Μεξικό: βαρύ φορτίο για τον Ομπραδόρ

«Καημένο Μεξικό, τόσο μακριά από τον Θεό, τόσο κοντά στις ΗΠΑ». Περισσότερα από 100 χρόνια μετά τη ρήση που αποδίδεται στον πρώην δικτάτορα του Μεξικού Πορφίριο Ντίας, ο θριαμβευτής της προεδρικών εκλογών Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ -AMLO από το ακρωνύμιο του ονόματός του- με το πρόγραμμά του καλείται να αντιστρέψει τους όρους του αφορισμού.

Να τηρήσει δηλαδή τις προεκλογικές του δεσμεύσεις για ένα κράτος πιο δίκαιο με λιγότερη ανισότητα, φτώχεια και χωρίς ξεχασμένους και περιθωριοποιημένους πολίτες, κρατώντας συνάμα τις αναγκαίες αποστάσεις από την Ουάσινγκτον ώστε να ασκήσει μια πραγματικά εθνική πολιτική.

«Η νίκη της μεξικανικής Αριστεράς ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της αξιοπρέπειας των λατινοαμερικανικών λαών», χαιρέτισε ο πρόεδρος της Βολιβίας, Εβο Μοράλες συμπυκνώνοντας τη σημασία της για τη Λατινική Αμερική ως αναχώματος στην αποκαλούμενη «αλλαγή πολιτικού κύκλου» μετά τις ήττες κεντροαριστερών κυβερνήσεων στη Χιλή ή την Αργεντινή και στην παλινόρθωση της Δεξιάς στη Βραζιλία με την καθαίρεση της Ντίλμα Ρούσεφ.

Βαρύ το φορτίο που πέφτει στις πλάτες του Ομπραδόρ. Αυτό που παραλαμβάνει μόνο με τη λέξη «χάος» μπορεί να διατυπωθεί.

Δεν είναι μόνο η ενδημική διαφθορά με εμπλεκόμενους αξιωματούχους όλων των κρατικών αρχών, ακόμη και τον απερχόμενο πρόεδρο (με τη βίλα των 7 εκατ. δολαρίων την οποία αγόρασε η σύζυγός του από επιχειρηματικό όμιλο που έπαιρνε συμβάσεις για δημόσια έργα). Ή η βία: το πρώτο πεντάμηνο φέτος οι δολοφονίες εκτοξεύτηκαν στις 13.298, ενώ ο Μάιος ήταν ο αιματηρότερος από το 1997 με 2.890 δολοφονίες, 93 την ημέρα, 4 κάθε ώρα.

Μαζί έχει να αντιμετωπίσει την κρίση του μεταναστευτικού, το δομικό πρόβλημα της φτώχειας που πλήττει 54,3 εκατ. Μεξικανούς (το 43,6% του πληθυσμού), τον μικρό ρυθμό ανάπτυξης (γύρω στο 2% την τελευταία πενταετία από ένα υπεσχημένο 6%), αλλά και την εξάντληση του οικονομικού μοντέλου που ακολουθήθηκε από το 1994 με την υπογραφή του Συμφώνου Ελεύθερου Εμπορίου Βόρειας Αμερικής (NAFTA) και τις τεταμένες σχέσεις, οικονομικές και διπλωματικές, με την κυβέρνηση Τραμπ.

Ο AMLO αμφισβητεί τη Συναίνεση της Ουάσινγκτον, το σύνολο δηλαδή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών που εφαρμόστηκαν από τη δεκαετία του ’80 και άφησαν την οικονομία στο έλεος της αγοράς.

Υπόσχεται αύξηση των μισθών, κοινωνικά προγράμματα, δίκαιη φορολογία, σημαντικά έργα υποδομών, ενίσχυση των αγροτών, ανάκτηση της διατροφικής κυριαρχίας, κατάργηση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και της ενεργειακής με αναθεώρηση των πετρελαϊκών συμβάσεων που έγιναν με το άνοιγμα στις ιδιωτικοποιήσεις του 2014. Πώς θα τα κάνει όλα αυτά χωρίς να συντριβεί κατά την προσγείωσή του στην πραγματικότητα;

«Δύσκολα θα έχει τα δημοσιονομικά περιθώρια για να τηρήσει πλήρως τις υποσχέσεις του. Η κρίση της πετρελαϊκής βιομηχανίας είναι πιθανότερο να φέρει ελλείμματα παρά κέρδη στην κρατική Pemex και έσοδα στα δημόσια ταμεία», γράφει ο ερευνητής του Πανεπιστημίου της Βερακρούς, Αλμπέρτο Οβέρα, εκτιμώντας πως η δέσμευσή του για τήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας θα διαψεύσει αρκετές προσδοκίες.

«Επιπλέον ο νομικός λαβύρινθος που έχουν δημιουργήσει οι συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου και η εξάρτηση μέρους της μεξικανικής οικονομίας από εκείνη των ΗΠΑ αποτελούν σοβαρά εμπόδια για την εφαρμογή ενός εναλλακτικού μοντέλου ανάπτυξης».

«Αυτό που προφανώς ανησυχεί τις ΗΠΑ είναι το θέμα του πετρελαίου, μήπως δηλαδή ο Ομπραδόρ πάρει πίσω τη μεταρρύθμιση του ενεργειακού… Αλλά στις λεπτές διαπραγματεύσεις πρωταγωνιστικό ρόλο έχει αναλάβει ο επιχειρηματίας Αλφόνσο Ρόμο…, που μάλιστα πρόσφατα παραδέχτηκε δημόσια πως έχει καταθέσει το κυβερνητικό πρόγραμμα στους οίκους αξιολόγησης. Δεν θα πειράξουν τις μεταρρυθμίσεις», εκτιμά ο Μεξικανός πολιτικός αναλυτής Χαλίφε Ράχμε, τονίζοντας πως ο Ομπραδόρ δεν είναι κανένας ριζοσπάστης, αλλά μοιάζει περισσότερο με τον Κόρμπιν στη Βρετανία ή τον Λούλα στη Βραζιλία.

«Πολλοί αναρωτιούνται αν η νίκη του Ομπραδόρ θα φέρει την αλλαγή στη χώρα. Κατά κάποιο τρόπο συμβαίνει ό,τι και με τον Λούλα στη Βραζιλία, που υπήρξε πολλές φορές υποψήφιος προτού κερδίσει. Αλλά, ο Λούλα ήταν αρκετά ικανός ως πρώην συνδικαλιστής, συνηθισμένος να διαπραγματεύεται, για να πετύχει μια ισορροπία ανάμεσα σε προοδευτικές κοινωνικές πολιτικές και τη διασφάλιση των συμφερόντων της οικονομίας και των ιδιωτικών επιχειρήσεων», σημειώνει σε συνέντευξή του στην El Pais ο Αλαν Ρίντινγκ, πρώην ανταποκριτής στο Μεξικό του Economist και των New York Times.

«Δεν ξέρω αν ο Ομπραδόρ έχει αυτή την ικανότητα. Αλλά ήρθε η στιγμή που η χώρα χρειαζόταν μια δραστική αλλαγή που να ταρακουνήσει το σύστημα».