Το νέο Σύνταγμα καταργεί τον πρωθυπουργό

Το τουρκικό κοινοβούλιο ενέκρινε αργά χθες βράδυ σε πρώτη ανάγνωση το νέο Σύνταγμα που ενισχύει τις εξουσίες του προέδρου Ταγίπ Ερντογάν.

Συγκεκριμένα, οι βουλευτές ενέκριναν τα δύο τελευταία κεφάλαια του Συντάγματος, για τα οποία απαιτούνταν πλειοψηφία τριών πέμπτων.

Το κείμενο θα τεθεί σε δεύτερη και τελευταία ανάγνωση στο Κοινοβούλιο από την Τετάρτη. Τα 18 άρθρα θα συζητηθούν και πάλι το ένα μετά το άλλο και στη συνέχεια το Σύνταγμα θα τεθεί προς έγκριση με δημοψήφισμα, πιθανότατα τον Απρίλιο.

Τι προβλέπει

Ο πρόεδρος θα έχει την εξουσία να διορίζει και να παύει τους υπουργούς, ενώ η θέση του πρωθυπουργού θα καταργηθεί για πρώτη φορά στην Ιστορία της Τουρκίας.

Το σχέδιο του νέου Συντάγματος προβλέπει θέση αντιπροέδρου ή και αντιπροέδρων. Οι βουλευτικές και προεδρικές εκλογές θα διεξαχθούν ταυτόχρονα. Το υπό συζήτησιν σχέδιο ορίζει ως ημερομηνία της ψηφοφορίας την 3η Νοεμβρίου 2019.

Η προεδρική θητεία είναι πενταετής και ο πρόεδρος δεν θα μπορεί να ασκεί παρά δύο θητείες.

Αντιδράσεις

Η πολιτειακή μεταβολή προς την «προεδρική Δημοκρατία» απορρίπτεται από την τουρκική αντιπολίτευση, η οποία καταγγέλλει αυταρχική εκτροπή του προέδρου Ερντογάν, η οποία εντάθηκε μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου και το εκτεταμένο πογκρόμ που ακολούθησε.

Το σχέδιο του νέου Συντάγματος επικρίνεται κυρίως από το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), ενώ το φιλοκουρδικό Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών (HDP) μποϊκοτάρει την ψηφοφορία. Άλλωστε, βρίσκεται υπό δικαστικό διωγμό και περίπου δέκα βουλευτές του βρίσκονται στη φυλακή.

Το AKP που διαθέτει 317 έδρες στο 550μελές Κοινοβούλιο είχε ανάγκη από τις ψήφους του ακροδεξιού Κόμματος Εθνικιστικού Κινήματος MHP για την υιοθέτηση του νέου Συντάγματος.

Ο ηγέτης του MHP Ντεβλέτ Μπαχτσελί εμφανίζεται πλέον ως ο κύριος σύμμαχος του AKP στην προώθηση της συνταγματικής μεταρρύθμισης.

Το ισχύον Σύνταγμα τέθηκε σε ισχύ το 1982 μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1980 και εγγυάται την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης απέναντι στην εκτελεστική εξουσία.

Όμως, η συνταγματική μεταρρύθμιση επιτρέπει στον πρόεδρο να επεμβαίνει στη λειτουργία της δικαιοσύνης, η οποία άλλωστε υπήρξε κύριος στόχος του σημερινού αλλά και των προηγούμενων πογκρόμ με το επιχείρημα ότι η δικαστική εξουσία βρισκόταν υπό την επιρροή του ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν.