Στις μέρες μας, περισσότερο από ποτέ, ενόσω η παγκόσμια οικονομία καθυστερεί να επουλώσει τα τραύματά της από την κρίση που ξέσπασε το 2008, ο ρόλος των θεσμών του Μπρέτον-Γουντς είναι ένα θέμα που προκαλεί διαμάχες, καθώς εγείρονται οι υποψίες ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) καταπιέζει τους λαούς προωθώντας πολιτικές λιτότητας.
Ο νεοφιλελευθερισμός που έχει σταδιακά κατακτήσει τον πλανήτη από τη δεκαετία του 1970 συστήνει το τέλος του κράτους πρόνοιας, την απορρύθμιση της οικονομίας, του χώρου εργασίας και των ροών κεφαλαίων.
Πρωτοεφαρμόστηκε στη Χιλή από το 1973, μετά το πραξικόπημα του Αουγκούστο Πινοσέτ και, αργότερα, ολόκληρη η Λατινική Αμερική μετατράπηκε στο πρώτο εργαστήρι του. Εκεί επίσης πρώτη φορά οι λαοί που ζούσαν στη φτώχεια εξέφρασαν τη μαζική τους αντίδραση σε αυτή την ιδεολογία.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, μακριά από τα βλέμματα του κόσμου, αυτή η αντίδραση προκάλεσε στη Βενεζουέλα ένα τραγικό γεγονός στην ιστορία μας.
Ο λαός μας θυμάται πολύ καλά το πρωινό εκείνο της 27ης Φεβρουαρίου του 1989, όταν το Καράκας είδε τον κόσμο να κατεβαίνει από τα barrios, τις φτωχές ζώνες που κρέμονταν εύθραυστες από τους λόφους οι οποίοι δεσπόζουν πάνω από την πόλη, για να διαμαρτυρηθεί με βίαιο τρόπο κατά της εφαρμογής ενός νέου πακέτου δομικής προσαρμογής που υπαγόρευε το ΔΝΤ.
Αυτός ο ξεσηκωμός έχει μείνει στην Ιστορία ως το Caracazo και είχε απολογισμό έναν αριθμό θυμάτων που ακόμα αγνοούμε, έως 3.000 νεκρούς σύμφωνα με εκτιμήσεις, και 4.000 σφαίρες που χρησιμοποιήθηκαν από τις δυνάμεις καταστολής: τα πιο θανατηφόρα επεισόδια αστικής βίας τον 20ό αιώνα σε περίοδο ειρήνης.
Η σφαγή του Caracazo έχει τις ρίζες της σε μια τρομερή οικονομική και κοινωνική κρίση που προήλθε από την εφαρμογή του νεοφιλελεύθερου μοντέλου στη Βενεζουέλα.
Αποτελεί ένα βασικό κεφάλαιο της ιστορίας της Βενεζουέλας και αξίζει να αναφέρεται ως ένα από τα πιο αξιοσημείωτα γεγονότα της ιστορίας της παγκοσμιοποίησης.
Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επιβάλλονταν στις κυβερνήσεις που λάμβαναν τότε μόνο ένα ελάχιστο μερίδιο από τα κέρδη, ενώ οι πελατειακές σχέσεις και η διαφθορά συνέβαλλαν στην παγίωση των συμφερόντων της ολιγαρχίας.
Μετά την πετρελαϊκή κρίση του 1973, οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ δημιούργησαν ένα σπιράλ χρέους που πέρασε από το 1,2 δισ. στα 16,4 δισ. δολάρια μεταξύ 1974 και 1979.
Είναι αυτή η χρονική στιγμή που αρχίζει να εφαρμόζεται ο νεοφιλελευθερισμός στη Βενεζουέλα. Το ΔΝΤ διέταξε την εφαρμογή τριών προγραμμάτων δομικής προσαρμογής, το 1983, το 1984 και το 1989, τα οποία περιείχαν μέτρα όπως μείωση των δημόσιων δαπανών, πάγωμα των μισθών, αύξηση των φόρων, ιδιωτικοποίηση των δημόσιων επιχειρήσεων και αύξηση της τιμής της βενζίνης και των δημόσιων υπηρεσιών.
Το αποτέλεσμα ήταν δραματικό: στα τέλη του 1988 το 62% του πληθυσμού βρίσκεται σε ακραία φτώχεια και το χρέος ανεβαίνει στα 30 δισ. δολάρια.
Στις 27 Φεβρουαρίου 1989, ο λαός, που δεν μπορούσε να εξασφαλίσει τρόφιμα ή να πληρώσει τη μετακίνηση για να πάει στη δουλειά του, κουρασμένος και πνιγμένος στην οργή και απογοήτευσή του, ξεσηκώθηκε αυθόρμητα ενάντια στο ΔΝΤ, λεηλατώντας σουπερμάρκετ και μαγαζιά.
Η χώρα βυθίστηκε στο χάος. Επιβλήθηκε απαγόρευση κυκλοφορίας και ο στρατός βγήκε στον δρόμο για να καταστείλει γενικευμένα.
Η τεχνοκρατική πολιτική τάξη δεν κατανόησε τη βαθιά αλλαγή που γεννιόταν και που αποκρυσταλλώθηκε το 1998 με την εκλογή του Κομαντάντε Τσάβες και της Μπολιβαριανής Επανάστασης, η οποία έφερε τις λαϊκές τάξεις στο κέντρο του πολιτικού σχεδίου της χώρας και σήμανε τη μεγαλύτερη περίοδο οικονομικής ανάπτυξης της χώρας με τη μεγαλύτερη μείωση της φτώχειας.
Σχεδόν 30 χρόνια μετά, εν μέσω μιας πλανητικής οικονομικής κρίσης, η χώρα μας θυμάται την ιστορία της και αρνείται να εφαρμόσει τη λιτότητα του νεοφιλελευθερισμού παρά τις δυσκολίες που περνάει.
Πληρώνουμε τις συνέπειες με έναν χρηματοπιστωτικό αποκλεισμό που ενορχήστρωσαν τα κέντρα εξουσίας. Αλλά συνεχίζουμε να είμαστε ελεύθεροι.
Και σήμερα, πιο πολύ από ποτέ, καλούμε τον κόσμο σε μια παγκόσμια αλλαγή, ώστε σε κανένα μέρος του κόσμου να μη συμβούν ποτέ ξανά οι τραγικές εκείνες ώρες της ιστορίας μας.
*Πρέσβης της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας της Βενεζουέλας στην Αθήνα
