Τον ένα χρόνο που πέρασε στις φυλακές ως ηγέτης του αντιστασιακού φοιτητικού κινήματος, δεν φανταζόταν πως άμα γλίτωνε από τη δικτατορία, θα πέρναγε ξανά τις πόρτες της φυλακής -δεκαετίες αργότερα- με το στίγμα του διεφθαρμένου.
Εγινε, και μάλιστα δύο φορές μέσα στα τελευταία τρία χρόνια. Ο Ζοζέ Ντιρσέου, επιφανής εκπρόσωπος του αντιδικτατορικού αγώνα στη Βραζιλία, μέλος ένοπλων οργανώσεων, από τους ιδρυτές και προέδρους του Εργατικού Κόμματος (ΡΤ), βουλευτής και προσωπάρχης του πρώην προέδρου Λούλα, καταδικάστηκε το 2012 σε επτά χρόνια και 11 μήνες φυλακής για τη συμμετοχή του στο σκάνδαλο των «μηνιάτικων», δηλαδή του «μισθού» που έκοψε το ΡΤ σε βουλευτές άλλων κομμάτων, ώστε να στηρίζουν την κυβέρνηση σε κρίσιμες ψηφοφορίες.
Πριν προλάβει να χαρεί που βγήκε από τη φυλακή και πλέον τελούσε σε κατ’ οίκον περιορισμό, τη Δευτέρα επέστρεψε με χειροπέδες στο κελί του, προφυλακισμένος αυτήν τη φορά για το τεράστιο σκάνδαλο της κρατικής πετρελαϊκής Petrobras.
Η εισαγγελία της χώρας κατηγορεί τον Ντιρσέου ως ηγέτη δικτύου που ανέθετε σε επιχειρηματίες συμβάσεις της Petrobras έναντι μιζών στο διάστημα που ήταν προσωπάρχης του προέδρου Λούλα (2003-2005) και πως, μέσω της προσωπικής του εταιρείας παροχής συμβουλών JD, καρπώθηκε τεράστια ποσά, τα οποία συνέχιζε να λαμβάνει ακόμη και όσο ήταν στη φυλακή: στο διάστημα 2006-2013 η εταιρεία έκανε τζίρο 11 εκατ. δολάρια, από τα οποία τουλάχιστον τα 2,9 εκατ. πληρώθηκαν από κατασκευαστικές εταιρείες που ενέχονται στο σκάνδαλο της πετρελαϊκής.
Τραγική πτώση, αλλά και μετάλλαξη ενός ήρωα, που με τα χρόνια αποδείχθηκε μια θλιβερή σκιά αυτού του νέου κομμουνιστή που, από το 1965, υπήρξε ο υπ’ αριθμόν ένα καταζητούμενος φοιτητής από τη χούντα της Βραζιλίας. Ο Ντιρσέου έπεσε στα χέρια των στρατιωτικών το 1968, βασανίστηκε και τον Σεπτέμβριο του 1969 μαζί με άλλους 14 πολιτικούς κρατούμενους, ανταλλάχθηκε με τον Αμερικανό πρεσβευτή στη Βραζιλία Τσαρλς Ελμπρικ, που είχε απαχθεί από τα μαρξιστικά αντάρτικα Επαναστατικό Κίνημα 8ης Οκτώβρη (MR-8) και Εθνικοαπελευθερωτική Συμμαχία (ALN). Απελάθηκαν στο Μεξικό.
Ηταν 23 ετών. Κατέφυγε στην Κούβα και, αφού έλαβε στρατιωτική εκπαίδευση, επέστρεψε στη Βραζιλία το 1971. Οταν ο κλοιός έσφιξε ξανά γύρω του, γύρισε στην Κούβα, όπου υποβλήθηκε σε πλαστική, αλλάζοντας τη μύτη, τα μάτια, τις γωνίες του προσώπου του, ώστε να είναι αδύνατον να αναγνωριστεί. Επέστρεψε στην πατρίδα του το 1975 και εγκαταστάθηκε στην απόμακρη Πολιτεία του Παρανά ως ο επιτυχημένος επιχειρηματίας Κάρλος Ενρίκε ντε Μέλο.
Η πρώτη του σύζυγος, επιχειρηματίας Κλάρα Μπέκερ, δεν έμαθε την πραγματική του ταυτότητα παρά το 1979, όταν με την αμνηστία που δόθηκε εκείνος επέστρεψε στην Κούβα, έκανε ξανά πλαστική για αποκτήσει τα φυσικά του χαρακτηριστικά, προτού επανέλθει οριστικά και πανηγυρικά στη Βραζιλία, πρωταγωνιστώντας στην ίδρυση του Εργατικού Κόμματος.
Η άνοδος «του ήρωα που επέστρεψε από την εξορία» ήταν ιλιγγιώδης. Βουλευτής, υποψήφιος κυβερνήτης του Σάο Πάολο, πρόεδρος του ΡΤ, προσωπάρχης του πρώην προέδρου Λούλα, ένας υπερυπουργός, που επικρίθηκε γιατί κινούσε παρασκηνιακά τα νήματα.
Κι όσο ανέβαινε τα σκαλοπάτια της εξουσίας, άλλαζε κι άλλα πρόσωπα. Ο αντικαπιταλιστής ψεύτικος επιχειρηματίας της δεκαετίας του ’70 μεταμορφώθηκε σε έναν πραγματικό επιχειρηματία, διαπλεκόμενο, άπληστο, ματαιόδοξο. Εκανε κι άλλη πλαστική, αυτήν τη φορά ως παράγοντας του τόπου που διεκδικούσε την εμφάνιση της αιώνιας νιότης μετά την απώλεια των ιδανικών της.
Και όμως, σε αυτές τις άλλες εποχές με τα άλλα ήθη, θεωρήθηκε ο φυσικός διάδοχος του Λούλα. Εως το 2005, όταν το σκάνδαλο των «μηνιάτικων» τον συμπαρέσυρε εκθρονίζοντάς τον από τα αξιώματά του, όχι όμως και από τη διαπλοκή και τα κέρδη της. Οπως δείχνει και η νέα του σύλληψη και φυλάκιση για τη συμμετοχή του στο σκάνδαλο της «μαύρης τρύπας» των τουλάχιστον 2 δισ. δολαρίων της Petrobras.
Τώρα, εξοργισμένος με την πτώση του, κατηγορεί τους «δειλούς συντρόφους που κράτησαν αποστάσεις όταν διώκονταν κομματικά στελέχη» και ρίχνει το τελευταίο του χαρτί προειδοποιώντας απειλητικά: «Εγώ, ο Λούλα και η Ντίλμα βράζουμε στο ίδιο ζουμί».
