ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ efsyn.gr , Χριστίνα Πάντζου
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

«Εκλογές στις κάλπες κι όχι στα δικαστήρια» είναι το σύνθημα που κυριαρχεί αυτές τις μέρες στη Γουατεμάλα. Δύο εβδομάδες μετά την αναμέτρηση της 25ης Ιουνίου, το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας έδωσε τέλος στο θρίλερ που απειλούσε να τινάξει στον αέρα την πολιτική σκηνή της χώρας. Τη Δευτέρα, επικύρωσε εν τέλει πως στον δεύτερο γύρο του Αυγούστου θα μετάσχουν η άλλοτε σοσιαλδημοκράτισσα που μεταλλάχθηκε σε συντηρητική, Σάντρα Τόρες, και η έκπληξη των εκλογών, ο ηγέτης του αριστερού κινήματος Semilla (Σπόρος), Μπερνάρντο Αρέβαλο, οι οποίοι πέτυχαν το 15,7% και το 11,8% των ψήφων αντίστοιχα.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο την 1η Ιουλίου έκανε δεκτό αίτημα εννέα δεξιών κομμάτων που υπαινίχθηκαν νοθεία και ζήτησαν επανακαταμέτρηση των ψήφων σε εθνικό επίπεδο. Eπικεφαλής αυτών των κομμάτων είναι το Cambio του Μανουέλ Μπαλντισόν, πολιτικού καταδικασμένου για ξέπλυμα χρήματος από ναρκωτικά στις ΗΠΑ, όπου έμεινε στη φυλακή για τρία χρόνια, και υπόδικου στη χώρα του για διαφθορά.

Η επανακαταμέτρηση ολοκληρώθηκε την περασμένη Πέμπτη αναγνωρίζοντας πως δεν υπήρξαν παρατυπίες και πως οι καθαροί νικητές για τον δεύτερο γύρο είναι η Τόρες και ο Αρέβαλο. Αλλά την επομένη η πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου, με την πρόφαση ότι πρέπει να διερευνηθεί εάν η διαδικασία επανακαταμέτρησης έγινε «σωστά», διέταξε τις εκλογικές αρχές να μην επικυρώσουν τα αποτελέσματα. Μια απόφαση μονομερής, αφού δεν συνοδευόταν από τις υπογραφές των μελών της ολομέλειας του σώματος, και η οποία αναιρέθηκε τελικά τη Δευτέρα.

Ενας σπόρος ελπίδας

Ο Μπερνάρντο Αρέβαλο -ο «θείος Μπέρνι», όπως τον αποκαλούν λόγω των αναλογιών που έχει με τον Αμερικανό Μπέρνι Σάντερς της αριστερής πτέρυγας των Δημοκρατικών- μίλησε για «τον εορτασμό του απίθανου», καθώς το κίνημα Semilla διέψευσε όλες τις δημοσκοπήσεις που το έφερναν στην 7η ή την 8η θέση και κατάφερε να περάσει στον δεύτερο γύρο. Το μεγαλύτερο επίτευγμά του ήταν πως μπόρεσε να αφήσει μακράν πίσω του τους πιο ισχυρούς δεξιούς επίλεκτους υποψηφίους του συστήματος: ανάμεσά τους ο Μανουέλ Κόντε του κόμματος του απερχόμενου προέδρου Αλεχάντρο Γιαματέι και η Σούρι Ρίος, κόρη του πρώην δικτάτορα στρατηγού Εφραΐν Ρίος Μοντ, αυτή που όλοι θεωρούσαν πως θα ήταν η ευνοημένη μετά τον αποκλεισμό βασικών αντιπάλων της από το Ανώτατο Εκλογοδικείο.

Η άνοδος του κινήματος Semilla αποτελεί απτή αμφισβήτηση του τρόπου με τον οποίο γίνεται πολιτική σε μια χώρα όπου το σύστημα έχει διαβρωθεί έως σήψης από τη διαφθορά και τη ναρκω-πολιτική και που έχει αποδυθεί σε ένα ανελέητο κυνήγι εναντίον κριτικών φωνών, εισαγγελέων, προασπιστών ανθρώπινων δικαιωμάτων και πολιτικών αντιπάλων. Αναδύθηκε από το κύμα κοινωνικών διαμαρτυριών κατά της διαφθοράς και της ατιμωρησίας που σάρωσε τη χώρα το 2015 εξαναγκάζοντας σε παραίτηση τον τότε πρόεδρο και απόστρατο στρατηγό Οτο Πέρες Μολίνα, έπειτα από τη σωρεία πολιτικών σκανδάλων διαφθοράς στα οποία μετείχε και για τα οποία τελικά καταδικάστηκε.

Ως κόμμα εμφανίστηκε δύο χρόνια μετά ως μια δύναμη που συνένωνε διανοούμενους και νέους που αντιμάχονται τη διαπλοκή ανάμεσα στις κάθε είδους ελίτ και θέλουν «να άρουν τις τεράστιες ανισότητες φυλής, τάξης και φύλου» σε μια χώρα όπου το 60% ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, καταφέρνοντας στις εκλογές του 2019 να εκλέξουν 7 βουλευτές.

Ο δε κοινωνιολόγος και πρώην διπλωμάτης Μπερνάντο Αρέβαλο είναι γιος του Χουάν Χοσέ Αρέβαλο, από τους ιδρυτές του (κομμουνιστικού) Εργατικού Κόμματος της Γουατεμάλας και πρώτου δημοκράτη προέδρου της χώρας (1945-1951) στη διάρκεια της αποκαλούμενης Δημοκρατικής Επανάστασης του 1944, που έληξε δραματικά δέκα χρόνια αργότερα με πραξικόπημα ενορχηστρωμένο από τη CIA και την αμερικανική United Fruit Co. Ο 64χρονος πολιτικός υπόσχεται να τιμήσει και να δώσει συνέχεια στις πολιτικές του πατέρα του και να βγάλει τη χώρα από τον βάλτο της διαφθοράς.

Είναι πολύ δύσκολο να καταφέρουν ο Αρέβαλο και τα προοδευτικά κινήματα της χώρας να σπάσουν αυτή τη συμφωνία των διεφθαρμένων. Η Τόρες έχει σημαντική δύναμη στις αγροτικές περιοχές, κυρίως λόγω των επιδομάτων που πρόσφερε ως πρώτη κυρία κατά τη θητεία του πρώην συζύγου της, Αλβαρο Κολόμ (2008-2012). Επειτα τον χώρισε για να ξεπεράσει τη συνταγματική απαγόρευση να είναι υποψήφιοι συγγενείς των προέδρων, ρίχτηκε μόνη της στην πολιτική σκηνή, έχασε ήδη δύο φορές σε προηγούμενες προεδρικές αναμετρήσεις, φυλακίστηκε το 2019 για παράνομη χρηματοδότηση του κόμματός της κι όσο περνούσαν τα χρόνια τόσο μετακινούνταν σε συντηρητικότερες θέσεις.

Με υποψήφιο για την αντιπροεδρία έναν ευαγγελικό πάστορα, τον Ρομέα Γκέρα της Εκκλησίας της Σιών (στον οποίο επέτρεψαν να συμμετάσχει στις εκλογές παρότι το Σύνταγμα απαγορεύει την υποψηφιότητα σε αυτό το αξίωμα ιερέων οποιασδήποτε θρησκείας), η Τόρες δηλώνει πλέον «θεοσεβούμενη» που αρνείται την άμβλωση, υπόσχεται να προασπίζεται τη ζωή, την οικογένεια και την ελευθερία της αγοράς και αντιτίθεται στην επιστροφή της CICIG (της διεθνούς επιτροπής κατά της ατιμωρησίας που διερεύνησε εκατοντάδες σκάνδαλα διαφθοράς στη χώρα), ελπίζοντας να προσελκύσει την πιο ακροδεξιά ψήφο, ενώ τώρα επιτίθεται λυσσαλέα κατά του Αρέβαλο, προσπαθώντας να τρομάξει τους ψηφοφόρους πως χρηματοδοτείται από εξτρεμιστές που «δεν σέβονται τις παραδοσιακές αξίες του έθνους».

Ο Αρέβαλο δεν έχει απέναντί του μόνο την Τόρες αλλά και όλες εκείνες τις δυνάμεις που θα τη στηρίξουν γιατί πλέον είναι εκείνη που μπορεί να διατηρήσει το status quo, έστω και με κάποιες επιδοματικές πολιτικές-ψίχουλα, όπως λέει ο πολιτικός αναλυτής Ρικάρντο Σάενς: «Είναι πολύ πιθανό αυτές οι δομές του Vamos (του κυβερνώντος ώς τώρα κόμματος), των δημόσιων πόρων και όλων των ομάδων που έχουν συμφέρον να διατηρήσουν την ατιμωρησία και τη διαφθορά να συμμαχήσουν για να στηρίξουν την Τόρες απέναντι σε αυτή την ψήφο αξιοπρέπειας υπέρ του Μπερνάρντο Αρέβαλο».