Το νέο σύνταγμα του «σουλτάνου»

Κατατέθηκε το Σάββατο στο τουρκικό κοινοβούλιο η πρόταση του κυβερνώντος κόμματος του Ταγίπ Ερντογάν για συνταγματική μεταρρύθμιση, η οποία αναμένεται να προσφέρει στον πρόεδρο ακόμη περισσότερη δύναμη. Ουσιαστικά, προτείνει να μεταφερθούν οι εξουσίες του πρωθυπουργού στον πρόεδρο της τουρκικής δημοκρατίας.

Πέντε μήνες μετά από την απόπειρα πραξικοπήματος και ενώ παραμένει σε πλήρη ισχύ η επίθεση που έχει εξαπολύσει η κυβέρνηση Ερντογάν σε πολιτικούς αντιπάλους, κρατικούς αξιωματούχους, μέσα ενημέρωσης, φοιτητές, καλλιτέχνες η πρόταση για συνταγματική αναθεώρηση έρχεται να δώσει περαιτέρω εξουσίες στον πρόεδρο.

Το σχέδιο, που περιλαμβάνει 20 άρθρα, έχει στόχο την εισαγωγή ενός προεδρικού συστήματος στη θέση του κοινοβουλευτικού συστήματος που ισχύει σήμερα. Προβλέπει, ουσιαστικά, τη μεταβίβαση της εκτελεστικής εξουσίας από τον πρωθυπουργό στον πρόεδρο, θέση η οποία μέχρι τώρα θεωρούνταν ως τιμητική. Θα μπορούσε ενδεχομένως να επιτρέψει στον Ερντογάν να μείνει στην εξουσία έως το… 2029. Εφόσον η αναθεώρηση εγκριθεί, ο πρόεδρος θα διορίζει και θα απομακρύνει από τις θέσεις τους τους υπουργούς, θα υπάρχει ένας ή περισσότεροι αντιπρόεδροι της χώρας και θα μπορεί να εκδίδει διατάγματα.

Το σχέδιο συνταγματικής αναθεώρησης προβλέπει την ταυτόχρονη διεξαγωγή, τον Νοέμβριο του 2019, βουλευτικών και προεδρικών εκλογών, ενώ ο αριθμός των βουλευτών θα αυξηθεί σε 600, καθώς κάθε κόμμα θα έχει «αναπληρωματικούς βουλευτές» στην θέση εκείνων που δεν θα μπορούν πλέον να συμμετέχουν στις εργασίες της Εθνοσυνέλευσης. Ο πρόεδρος της χώρας θα εκλέγεται για μια θητεία 5 ετών, που θα μπορεί να ανανεώσει μία φορά. Δεν έχει ωστόσο καταστεί γνωστό εάν ο ανώτερος αριθμός θητειών θα ξεκινήσει να αθροίζεται από το 2019. Σε αυτήν την περίπτωση, ο Ερντογάν θα μπορούσε ενδεχομένως να παραμείνει στον προεδρικό θώκο έως το 2029.

Εφόσον περάσει η κυβερνητική πρόταση θα διεξαχθεί την άνοιξη δημοψήφισμα για να αποδεχθεί ή να απορρίψει ο λαός την αλλαγή στο πολιτικό σύστημα.

Η ιδέα της ενίσχυσης των εξουσιών του Ερντογάν ανησυχεί τους αντιπάλους του, οι οποίοι τον κατηγορούν ότι έχει απολυταρχικές τάσεις, κυρίως μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου.

Οι υποστηρικτές της πρότασης σημειώνουν ότι η αλλαγή του συστήματος είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί η σταθερότητα του κράτους απέναντι στην οικονομική επιβράδυνση, την προσφυγική κρίση και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία.

Το προεδρικό σύστημα θα επέτρεπε «να βάλουμε ένα τέλος στην σύγχυση» σχετικά με τον καταμερισμό των εξουσιών μεταξύ των επικεφαλής της κυβέρνησης και του Κράτους, δήλωσε σήμερα ο πρωθυπουργός Μπιναλί Γιλντιρίμ.

«Θα υπάρχουν μονάχα ισχυρές ηγεσίες τώρα» τόνισε ο Γιλντιρίμ.

«Η Εθνοσυνέλευση… θα ενισχυθεί, ενώ η προεδρία, που θα αναλάβει την άσκηση της εκτελεστικής εξουσίας, θα αναδιαρθρωθεί για να τερματιστούν οι διαμάχες μεταξύ των κομμάτων».

«Αν το θέλει ο Θεός, θα είναι η αρχή μιας νέας εποχής» για την Τουρκία, δήλωσε σήμερα ο Ερντογάν, σε ομιλία του στην Κωνσταντινούπολη, πριν από τη διαβίβαση του κειμένου στο κοινοβούλιο. «Ευχή μου είναι (το κείμενο) να διέλθει με επιτυχία (…) το στάδιο του Κοινοβουλίου», πρόσθεσε.

Για να επικυρωθεί το νομοσχέδιο χρειάζεται η ψήφος 330 βουλευτών (σε σύνολο 550), ενώ το κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης και το εθνικιστικό MHP, που υποστηρίζουν την αλλαγή διαθέτουν συνολικά 355.