«Σεβόμαστε την απόφαση του λαού. Προφανώς κάτι δεν κάναμε καλά». Οι πρώτες δηλώσεις του προέδρου της Αργεντινής Αλμπέρτο Φερνάντες μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των προκριματικών της περασμένης Κυριακής δείχνουν και το μέγεθος του πλήγματος που υπέστη ο κυβερνών συνασπισμός. Καμία δημοσκόπηση δεν προέβλεψε τέτοια πτώση όλων των συνδυασμών των περονιστών, αλλά ούτε και την ανάδυση μιας Ακροδεξιάς που διεκδικεί για πρώτη φορά την είσοδό της στο τοπικό Κοινοβούλιο του Μπουένος Αϊρες.
Οι PASO (ανοιχτές, ταυτόχρονες και υποχρεωτικές προκριματικές) για την επιλογή των υποψηφίων των κομμάτων θεωρούνται μια γενική δοκιμή κι ένα βαρόμετρο για τις ενδιάμεσες εκλογές της 14ης Νοεμβρίου, όπου θα ανανεωθούν οι μισές έδρες του Κοινοβουλίου και το ένα τρίτο της Γερουσίας.
O κυβερνητικός συνασπισμός «Μέτωπο Ολων» του προέδρου Αλμπέρτο Φερνάντες σε αυτές τις προκριματικές κατάφερε να επικρατήσει σε μόλις 7 από τις 24 εκλογικές περιφέρειες. Στη δε περιφέρεια του Μπουένος Αϊρες, που συγκεντρώνει το 37% του εκλογικού σώματος, οι λίστες των υποψήφιων βουλευτών που παρουσίασε η αντιπολίτευση κατέκτησαν το 38% των ψήφων ενώ η κυβερνητική λίστα έλαβε 33,57%.
Σπάνια τα αποτελέσματα των προκριματικών διαφέρουν αισθητά από εκείνα των ενδιάμεσων εκλογών. Ετσι, δεν φαίνονται αίσιες οι προοπτικές για τον κυβερνώντα συνασπισμό που με βάση αυτά τα αποτελέσματα απειλείται να χάσει την πλειοψηφία που έχει στη Γερουσία, ενώ αν διατηρηθεί αυτή η τάση, μικρές θα είναι οι απώλειες στη Βουλή, όπου θα παραμείνει πρώτη μειοψηφική δύναμη.
Με το πολιτικό σκηνικό να έχει αλλάξει άρδην, η στρατηγική της κυβέρνησης είναι να επιχειρηθούν άμεσα διορθωτικές κινήσεις ώστε να ξανακερδηθεί το χαμένο έδαφος, όπως δήλωσε ο πρόεδρος Φερνάντες: «Υπάρχουν αιτήματα που δεν ικανοποιήσαμε και από αύριο κιόλας θα δουλέψουμε σε αυτήν την κατεύθυνση».
Η κυβέρνηση ξέρει πως ήταν μια ψήφος τιμωρίας για τις συνέπειες της πανδημίας και σκάνδαλα όπως εκείνο των «VIP εμβολιασμών», με τον προνομιακό εμβολιασμό πολιτικών και διασημοτήτων. Αλλά και για τη δύσκολη οικονομική κατάσταση, με τον πληθωρισμό να ξεπερνά φέτος το 48% και τη φτώχεια να πλήττει το 40% του πληθυσμού.
H επέλαση της Ακροδεξιάς
Είναι αυτήν την πραγματικότητα που εκμεταλλεύτηκε ο ακροδεξιός συνασπισμός του Χαβιέρ Μιλέι. Ο 50χρονος Μιλέι, που πριν από λίγους μήνες ήταν απλά ένας οικονομολόγος περιφερόμενος από κανάλι σε κανάλι για να εκφέρει οργισμένη και υβριστική άποψη για κάθε τι, κατάφερε να κερδίσει 14% των ψήφων στην περιφέρεια του Μπουένος Αϊρες.
Πρώην τερματοφύλακας και πρώην τραγουδιστής μπάντας heavy metal, ο Μιλέι έγινε ο επίλεκτος ιεροκήρυκας του ακραίου νεοφιλελευθερισμού με Βίβλο του τις θεωρίες του Φον Μίζες, του Χάγεκ και της αυστριακής οικονομικής σχολής. Παίζοντας το χαρτί του «μιντιακού προσώπου» έχτισε μια εκκεντρική, αθυρόστομη, ανορθολογική, εξτρεμιστική τηλεπερσόνα, της οποίας οι πολεμικές κραυγές κατά της «ελίτ» και της πολιτικής ορθότητας προσέλκυσαν την ψήφο των απογοητευμένων.
«Κάποιοι πολιτικοί μάς κατηγορούν ότι είμαστε επικίνδυνοι. Και βέβαια είμαστε επικίνδυνοι για τους λωποδύτες πολιτικούς, τα άχρηστα παράσιτα αυτής της χώρας!» ήταν το μότο της προεκλογικής του εκστρατείας. «Οι πολιτικοί είναι χιλίων και βάλε πουτάνων γιοι», είναι το αγαπημένο του «απόφθεγμα» στον πόλεμο που έχει κηρύξει κατά της «κάστας των πολιτικών». Αλλά και κατά του κράτους «που είναι η χειρότερη μαφία», που «μας κλέβει με τους φόρους» και που εκείνος θα ήθελε να εκμηδενίσει περιορίζοντάς το απλά στον ρόλο της άσκησης βίας.
Ο Μιλέι εμπνεύστηκε τον πολιτικό του λόγο από την alt-right, τη νέα (υποτίθεται) εναλλακτική Ακροδεξιά που μεσουράνησε στις ΗΠΑ με τον Ντόναλντ Τραμπ. Εσμιξε με τη συνωμοσιολογία του προέδρου της Βραζιλίας Ζαΐρ Μπολσονάρο, που διά του γιου του, Εντουάρντο, έσπευσε να τον συγχαρεί «γιατί τρελαίνει τους αριστερούς». Και επικέντρωσε τη ρητορική του στη μάχη κατά της Αριστεράς και ενός «φαντασιακού κομμουνιστικού κινδύνου» που βλέπει να καραδοκεί παντού γύρω του.
«Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να ασπαζόμαστε τις ηθικές αξίες του σοσιαλισμού, που είναι η ζηλοφθονία και η μνησικακία» λέει ο νεόκοπος πολιτικός που πλασάρει αξίες όπως η απαγόρευση των αμβλώσεων και η άνευ όρων οπλοχρησία, προτάσεις που θέλει να καταθέσει στη Βουλή, όπου όλα δείχνουν πως τον Νοέμβριο θα κατακτήσει μία έδρα. Οπως μία έδρα μπορεί να κερδίσει και η δεύτερη στη λίστα του, η Βικτόρια Βιγιαρουέλ, διευθύντρια ενός κέντρου «μελέτης της τρομοκρατίας» που επιχειρεί να αρνηθεί τα εγκλήματα της δικτατορίας που άφησε πίσω της 30.000 αγνοούμενους.
Το πρώτο σύνθημα που φώναξαν οι οπαδοί του όταν ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα ήταν το κλασικό πια «Φοβάται, η κάστα φοβάται». Το δεύτερο ήταν ακόμη πιο εύγλωττο για τις ιδεοληψίες τους: «Κομμουνισμός ή ελευθερία». Οσο για τη δήλωση του Μιλέι μετά την επιτυχία του ότι αυτό «είναι μόνο το πρώτο βήμα στην αναζήτηση της εθνικής ανοικοδόμησης», προκάλεσε ρίγη καθώς θύμισε την άλλη διαδικασία «εθνικής αναδιοργάνωσης» που επέβαλε η δικτατορία βυθίζοντας τη χώρα στην καταστολή και το αίμα.
Τις πραγματικές τους προθέσεις δεν έκρυψαν ο Μιλέι και οι οπαδοί του ήδη από την πρώτη δυναμική δημόσια εμφάνισή τους, τον περασμένο Φεβρουάριο. Τότε που σε διαδήλωση διαμαρτυρίας για το σκάνδαλο των προνομιακών εμβολιασμών, κρέμασαν μπροστά στα κάγκελα της προεδρίας σάβανα με ονόματα πολιτικών και κοινωνικών ηγετών, ανάμεσά τους και της Εστέλα ντε Καρλότο, της προέδρου των Γιαγιάδων της Πλατείας του Μάη, οργάνωση που αναζητά τα παιδιά που έκλεψε η δικτατορία από τους αγωνιστές γονείς τους. Αυτή είναι η πραγματική στόχευση της βίαιης Ακροδεξιάς που αναδύεται και στην Αργεντινή, πίσω από τη μάσκα των «προασπιστών της ελευθερίας».
