Στις κάλπες καλούνται αυτή την Κυριακή κάπου 98 εκατομμύρια Μεξικανοί σε μία από τις μεγαλύτερες εκλογικές διαδικασίες της πρόσφατης ιστορίας της χώρας, όπου εκτός από τον πρόεδρο θα εκλεγούν τα μέλη του Κογκρέσου, 9 πολιτειακές κυβερνήσεις και συνολικά περισσότεροι από 20.000 δημόσιοι αξιωματούχοι.
Το βασικό διακύβευμα είναι η Τέταρτη Μεταμόρφωση (4Τ), όπως έχει ονομάσει ο απερχόμενος κεντροαριστερός πρόεδρος Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ (γνωστός ως AMLO) το μοντέλο οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων που εφάρμοσε από την άφιξή του στην προεδρία το 2018. Κι όλα δείχνουν πως χαίρει της στήριξης των πολιτών, καθώς η κομματική του διάδοχος και υποψήφια για την προεδρία Κλάουδια Σέινμπαουμ, σύμφωνα με όλες τις δημοσκοπήσεις, φαντάζει η βέβαιη νικήτρια της 2ας Ιουνίου με τουλάχιστον 20 μονάδες διαφορά από την αντίπαλό της Σότσιτλ Γκάλβες, την υποψήφια του συνασπισμού των παραδοσιακών συντηρητικών κομμάτων PAN, PRI και PRD, που συνήθιζαν να εναλλάσσονται στην εξουσία επί δεκαετίες.
Το Μεξικό, η δεύτερη οικονομία της Λατινικής Αμερικής μετά τη Βραζιλία, γίνεται έτσι μια από τις λίγες χώρες που διαψεύδει την παγκόσμια τάση ανόδου της Δεξιάς, με τη Σέινμπαουμ, μια άρτια επιστημόνισσα και έμπειρη πολιτικό, που διετέλεσε δήμαρχος της πρωτεύουσας, να επωφελείται από την τεράστια δημοτικότητα του AMLO, που ξεπερνά στο τέλος της θητείας του το 62%. Η προβλεπόμενη νίκη της πρώην δημάρχου της πρωτεύουσας είναι στην πραγματικότητα μια νίκη του πολιτικού σχεδίου του Λόπες Ομπραδόρ, που κέρδισε πριν από έξι χρόνια με 53%, αποδεκατίζοντας τα ώς τότε κόμματα εξουσίας PAN και PRI. Μια αντιπολίτευση που τώρα αναγκάστηκε να κατεβάσει κοινό ψηφοδέλτιο με μία υποψήφια που δεν θυμίζει σε τίποτα τις ελίτ που εκπροσωπεί: μια γυναίκα ταπεινής καταγωγής, αυτοδημιούργητη, που δεν είναι κομματικό μέλος, ούτε ανήκει σε πολιτικά τζάκια.
Σε αντίθεση με αυτούς, ο AMLO, με σύνθημα «πρώτα οι φτωχοί» και ρητορική κατά των ελίτ, εγκαινίασε ένα καινούργιο μοντέλο διακυβέρνησης που ξεχωρίζει για το πλήθος των κοινωνικών προγραμμάτων και των δημόσιων πολιτικών που είχαν σημαντικό αντίκτυπο στη ζωή της πλειοψηφίας της κοινωνίας, την ίδια στιγμή που ακολουθούσε συντηρητικές μακροοικονομικές πολιτικές. Στην πραγματικότητα, γράφει ο Χόρχε Θεπέδα Πάτερσον στην El País, «ένα μοντέλο προορισμένο να διανείμει τον πλούτο χωρίς να στερήσει τίποτα από τους από πάνω και χωρίς αποσταθεροποίηση, χρέος και αύξηση φόρων».
Ο AMLO, με τη Σέινμπαουμ συνοδοιπόρο του, κατάφερε να οικοδομήσει μια προοδευτική πλειοψηφία και ηγεμονία στο Μεξικό, γράφει ο Θέσαρ Καλέρο στην Público, σημειώνοντας πως δεν είναι εύκολο να τοποθετήσεις ιδεολογικά τον Ομπραδόρ με τις κλασικές κατηγοριοποιήσεις. Θαυμαστής του Σαλβαδόρ Αγιέντε και του ειρηνικού του δρόμου στον σοσιαλισμό και προασπιστής της κοινωνικής δικαιοσύνης, σθεναρός υποστηρικτής των αριστερών κυβερνήσεων της Λατινικής Αμερικής, μπορεί να μιλά, όπως και η διάδοχός του, για έναν «μεξικανικό ουμανισμό», αλλά έχει έρθει αντιμέτωπος με τους Σαπατίστας στην Τσιάπας, με ιθαγενικές και περιβαλλοντολογικές οργανώσεις, αλλά και το φεμινιστικό κίνημα.
Αυτά τα έξι χρόνια της 4Τ έφεραν σημαντικές αλλαγές και η προεκλογική εκστρατεία της Σέινμπαουμ επικέντρωσε ακριβώς σε αυτές τις επιτυχίες. Επί της προεδρίας του έχει σχεδόν τριπλασιαστεί ο βασικός μισθός, κάπου 9 εκατομμύρια πολίτες βγήκαν από τη φτώχεια (η οποία ωστόσο πλήττει ακόμη το ένα τρίτο των Μεξικανών), δημιουργήθηκαν περισσότερες από δύο εκατομμύρια θέσεις εργασίας στον επίσημο τομέα, η ανάπτυξη τρέχει με ετήσιο ρυθμό άνω του 3% και με πληθώρα κοινωνικών προγραμμάτων για τους πιο ευάλωτους, ενώ τα δημοσιονομικά παραμένουν «σε τάξη», όπως επαναλαμβάνει συχνά.
Αλλά η ασφάλεια παραμένει μια από τις εκκρεμείς υποσχέσεις του κινήματος Morena, με τα καρτέλ των ναρκωτικών να συνεχίζουν να σπέρνουν τον θάνατο. Από το 2006 η χώρα έχει γνωρίσει 450.000 δολοφονίες και περισσότερους από 100.000 αγνοούμενους. Σύμφωνα με την έκθεση «Ασφάλεια Πολιτών», το 2023 υπήρξε μείωση των δολοφονιών κατά 4,18% από την προηγούμενη χρονιά, πέφτοντας κάτω από τις 30.000 για πρώτη φορά στη θητεία του Ομπραδόρ, ωστόσο αυτές παρέμειναν στον ανατριχιαστικό αριθμό των 81 την ημέρα. Κι αυτό είναι το πιο δύσκολο πρόβλημα που θα έχει να αντιμετωπίσει η νέα πρόεδρος.
Η Σέινμπαουμ υπόσχεται να συνεχίσει τα βήματα του μέντορά της και κυρίως τον «ευφυή πραγματισμό» του, όπως ονομάζει τους συμβιβασμούς που αναγκάστηκε να κάνει, ιδίως στις σχέσεις του με τις ΗΠΑ (βασικός εμπορικός εταίρος του) και στο ακανθώδες θέμα του μεταναστευτικού, υιοθετώντας τις αμερικανικές νουθεσίες για σκληρή πολιτική: κάτι εξαιρετικά χρήσιμο για τον Μπάιντεν που επιδιώκοντας την επανεκλογή του τον Νοέμβριο χρειάζεται να επιδείξει πυγμή σε αυτόν τον τομέα. Ετσι, οι συλλήψεις παράτυπων μεταναστών στα σύνορα με το Μεξικό μειώθηκαν από 250.000 τον περασμένο Δεκέμβριο σε 135.000 τον Μάρτιο, χάρη κυρίως στη στρατιωτικοποίηση των συνόρων και στις απελάσεις που υιοθέτησε το Μεξικό.
Από αυτή την άποψη έχει μεγάλο ενδιαφέρον πως η αμερικανική πρεσβεία θα έχει 76 παρατηρητές και ο υπό την αμερικανική «επιτήρηση» Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών άλλους 100 σε αυτή την εκλογική διαδικασία, που είναι από τις πιο βίαιες που έχει γνωρίσει η χώρα. Σύμφωνα με το Φόρουμ «Πέρα από τις κάλπες, διερευνώντας τη βία στις εκλογές του 2024», έχουν καταγραφεί 650 θύματα πολιτικής βίας, περιλαμβανομένων υποψηφίων, μελών των ομάδων τους και των οικογενειών τους και αξιωματούχων. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, έχουν δολοφονηθεί περισσότεροι από 20 υποψήφιοι, αλλά οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν 40 δολοφονίες. Ενα κλίμα εκφοβισμού που έχει σοβαρό αντίκτυπο στις τοπικές κοινωνίες, καθώς σύμφωνα με στοιχεία του Φόρουμ κάθε επίθεση μειώνει τη συμμετοχή στους δήμους κατά 3%.
Η πλειοψηφία όσων πάνε φαίνεται πως έχει αποφασίσει να στηρίξει την Τέταρτη Μεταμόρφωση δίνοντας κι άλλη ευκαιρία στο κίνημα Morena και στην Κλάουδια Σέινμπαουμ να αποδείξουν πως υπάρχει κι άλλος δρόμος, έστω και στρωμένος με αγκάθια που αναγκάζουν σε ελιγμούς.
-320x213.jpg)
