Η αντάρα που έφερε στο Περού η καθαίρεση του προέδρου Πέδρο Καστίγιο δεν λέει να κοπάσει. Επειτα από μια μικρή ανάπαυλα λόγω των γιορτών, σήμερα ξεκινά νέα γενική απεργία διαρκείας που κήρυξαν αγροτικές και ιθαγενικές οργανώσεις και συνδικάτα σε επτά επαρχίες του Νότου της χώρας.
Στις κινητοποιήσεις, όπου μετέχει και η Γενική Συνομοσπονδία Εργατών του Περού, οι διαδηλωτές επιμένουν να ζητούν την παραίτηση της νέας προέδρου Ντίνα Μπολουάρτε, τη διάλυση της απαξιωμένης Βουλής με την προκήρυξη άμεσα νέων εκλογών, την εκλογή μιας Συντακτικής Συνέλευσης και την απελευθέρωση του καθαιρεμένου προέδρου Πέδρο Καστίγιο, που βρίσκεται προφυλακισμένος για 18 μήνες.
Σε συνέντευξή της προς τους ανταποκριτές του ξένου Τύπου η Μπολουάρτε απέρριψε και τα τέσσερα αιτήματα των διαδηλωτών (που μετρούν ήδη τουλάχιστον 28 νεκρούς). «Οι διαμαρτυρίες δεν αφορούν κοινωνικά αιτήματα που δεν εισακούονται. Είναι αιτήματα που δεν είναι στα χέρια μου να επιλύσω.
Αλλωστε οι πρόωρες εκλογές αποφασίστηκαν», δήλωσε η νέα πρόεδρος, χωρίς να λέει πως αντί για άμεση προσφυγή στις κάλπες, όπως ζητούν οι ξεσηκωμένοι, αποφασίστηκε να γίνουν τον Απρίλιο του 2024. Οσο για τα υπόλοιπα, αφού επέμεινε πως η διάλυση της Βουλής είναι αντισυνταγματική, το Κογκρέσο απέρριψε τη Συντακτική Συνέλευση, η αποφυλάκιση του Καστίγιο είναι θέμα που αφορά τις δικαστικές αρχές και πως «με την παραίτησή μου δεν κερδίζουμε τίποτα», κατέληξε να καταγγέλλει διαδηλώσεις και απεργίες ως «προφάσεις για να συνεχίσουν να προκαλούν χάος και καταστροφή».
Γιατί δεν παραιτείται;
Το αδιέξοδο θα μπορούσε να λυθεί αν η Μπολουάρτε αποφάσιζε να παραιτηθεί, γιατί τότε, σύμφωνα με το Σύνταγμα, γίνεται προσφυγή στις κάλπες εντός το πολύ τεσσάρων μηνών με μια υπηρεσιακή κυβέρνηση που θα μπορούσε να αναλάβει ο πρόεδρος της Βουλής, Χοσέ Ουίλιαμς Σαπάτα, ο οποίος έχει δηλώσει πρόθυμος να ανταποκριθεί «στην ευθύνη».
Ο βουλευτής και απόστρατος στρατηγός Χοσέ Ουίλιαμς Σαπάτα έχει παίξει κεντρικό ρόλο στη σημερινή κρίση του Περού και στη μάχη για την αποπομπή του Καστίγιο, όπως γράφει ο δημοσιογράφος και καθηγητής στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο του Μεξικού, Κάρλος Φάσιο. Το βιογραφικό του είναι αποκαλυπτικό: το 2006 ενώ ήταν διοικητής του Γενικού Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας κατηγορήθηκε για παράνομο πλουτισμό από τα δημόσια ταμεία, το 2021 κατηγορήθηκε για συγκάλυψη της σφαγής της Ακομάρκα το 1985, όπου σκοτώθηκαν περίπου 70 μέλη της κοινότητας, ενώ σύμφωνα με τη μονάδα καταπολέμησης των ναρκωτικών της περουβιανικής αστυνομίας, την αμερικανική Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών (DEA) και τα WikiLeaks, όταν ηγούνταν της Βόρειας Στρατιωτικής Ζώνης είχε σχέσεις με το καρτέλ της Τιχουάνα.
«Το σύστημα σαφώς θέλει τον αντιδραστικό πρώην στρατηγό στην προεδρία της χώρας, αλλά αν δεν προκρίνει τη λύση της παραίτησης της Μπολουάρτε είναι γιατί μέσα σε αυτό το σύντομο διάστημα των 4 μηνών η υπηρεσιακή κυβέρνηση θα έχει περιορισμένες αρμοδιότητες και δεν θα μπορέσουν να γίνουν οι «μεταρρυθμίσεις» που με τόσο πάθος αναζητά η δεξιά κοινοβουλευτική πλειοψηφία». Γι’ αυτό και ενέκριναν εκλογές σε ενάμιση χρόνο, ενώ τώρα η πρόεδρος κατέθεσε νομοσχέδιο στη Βουλή που προβλέπει ότι ο Σαπάτα θα μπορεί να την αντικαταστήσει σε περίπτωση απουσίας της για κάποιο ταξίδι (ορισμένοι κάνουν λόγο ακόμα και για φυγή της) ώστε να μπορεί ανά πάσα στιγμή να αναλάβει τα ηνία.
Γιατί τώρα και τι απεργάζονται;
Η Μπολουάρτε, και όσοι στη Βουλή και στο στρατό την υποστηρίζουν, επιμένει πως αν τώρα καθαιρέθηκε ο Καστίγιο είναι γιατί αποπειράθηκε να διαλύσει τη Βουλή αντισυνταγματικά. Αλλά, πίσω από αυτή τη συγκυρία, υπήρχε η αγωνία της ακροδεξιάς συντεχνίας της χώρας να μη βρίσκεται στην εξουσία το 2023. Γι’ αυτό άλλωστε και καθώς αυτή η αντιδραστική συμμαχία δεν ήταν σίγουρη αν η τρίτη προσπάθειά της (σε 16 μήνες) να καθαιρέσει τον Καστίγιο στις 7 Δεκεμβρίου θα στεφόταν με επιτυχία, το Κογκρέσο ετοιμαζόταν να συζητήσει νόμο που θα επέτρεπε την απομάκρυνση του προέδρου για 12 μήνες λόγω «προσωρινής ανικανότητας».
Σε ανάλυσή του ο ενημερωτικός ιστότοπος Resumen Latinoamericano αποκάλυπτε πως εντός των επόμενων ημερών ο Καστίγιο θα υπέγραφε σύμβαση με την Κίνα για την κατασκευή του αποκαλούμενου «νοτιοαμερικανικού τρένου» που θα διασχίζει όλο το Περού και θα πηγαίνει Αργεντινή και Βραζιλία ενώ θα συνδέεται με το λιμάνι Τσανκάι, βόρεια της Λίμα, προσφέροντας έτσι στην Κίνα τεράστια στρατηγική παρουσία σε όλη τη Νότια Αμερική, κάτι που είχε ενοχλήσει τα μάλα τις ΗΠΑ. «Ετσι που στην καθαίρεση του Καστίγιο υπάρχει κι ένα στοιχείο της γεωπολιτικής διαμάχης ανάμεσα σε ΗΠΑ και Κίνα».
Ακόμη σημαντικότερο, όπως συνεχίζει το Resumen Latinoamericano, είναι πως φέτος λήγουν οι μεταλλευτικές παραχωρήσεις και οι συμβάσεις για το φυσικό αέριο και οι μεγάλες επιχειρήσεις που τα εκμεταλλεύονται αναζητούν την ανανέωση για τα επόμενα 40 χρόνια «ώστε να συνεχίσουν απρόσκοπτα να λεηλατούν τη χώρα, χωρίς καν να πληρώνουν φόρους». Μάλιστα ήδη προ ημερών ο πρόεδρος των Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων δήλωσε πως είναι καιρός να «επανενεργοποιηθούν» οι δραστηριότητες στα μεταλλευτικά κοιτάσματα αλλά και να τους παραχωρηθεί η εκμετάλλευση του λιθίου και του ουρανίου.
Και το lawfare καλά κρατεί
Ο Καστίγιο, έγραφε ο Ρόναλντ Ανχελ στην εφημερίδα El Ciudadano, έπεσε στην παγίδα που του έστησαν: «Τα έπαιξε όλα κι έχασε απέναντι σε ένα τέρας αγκιστρωμένο στον κρατικό και πολιτικό μηχανισμό του Περού που έχει μεταμορφωθεί σε μια ωμή νομοθετική δικτατορία που λύνει και δένει κατά βούληση στο όνομα της «δημοκρατίας» και της θεσμικότητας».
Και όσα συμβαίνουν σήμερα στο Περού, γράφει σε κεντρικό της άρθρο η εφημερίδα La Jornada, φέρνουν αναπόφευκτες αναλογίες με τις μιντιακές και δικαστικές επιθέσεις κατά της αντιπροέδρου της Αργεντινής Κριστίνα Φερνάντες, την ανατροπή του Εβο Μοράλες στη Βολιβία, τα τεχνάσματα που οδήγησαν στην καθαίρεση της Ρούσεφ και τη φυλάκιση του Λούλα ντα Σίλβα στη Βραζιλία.
«Κοινός παρονομαστής είναι πως διώκονται προοδευτικοί ηγέτες που επιδιώκουν να αντιστρέψουν με κάποιον τρόπο τις τρομακτικές κοινωνικές αδικίες που βιώνουν οι χώρες τους και την ντροπιαστική υποταγή στην Ουάσινγκτον. Υπό αυτό το πρίσμα, όσα συμβαίνουν στο Περού δεν είναι παρά η ολοκλήρωση ενός είδους πραξικοπήματος σε αργή κίνηση που ετοιμαζόταν από την ίδια τη στιγμή που ο Καστίγιο ανέλαβε την προεδρία. Επιβεβαιώνεται έτσι πως η Δεξιά της Λατινικής Αμερικής έχει αντικαταστήσει τα αιματηρά πραξικοπήματα και τις στρατιωτικές δικτατορίες με καμπάνιες κατασυκοφάντησης και lawfare, δηλαδή με δικαστικές και κοινοβουλευτικές επιθέσεις και νομικό πόλεμο».
