Το ερώτημα που πλανιέται μετά τις εκλογές της 2ας Οκτωβρίου στη Βραζιλία είναι «πώς γίνεται;» Πώς γίνεται ο ηγέτης του Κόμματος των Εργαζόμενων (ΡΤ), Λούλα ντα Σίλβα, να έχει τόσα πλεονεκτήματα σε αυτή την αναμέτρηση και ο πρώην λοχίας πρόεδρος Ζαΐρ Μπλοσονάρο να έχει τόσα αρνητικά ρεκόρ διακυβέρνησης κι όμως να εκπλήσσει με το τεράστιο ποσοστό που κέρδισε έπειτα από 4 χρόνια καταστροφικής θητείας;
Ο Λούλα τα είχε όλα. Ακυρωμένες καταδικαστικές αποφάσεις για διαφθορά που κατέδειξαν την πολιτική του δίωξη. Ηρωικές περγαμηνές με τη φυλάκισή του και τη μετέπειτα απελευθέρωσή του. Μνήμες κυβερνήσεων που έβγαλαν εκατομμύρια από τη φτώχεια. Συστράτευση όλων των κοινωνικών κινημάτων της χώρας, από το ιθαγενικό και φεμινιστικό ώς το εργατικό ή το δικαιωματικό.
Στήριξη τόσο από αριστερά όσο και -κυρίως- από κεντρώα και συντηρητικά κόμματα. Τις προειδοποιήσεις της Ουάσινγκτον κατά του Μπολσονάρο και των όσων περί δήθεν νοθείας απεργάζεται. Οπως έχει πλέον και τη στήριξη επιχειρηματιών και αγορών που δεν ανησυχούν για αυτό που -στη βάση και των συμμαχιών του- προοιωνίζεται ως μια μετριοπαθής οικονομική πολιτική. Ακόμη και τα μίντια που κάποτε τον πολέμησαν, τώρα σφυροκοπούν τον ακροδεξιό Μπολσονάρο όπως έκανε ο πανίσχυρος όμιλος Globo.
Πόσο μάλλον όταν ο Μπολσονάρο είχε τις χειρότερες επιδόσεις που θα μπορούσε να έχει ένας ηγέτης κράτους. Αρνούμενος πολιτικές για την αναχαίτιση της πανδημίας του κορονοϊού συνέβαλε να γίνει η Βραζιλία η δεύτερη σε θανάτους από Covid χώρα στον κόσμο με σχεδόν 700.000 νεκρούς. Ευθύνεται για τη μεγαλύτερη αποψίλωση της Αμαζονίας. Οδήγησε ξανά στην ανεργία, τη φτώχεια και την επισιτιστική επισφάλεια δεκάδες εκατομμύρια πολίτες.
Ιδιωτικοποίησε το 36% των κρατικών επιχειρήσεων, με πιο πρόσφατη την Eletrobras, μεταφέροντας εν μέσω της κρίσης στις τιμές ενέργειας το βάρος στις τσέπες των καταναλωτών. Εχει προκαλέσει σοβαρές θεσμικές κρίσεις, ζητώντας τη διάλυση του Κογκρέσου ή του Ανώτατου Δικαστηρίου και βάλλοντας με ψέματα κατά του εκλογικού συστήματος. Και από σκάνδαλα άλλο τίποτα: από αποδεδειγμένες σχέσεις με παραστρατιωτικές ομάδες και πληρωμένους δολοφόνους ώς και το να προσλαμβάνουν τα παιδιά του σε βουλευτικά γραφεία υπαλλήλους-φαντάσματα» από συγγενείς μέχρι και μέλη οικογενειών μαφιόζων παρακρατώντας τους μισθούς τους.
Αλλά τίποτα από αυτά δεν στάθηκε ικανό να αναχαιτίσει την προέλαση του Μπολσονάρο. To 2018 στον πρώτο γύρο πήρε 49,27 εκατ. ψήφους. Την Κυριακή μπορεί να ήρθε δεύτερος με το 43,2%, αλλά αύξησε τις ψήφους του κατά 1,7 εκατ. ξεπερνώντας συνολικά τα 51 εκατομμύρια. Ο Λούλα, που κέρδισε τον πρώτο γύρο με 48,4%, άγγιξε σχεδόν τα 57 εκατ.
Το νέο Κογκρέσο που προέκυψε από τις εκλογές είναι το πλέον συντηρητικό των τελευταίων δεκαετιών, με το Φιλελεύθερο Κόμμα στο οποίο προσχώρησε πέρσι ο Μπολσονάρο να αναδεικνύεται σε πρώτη δύναμη τόσο στη Βουλή όσο και στη Γερουσία, ενώ μαζί με άλλα συντηρητικά κόμματα μπορούν να διαμορφώσουν κρίσιμες πλειοψηφίες. Εξασφαλίζοντας έτσι πως αν κερδίσει ο Λούλα θα δυσκολευτεί πολύ να κυβερνήσει και δεν θα μπορέσει να κινήσει καμιά διαδικασία για παραπομπή του νοσταλγού της δικτατορίας σε πολιτική δίκη για την πληθώρα των σκανδάλων στα οποία έχει εμπλακεί.
Είναι ενδεικτικό πως ανάμεσα στους εκλεγμένους του μπολσοναρικού στρατοπέδου για το Κογκρέσο είναι ο πρώην υπουργός Περιβάλλοντος της κυβέρνησής του Ρικάρντο Σάλες, που ευθύνεται για τον αποδεκατισμό της Αμαζονίας και είχε εμπλακεί σε λαθρεμπόριο παράνομης υλοτομίας. Ή ο υπουργός Υγείας Εντουάρντο Παζουέλο που έφερε ανθρωπιστική κρίση λόγω της καταστροφικής διαχείρισης της πανδημίας. Ή η πρώην υπουργός Γυναικών Νταμάρες Αλβες που ασπάστηκε τον ευαγγελισμό όταν «μια μέρα καθόμουν σε ένα δέντρο και με επισκέφτηκε ο Χριστός» και που πρότεινε τη δημιουργία μπριγάδων για τη δίωξη των γυναικών που κάνουν αμβλώσεις και των γιατρών που τις βοηθούν. Αξίζει ακόμη να σημειωθεί ότι δύο από τους βασικούς διώκτες του Λούλα με μια δικαστική διαδικασία που ακόμη και τα Ηνωμένα Εθνη κατήγγειλαν ως μεροληπτική εκλέχτηκαν: ο πρώην δικαστής και πρώην υπουργός Δικαιοσύνης του Μπολσονάρο, Σέρζιο Μόρο, στη Γερουσία και ο εισαγγελέας Ντέλταν Νταλανιόλ στη Βουλή.
Στις 27 Πολιτείες ο Μπολσονάρο και οι σύμμαχοί του κέρδισαν 11 κυβερνεία, ενώ το ΡΤ μόλις 5, με τα υπόλοιπα να κρίνονται στον δεύτερο γύρο. Ανάμεσά τους και το Σάο Πάολο -η πιο πλούσια και μεγαλύτερη σε πληθυσμό Πολιτεία της χώρας- όπου ο πρώην υπουργός του Μπολσνάρο, Ταρσίσιο Γκόμεζ Φρέιτα, προηγείται με 42% έναντι 35% του Φερνάντο Χαντάτζ, υποψηφίου του ΡΤ για την προεδρία το 2018.
Η χειρότερη δυνατή νίκη
Πώς να μην πανηγυρίζει ο Μπολσονάρο; «Ενας από τους βασικούς και πιο δύσκολους στόχους μας επιτεύχθηκε» τουίταρε αναφερόμενος στην επικράτησή του στο Κογκρέσο και τις Πολιτείες. «Εχουμε αυτό που χρειάζεται για να απελευθερώσουμε τη Βραζιλία από τον αυταρχισμό, τον εκβιασμό και την αδικία που τόσο μας εξοργίζουν… Είναι η μεγαλύτερη νίκη των πατριωτών στην ιστορία της Βραζιλίας: το 60% της χώρας θα κυβερνάται από όσους προασπίζονται τις αξίες μας»
Ο Μπολσονάρο δηλώνει πως θα κερδίσει. «Θα επικρατήσουμε για την πατρίδα, την οικογένεια και με τη θέληση του Θεού. Και δεν θα τη χάσω τώρα» δήλωσε, προσθέτοντας πως ποτέ δεν έχει χάσει εκλογική αναμέτρηση στα σχεδόν 30 χρόνια της πολιτικής του καριέρας. «Θα νικήσουμε» επαναλαμβάνει και ο Λούλα, θυμίζοντας πως πάντα κερδίζει στον δεύτερο γύρο.
Αλλά αυτή είναι η χειρότερη δυνατή νίκη. Ηταν και είναι τεράστιο λάθος που το ΡΤ μιλά για το υποτιθέμενο τέλος του κύκλου της Ακροδεξιάς στη χώρα, σαν να ήταν μόνο ένα φαινόμενο εξουσίας κι όχι μαζών που το ακολουθούν. Γιατί έστω κι αν το να απομακρύνεις την Ακροδεξιά από την εξουσία είναι σημαντικό, το κεντρικό ζήτημα δεν είναι αν θα νικήσει ο Λούλα, αλλά πώς θα κυβερνήσει με μια ετερόκλητη κυβέρνηση και μια κοινωνία πολωμένη όπου ο μισός πληθυσμός έχει στραφεί ανενδοίαστα προς την Ακροδεξιά. Γι’ αυτό αν ο Λούλα φτάσει τελικά στην προεδρία, έλεγε ο αναλυτής Ντάνιελ Κέρσφελ στην Página12, «προτεραιότητά του θα πρέπει να είναι κυρίως να μπορέσει να «απο-φασιστικοποιήσει» την κοινωνία που έχει στραφεί μαζικά προς την αυταρχική Δεξιά».
