Ο Μοράλες έφυγε, το χάος βασιλεύει

Το «πολιτικο-αστυνομικό πραξικόπημα», το οποίο κατήγγειλε ο τέως πρόεδρος της Βολιβίας Εβο Μοράλες καθώς ανακοίνωνε την παραίτησή του ύστερα από τις πιέσεις του στρατού και της αστυνομίας βρίσκεται, όπως φαίνεται, στην αρχική του φάση. O Mοράλες ζήτησε χθες άσυλο στο Μεξικό, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας Μαρσέλο Εμπραρδ. Νωρίτερα, ο Εμπραρδ είχε πει δημόσια πως η χώρα του προτίθεται να προσφέρει άσυλο στον Βολιβιανό ηγέτη, εφόσον το ζητήσει, προσθέτοντας ότι 20 μέλη της βολιβιανής κυβέρνησης και του Κοινοβουλίου είχαν καταφύγει στην πρεσβεία του Μεξικού στη Λα Πας, την πρωτεύουσα της Βολιβίας.

Ο πρώτος ιθαγενής πρόεδρος της χώρας προτίμησε να αποχωρήσει ύστερα από σχεδόν 14 χρόνια στην εξουσία και δύο μήνες προτού ολοκληρωθεί η παρούσα θητεία του, προκειμένου, όπως είπε, «να αποφευχθεί η αιματοχυσία», η ειρήνευση όμως δεν ήρθε.

Διαδηλώσεις και βίαια επεισόδια συνέχισαν να συγκλονίζουν τη Βολιβία. Αυτή τη φορά, όχι από τους υποστηρικτές της δεξιάς αντιπολίτευσης που κατηγορούσε τον Μοράλες για νοθεία στις προεδρικές εκλογές του Οκτωβρίου, αλλά από κόσμο που είναι εξοργισμένος με την πραξικοπηματική απομάκρυνση του προέδρου. Η πρωτεύουσα Λα Πας αλλά και άλλες πόλεις ξύπνησαν τη Δευτέρα με οδοφράγματα, εμπρησμούς σε αυτοκίνητα και λεωφορεία, αλλά και λεηλασίες σε καταστήματα. Τα περισσότερα σχολεία καθώς και πολλά καταστήματα έμειναν κλειστά. Τα μέσα μαζικής μεταφοράς έβαλαν φρένο, ενώ συγκρούσεις σημειώνονταν στους δρόμους ανάμεσα σε υποστηρικτές του τέως προέδρου και της αντιπολίτευσης.

Η Βολιβία είναι βυθισμένη στην ακυβερνησία και την απόλυτη αβεβαιότητα. Βάσει του Συντάγματος, το κενό εξουσίας θα καλύψει κατά πάσα πιθανότητα η δεύτερη αντιπρόεδρος της Γερουσίας Ζανίν Ανιες η οποία πρόσκειται στην αντιπολίτευση, μετά την παραίτηση της προέδρου Αδριάνα Σαλβατιέρα που ανήκε στο κόμμα του Μοράλες MAS (Κίνημα προς τον Σοσιαλισμό). Η ίδια δήλωσε την Κυριακή έτοιμη να αναλάβει τον νέο της ρόλο, τονίζοντας ότι πρόκειται για μια «καθαρά μεταβατική φάση με μόνο στόχο την προκήρυξη νέων εκλογών». Το Σύνταγμα ορίζει ότι ο μεταβατικός πρόεδρος πρέπει να ορίσει νέα ημερομηνία εκλογών μέσα σε διάστημα 90 ημερών. Το πρόβλημα για την Ανιες είναι ότι στη Γερουσία, όπως και στη Βουλή, την πλειοψηφία κατέχει το MAS, γεγονός που ενδεχομένως να εμποδίσει την ανάδειξή της σε μεταβατική πρόεδρο.

Αντίρροπες αντιδράσεις

Οσο για το μάλλον αφελές ερώτημα αν η παραίτηση του Εβο Μοράλες ήταν αποτέλεσμα πραξικοπήματος ή όχι –η αντιπολίτευση το αρνείται και ο βασικός αντίπαλός του στις εκλογές Κάρλος Μέσα μιλά για λαϊκή εξέγερση– την απάντηση δίνουν εμμέσως πλην σαφώς αυτοί που έσπευσαν να πανηγυρίσουν για το γεγονός. «Σπουδαία μέρα!» έγραψε στο τουίτερ ο ακροδεξιός πρόεδρος της Βραζιλίας Ζαΐρ Μπολσονάρο λίγο μετά την ανακοίνωση του Μοράλες ότι παραιτείται, χωρίς όμως να αναφερθεί ευθέως στη Βολιβία. «Ζήτω η Βολιβία», έγραψε ο αυτοανακηρυχθείς πρόεδρος της Βενεζουέλας και αποτυχημένος πραξικοπηματίας Χουάν Γουαϊδό, κάνοντας λόγο για έναν «δημοκρατικό τυφώνα» που αρχίζει να γίνεται αισθητός στη Λατινική Αμερική.

Εντελώς αντίθετη άποψη είχαν όμως όλοι οι ηγέτες της λατινοαμερικανικής Αριστεράς. Αρχής γενομένης από τον πρώην πρόεδρο της Βραζιλίας Λούλα, ο οποίος μόλις βγήκε από τη φυλακή. «Είναι λυπηρό που η Λατινική Αμερική έχει μια οικονομική ελίτ η οποία δεν αποδέχεται τη δημοκρατία και την κοινωνική συμμετοχή των πιο φτωχών», δήλωσε μεταξύ άλλων. Την αμέριστη υποστήριξή τους στον Εβο Μοράλες εξέφρασαν η Κούβα και η Νικαράγουα, καθώς και ο νεοεκλεγείς κεντροαριστερός πρόεδρος της Αργεντινής Αλμπέρτο Φερνάντες, ο οποίος αναλαμβάνει τα καθήκοντά του σε έναν μήνα κι έκανε ξεκάθαρα λόγο για πραξικόπημα.

ΗΠΑ – Ρωσία

Από αμερικανικής πλευράς, χθες το βράδυ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ σε επίσημη ανακοίνωσή του καλούσε τον Οργανισμό Αμερικανικών Κρατών να στείλει αντιπροσωπεία στη Βολιβία για να επιβλέψει την εκλογική διαδικασία, σχολιάζοντας ότι «ο λαός της Βολιβίας δικαιούται ελεύθερες και δίκαιες εκλογές». Μήνυμα ανάλογου ύφους ανάρτησε στο τουίτερ και ο ΥΠΕΞ Μάικ Πομπέο.

Για «σενάριο πραξικοπήματος» μίλησε η Ρωσία, ενώ η Ε.Ε. με ένα πλαδαρό μήνυμα που απηύθυνε η απερχόμενη επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Φεντερίκα Μογκερίνι έκανε έκκληση για ηρεμία. Σε πιο έντονο ύφος, αντίθετα, μίλησε ο οσονούπω διάδοχός της, ο Ισπανός Ζοζέπ Μπορέλ, καταδικάζοντας τον ρόλο του στρατού και της αστυνομίας στη Βολιβία και μιλώντας για «απαράδεκτη θεσμική ρήξη». Γεγονός που δεν φάνηκαν να επισημαίνουν άλλοι υπερευαίσθητοι δημοκράτες που ωρύονται για αντιδημοκρατική εκτροπή κάθε φορά που φτερνίζεται ο Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα.