παραμείνει στην εξουσία, είναι πρόθυμος να θυσιάσει ακόμη και ανθρώπινες ζωές.
Επωφελούμενη από αυτή τη διαμάχη, η ακραία συντηρητική σκηνή της χώρας πήρε το προβάδισμα με ευκολία που εντυπωσίασε και την ίδια, προμηνύοντας ένα τέλος εποχής, το κλείσιμο ενός προοδευτικού κύκλου που χαρακτηρίστηκε από την πρωτόγνωρη μαζική συμμετοχή των πολιτών. Οποια κι αν είναι η έκβαση των εκλογών, ακόμη κι αν οι δημοσκοπήσεις διαψευστούν, η προοπτική του λαϊκού κυβερνητικού μετώπου θα είναι βαθιά λαβωμένη. Ο βίος των δύο πολιτικών που προηγούνται στις δημοσκοπήσεις είναι ενδεικτικός.
Ο Μεδίνα
Ο Σαμουέλ Ντόρια Μεδίνα, που προηγείται με ποσοστό μεταξύ 21,2% – 21,6% κι εμφανίζεται ως εκπρόσωπος της μετριοπαθούς Δεξιάς, είναι από τους πλουσιότερους επιχειρηματίες της χώρας, διετέλεσε υπουργός τη δεκαετία του ’90, ήταν τρεις φορές υποψήφιος για την προεδρία και υποψήφιος για την αντιπροεδρία με τη Ζανίν Γιάνες, την πολιτικό που ανέλαβε αντισυνταγματικά τη διακυβέρνηση της Βολιβίας μετά την ανατροπή του Εβο Μοράλες.
Ο Κιρόγα
Και ο δεύτερος, ο Χόρχε Κιρόγα, που κατακτά ένα 20%, διετέλεσε αντιπρόεδρος του πρώην δικτάτορα Ούγο Μπάνσερ και μετέπειτα πρόεδρος για ένα χρόνο, επίσης τρεις φορές προεδρικός υποψήφιος, ήταν από τους «διαμεσολαβητές» που επέβαλαν τη Γιάνες ως πρόεδρο της «μεταβατικής κυβέρνησης» μετά το πραξικόπημα του 2019 και υπόσχεται έναν «σεισμό για να ανακτηθούν 20 χαμένα χρόνια».
Με μια διαφορά μεταξύ τους στα όρια του στατιστικού λάθους, ο δεύτερος γύρος της 19ης Οκτωβρίου προαναγγέλλεται σαν μια αναμέτρηση ανάμεσα σε δύο δεξιούς πολιτικούς που διαφέρουν κατ’ όνομα και στο εύρος των νεοφιλελεύθερων αλλαγών που θέλουν να φέρουν.
Απέναντί τους το προοδευτικό στρατόπεδο έχει προτάξει τον Αντρόνικο Ροντρίγκες, τον 36χρονο ιθαγενή πρόεδρο της Γερουσίας και εμβληματικό εκπρόσωπο της νέας γενιάς του MAS, τον επί χρόνια θεωρούμενο ως πολιτικό διάδοχο του Εβο Μοράλες, που κράτησε αποστάσεις τόσο από τον μέντορά του όσο και από τον Αρσε και κατεβαίνει αυτόνομα.
Αν και τον Ιανουάριο «κάλπαζε» με ένα 19%, η υποψηφιότητά του (φέρεται να) έχασε τη δυναμική της και οι τελευταίες δημοσκοπήσεις τον τοποθετούν στην τέταρτη ή και πέμπτη θέση με ποσοστά 5%-8%.
Οσο για τον κυβερνητικό υποψήφιο, τον Εδουάρντο ντε Καστίγιο, υπουργό Εσωτερικών του Αρσε, δεν ξεπερνά το 2% σε μια αναμέτρηση όπου οι πολίτες φαίνεται ότι προτάσσουν την «ψήφο της τσέπης», με γνώμονα κυρίως τις οξυμένες οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σε μια χώρα που μαστίζεται από την οικονομική κρίση, με σοβαρές ελλείψεις καυσίμων και δολαρίων (οι πωλήσεις φυσικού αερίου έχουν καταποντιστεί) και ετήσιο πληθωρισμό 25,8%, τον υψηλότερο από το 2008.
Ωστόσο, στη Βολιβία οι δημοσκοπήσεις έχουν αποδειχθεί συχνά αναξιόπιστες, γιατί αποτυγχάνουν (ή δεν επιλέγουν) να αποτυπώσουν την ψήφο των αγροτικών περιοχών που αποτελούν περισσότερο από το 30% των εκλογέων, όπως έγινε το 2020 όταν υποτίμησαν το ποσοστό του Λουίς Αρσε κατά 13 ποσοστιαίες μονάδες. Και επιπλέον καθοριστικό ρόλο θα παίξουν οι αναποφάσιστοι, που κυμαίνονται στο 13-15% και που κατά παράδοση επίσης τείνουν (έως τώρα τουλάχιστον) να ψηφίζουν αριστερούς σχηματισμούς.
Η στάση του Εβο
Ο Εβο Μοράλες, καλώντας τους πολίτες να ρίξουν άκυρο ψηφοδέλτιο, επιχειρεί να καρπωθεί την τάση για ψήφο διαμαρτυρίας που προϋπήρχε στο εκλογικό σώμα -λόγω της δυσαρέσκειας για την οικονομική κρίση- πολύ προτού τον αποκλείσουν από τις εκλογές. Αλλά η έκκλησή του δεν δείχνει να αυξάνει δραματικά τα ποσοστά άκυρων και λευκών που φέρονται στο 10,6%-14,6% και 5%-5,2% αντίστοιχα, τορπιλίζοντας την προσπάθειά του να απονομιμοποιήσει την έκβαση των εκλογών με το επιχείρημα ότι άκυρα και λευκά είναι περισσότερα από τις ψήφους που πήραν όσοι με τον δεύτερο γύρο θα διεκδικήσουν την προεδρία.
Το κλίμα για την αμφισβήτηση της διαδικασίας είναι ούτως ή άλλως παρόν και δυναμικό. Οι νεοφασίστες της Σάντα Κρους διαδίδουν πως Βενεζουελάνοι μπαίνουν μαζικά στη χώρα (κάποιοι λένε έως και 3 εκατομμύρια!!!) με στόχο να αλλοιώσουν το αποτέλεσμα των εκλογών. Και ο Μοράλες με το νέο του πολιτικό όχημα Λαός-Εβο καταγγέλλει πως όλα τα κόμματα που μετέχουν στις εκλογές «ευθυγραμμίζονται με την αυτοκρατορία και τη Δεξιά» και κάλεσε τις βάσεις του να «οχυρωθούν» σε πόλεις και χωριά για να αντιμετωπίσουν όποιους και αν νικήσουν την Κυριακή στις «στημένες εκλογές».
