Στο κελί των φυλακών Ρενασέρ του Παναμά, όπου από τις 11 Ιουνίου κρατείται ο πρώην πρόεδρος της χώρας, Ρικάρντο Μαρτινέλι (2009-2014), μετά την έκδοσή του από τις ΗΠΑ, θα έχει πολύ χρόνο να σκεφθεί γιατί η Ουάσινγκτον, που τόσο πιστά υπηρέτησε, τον εγκατέλειψε στη μοίρα του.
Και ίσως εμπεδώσει μια αλήθεια που βίωσαν κι άλλοι δεξιοί ηγέτες της ηπείρου, οι οποίοι, αφού έκαναν τις «βρόμικες δουλειές», έχασαν την εύνοια των μεντόρων τους: ότι δηλαδή ο Λευκός Οίκος δεν προασπίζεται συμμάχους, αλλά συμφέροντα.
Ο Ρικάρντο Μαρτινέλι δεν ήταν ο μόνος πρόεδρος του Παναμά που κυβέρνησε την πατρίδα του κατά τις επιταγές των ΗΠΑ: ήδη, από το 1903, η νεοσύστατη χώρα μεταμορφώθηκε σε αμερικανικό προτεκτοράτο.
Εκείνη τη χρονιά, η επιφυλακτικότητα της τότε Μεγάλης Κολομβίας (όπου ανήκε ο Ισθμός του Παναμά) να χορηγήσει άδεια στις ΗΠΑ για να κατασκευάσουν τη Διώρυγα -απαραίτητη για τη γρήγορη διέλευση του στόλου τους ανάμεσα σε Ειρηνικό και Ατλαντικό- οδήγησε τον πρόεδρο Θίοντορ Ρούζβελτ να στείλει πολεμικά πλοία στον Παναμά για να στηρίξει ένα αντάρτικο κίνημα που επιδίωκε την απόσχισή του.
«Πήρα τον Παναμά»
Οι αντάρτες νίκησαν, κήρυξαν την «ανεξαρτησία» του Παναμά και εκχώρησαν στις ΗΠΑ τον έλεγχο μιας τεράστιας ζώνης, όπου, αφού εγκατέστησαν στρατιωτικές βάσεις, κατασκεύασαν τη Διώρυγα που θα έλεγχαν έως το 1999.
Περισσότερο από έναν αιώνα μετά την ανεξαρτησία του Παναμά, η πραγματικότητά του στοιχειώνεται από τη ρήση με την οποία ο Ρούζβελτ χαιρέτισε τη νίκη της εξέγερσης – κατά πολλούς ιστορικούς, έργο δικό του: «Πήρα τον Παναμά». Αλλά σίγουρα ο Μαρτινέλι είναι ο πρώτος πρόεδρος της χώρας που ομολογεί ανενδοίαστα πόσο υποτελής υπήρξε.
Ο 66χρονος πολιτικός, διωκόμενος από τη Δικαιοσύνη για σωρεία σκανδάλων, με το τέλος της θητείας του αυτοεξορίστηκε στο Μαϊάμι, ευελπιστώντας στην προστασία των καλών του συμμάχων.
Επειτα όμως από αίτημα του διαδόχου του και νυν προέδρου Χουάν Κάρλος Βαρέλα, συνελήφθη από τις αμερικανικές αρχές πέρυσι τον Ιούνιο και την περασμένη εβδομάδα εκδόθηκε στον Παναμά για να δικαστεί -σύμφωνα με το αίτημα έκδοσης- με κατηγορίες για διασπάθιση δημόσιου χρήματος και κατασκοπία, όπως προκύπτει από το δίκτυο παράνομων παρακολουθήσεων που έστησε εναντίον 150 πολιτικών του αντιπάλων και δημοσιογράφων.
Σε μια ύστατη προσπάθειά του να επιτύχει τη μη έκδοσή του, έστειλε στα τέλη Μαΐου γράμμα προς τον λαό και την κυβέρνηση των ΗΠΑ, παραθέτοντας τις «εξυπηρετήσεις» που έκανε στην Ουάσινγκτον – κάποιες από τις οποίες μάλιστα συνιστούν και κατάφωρες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου.
Ετσι, γράφει πως «όταν η CIA μού ζήτησε να μην επιτρέψω τη διέλευση από τη Διώρυγα βορειοκορεατικού πλοίου που είχε αποπλεύσει από την Κούβα, δεν δίστασα στιγμή, το σταμάτησα, μάλιστα εγώ ο ίδιος το έλεγξα».
Ή πως «στις διαπραγματεύσεις της κυβέρνησης της Κολομβίας με τους αντάρτες των FARC στην Κούβα, εμείς υποστηρίξαμε τα αμερικανικά συμφέροντα». Οτι «στα Ηνωμένα Εθνη ο Παναμάς ψήφισε τις αμερικανικές θέσεις πλάι στο Ισραήλ στο 100% των θεμάτων».
Και ακόμη πως «σε άλλη περίσταση μου τηλεφώνησαν από τη CIA για να διασώσω τον σταθμάρχη της CIA στο Μιλάνο που είχε καταδικαστεί στην Ιταλία για απαγωγές ισλαμιστών τρομοκρατών και για τον οποίο υπήρχε διεθνές ένταλμα σύλληψης από την Interpol. Μου ζήτησαν να κάνουμε ειδική επιχείρηση για να τον παραδώσουμε με ασφάλεια στη CIA (αντί να εκδοθεί στην Ιταλία), όπως και κάναμε».
Πρόκειται για την υπόθεση του Ρόμπερτ Σέλντον Λέιντι, που το 2009 -στην πρώτη ευρωπαϊκή δίκη κατά των παράνομων πτήσεων της CIA στο πλαίσιο του πολέμου κατά της τρομοκρατίας- καταδικάστηκε ερήμην στην Ιταλία σε εννέα χρόνια κάθειρξης για την απαγωγή του ιμάμη Αμπού Ομάρ, που οδηγήθηκε στην Αίγυπτο, όπου και φυλακίστηκε και βασανίστηκε.
Υπόσχεση προστασίας
Ο Μαρτινέλι θύμισε, μάλιστα, πως σε γεύμα που του παρέθεσαν στην έδρα της CIA, στο Λάνγκλεϊ, του υποσχέθηκαν προστασία έναντι πιθανών διώξεων, καταλήγοντας πως ο «διώκτης» του και νυν πρόεδρος Βαρέλα, σε αντίθεση με τον ίδιο, «έχει επιδείξει έλλειψη δέσμευσης στα αμερικανικά συμφέροντα».
Ξεχνώντας πως ο Βαρέλα υπήρξε αντιπρόεδρος και υπουργός των Εξωτερικών του και άρα συνυπεύθυνος για τις «εξυπηρετήσεις» στη CIA και τις ΗΠΑ και μπορεί εξίσου καλά να διασφαλίσει τις επιδιώξεις του Λευκού Οίκου σε μια γεωστρατηγική όπου τα πρόσωπα είναι αναλώσιμα.
Κι έτσι, χωρίς να έχει διδαχθεί τίποτα από την πρόσφατη Ιστορία, ο Μαρτινέλι σήμερα βρίσκεται στο ίδιο κελί όπου κρατήθηκε ο ανατραπείς από τις ΗΠΑ άλλοτε σύμμαχός τους, πρόεδρος Μανουέλ Νοριέγα. Ο στρατηγός Νοριέγα, ο «άνθρωπος της CIA» στον Παναμά (που κατά δήλωσή του κέρδισε 10 εκατομμύρια δολάρια για τις υπηρεσίες του), έφτασε στην εξουσία με αμερικανική στήριξη.
Αλλά, όταν αρνήθηκε να αναλάβει στρατιωτική δράση κατά των Σαντινίστας στη Νικαράγουα, η Ουάσινγκτον ανακάλυψε ξαφνικά αυτό που οι μυστικές υπηρεσίες γνώριζαν επί χρόνια, ότι δηλαδή ήταν ένας διεφθαρμένος ναρκω-έμπορος.
Η στρατιωτική επέμβαση του 1989, με εντολή του προέδρου Τζορτζ Μπους του πρεσβύτερου, που στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 3.000 ανθρώπους, οδήγησε στη σύλληψη του Νοριέγα και την καταδίκη του από αμερικανικό δικαστήριο.
Αφού εξέτισε τις ποινές του σε ΗΠΑ και Γαλλία, εκδόθηκε το 2011 στον Παναμά, καταλήγοντας στο κελί που σήμερα φιλοξενεί τον ανεπίδεκτο μαθήσεως Μαρτινέλι.
Η μοίρα του, ωστόσο, δεν φαντάζει τόσο τραγική όσο του Νοριέγα. Μετά τα σκάνδαλα που σημάδεψαν την κυβέρνησή του, πολλοί αξιωματούχοι της σήμερα βρίσκονται στη φυλακή (ανάμεσά τους ο πρώην υπουργός Δημοσίων Εργων και οι πρώην διευθυντές της Αστυνομίας, του Συμβουλίου Ασφαλείας, του Προγράμματος Εθνικής Βοήθειας, του Ταμιευτηρίου, της Τράπεζας Υποθηκών).
Ο ίδιος ο Μαρτινέλι τελεί υπό δικαστική διερεύνηση για περίπου είκοσι υποθέσεις διαφθοράς.
Αλλά καμία από αυτές δεν αναφερόταν στο αίτημα έκδοσης προς τις ΗΠΑ, κάτι που μπορεί να του εξασφαλίσει την ατιμωρησία για αυτά τα εγκλήματα, καθώς υπάρχει ειδική ρήτρα στη διμερή συμφωνία έκδοσης ότι ο εκδοθείς μπορεί να δικαστεί μόνο για τις κατηγορίες που αναφέρονται στο αίτημα, δηλαδή στην περίπτωση του Μαρτινέλι, μόνο για την παράνομη παρακολούθηση των αντιπάλων του.
-320x213.png)
