Το ότι ο Ματέο Ρέντσι έχασε το δημοψήφισμα είναι έως τώρα η μόνη διαπίστωση που μπορεί να γίνει με απόλυτη βεβαιότητα στην Ιταλία. Ολα τα υπόλοιπα μέχρι αυτήν τη στιγμή μοιάζουν αβέβαια και σχετικά.
Ο Ιταλός κεντροαριστερός πρωθυπουργός παραιτήθηκε και επίσημα την Τετάρτη το βράδυ, αλλά δεν εγκαταλείπει την πολιτική σκηνή και δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ο πρόεδρος Σέρτζιο Ματαρέλα να του ζητήσει να παραμείνει πρωθυπουργός.
Οι περισσότερες πολιτικές δυνάμεις ζητούν τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών για να δοθεί και πάλι ο λόγος στους ψηφοφόρους. Ουδείς, όμως, είναι σε θέση να πει πότε θα στηθούν οι κάλπες.
Μεγάλη η αβεβαιότητα, σε μια φάση κατά την οποία η Ιταλία προσπαθεί να καταλάβει προς ποια κατεύθυνση θα την οδηγήσουν οι πολιτικές εξελίξεις.
Δεν εγκαταλείπει
Ο Ματέο Ρέντσι, βέβαια, παρά τη σκληρή ήττα, παραμένει ένα από τα πρόσωπα-κλειδιά και για να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι συνέβη, όπως και τι μπορεί να ακολουθήσει στο εξής, είναι μάλλον χρήσιμο να επικεντρωθούμε στα λάθη, τη στρατηγική και τις ελπίδες του Ιταλού κεντροαριστερού πρωθυπουργού.
Προκύπτει με σαφήνεια ότι ο Ρέντσι δεν εννοεί να εγκαταλείψει την πολιτική σκηνή. Τις πρώτες ώρες μετά το δημοψήφισμα, σύμφωνα με τον Τύπο, φέρεται να αναρωτήθηκε «για ποιο λόγο οι Ιταλοί τον μισούν τόσο πολύ» και να εξέφρασε την επιθυμία να πάρει έξι μήνες «άδεια» και να πάει να ξεκουραστεί στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επειτα από λίγες ώρες, όμως, είχε αλλάξει γνώμη.
Δεν είναι τυχαίο πιθανότατα ότι ήταν αναγκαίες δύο συναντήσεις με τον πρόεδρο της Δημοκρατίας για να αναλυθεί η πολιτική κατάσταση. Οι διαρροές λένε ότι ο Ρέντσι πίεσε για τη λύση των πρόωρων εκλογών, ενώ ο Ματαρέλα άφησε να εννοηθεί ότι δεν επιθυμεί να επισπεύσει τις διαδικασίες χωρίς να εξαντληθούν πρώτα όλες οι δυνατές προσπάθειες για την αλλαγή του εκλογικού νόμου.
Ο χαρακτήρας δεν αλλάζει. Ενας κανόνας που ισχύει απόλυτα για τον Ρέντσι.
Για τα πολλά ελαττώματα αλλά και τα προτερήματά του. Ο πρώην δήμαρχος της Φλωρεντίας και νυν υπηρεσιακός πρωθυπουργός είναι «αλαζόνας και κακός», όπως έχει δηλώσει ο ίδιος. Παράλληλα, διαθέτει μεγάλο δυναμισμό και επικοινωνιακό χάρισμα.
Τα χαρακτηριστικά του παραμένουν ακριβώς τα ίδια φυσικά και μετά τη θεαματική ήττα τού «ναι» στο συνταγματικό δημοψήφισμα της περασμένης Κυριακής. Απέφυγε κάθε είδος διαλόγου και πολιτικής αντιπαράθεσης μέσα στο Δημοκρατικό Κόμμα, περιορίζοντας τη συνεδρίαση σε μια σύντομη συνάντηση με μονόλογο του γραμματέα, δηλαδή του εαυτού του.
Η όποια εμβάθυνση αναβάλλεται για «μετά τη λήξη της κυβερνητικής κρίσης» και η αριστερή, εσωτερική μειοψηφία είναι εξοργισμένη. Ο Ρέντσι δεν θέλησε να κάνει ουσιαστική αυτοκριτική, αλλά προτίμησε να υπενθυμίσει τα μέτρα που θεωρεί επιτεύγματα της κυβέρνησής του, από το σύμφωνο συμβίωσης μέχρι τη μείωση της ανεργίας (την οποία, όμως, πολλοί αμφισβητούν).
Φουλ επίθεση!
Ο επί τρία χρόνια επικεφαλής της ιταλικής κυβέρνησης, δηλαδή, πιστεύει ότι η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση: δεν θέλει να χάσει τη γραμματεία του κόμματος, έστω και αν μέχρι πριν από λίγες ημέρες υποσχόταν έκτακτο συνέδριο.
Διαμηνύει, επίσης, ότι είναι οι πολιτικοί αντίπαλοι που πρέπει να κάνουν τις καθοριστικές κινήσεις και προτάσεις για την αλλαγή του εκλογικού νόμου και θα ήθελε να επηρεάσει καθοριστικά τις αποφάσεις του προέδρου της Δημοκρατίας.
«Ο ανάγωγος ταλαντούχος» αυτός πολιτικός, όπως τον έχει χαρακτηρίσει ο αναλυτής Φερούτσιο ντε Μπόρτολι, προς το παρόν δεν βάζει νερό στο κρασί του. Δεν είναι η προσωποποίηση του κακού, όπως κάποιοι -ξαφνικά- θα ήθελαν σήμερα να τον παρουσιάσουν, αλλά σίγουρα δεν γνωρίζει τη σημασία της λέξης ταπεινότητα.
Ποιο μπορεί να είναι, λοιπόν, το πιθανότερο μέλλον της Κεντροαριστεράς; Ή, μάλλον, η σωστή ερώτηση θα έπρεπε να είναι: Ποιο μέλλον και για ποια Κεντροαριστερά;
Για να δώσουμε τη διάσταση του προβλήματος, φτάνει να αναφέρουμε ότι τις ώρες αυτές γνωστοί σχολιαστές δεν αποκλείουν ακόμη και την ίδρυση νέου κόμματος εκ μέρους του Ρέντσι.
Σίγουρα, με το κλίμα που δημιουργήθηκε τις τελευταίες ημέρες, είναι πολύ δύσκολο να μπορέσουν να συνεχίσουν να συγκατοικούν μέσα στο ίδιο κόμμα ο νυν γραμματέας, ο Μάσιμο ντ’ Αλέμα και ο Πιερλουίτζι Μπερσάνι.
Το ακαθόριστα κεντρώο, δηλαδή, και το αριστερό -ή έστω σοσιαλδημοκρατικό- πνεύμα των Δημοκρατικών. Πρώτα απ’ όλα, θα ήταν μάλλον χρήσιμη η επιστροφή σε μια πραγματική πολιτική κουλτούρα, στην ανάγκη ανάλυσης και συλλογικής εκτίμησης της κοινωνικής πραγματικότητας, κατανοώντας ότι η απλούστευση δεν είναι πάντα καταλληλότερη από μια πολύπλοκη σκέψη.
Σε μια χώρα στην οποία σχεδόν το ένα τρίτο των κατοίκων κινδυνεύει να βρεθεί κάτω από το όριο της φτώχειας, όπως πιστοποιεί το Eθνικό Iνστιτούτο Στατιστικής Istat, τα διάφορα tweets και οι selfies δεν μπορούν πλέον να προσφέρουν καμία από τις αναγκαίες, επείγουσες απαντήσεις, ικανές να μειώσουν την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Η Monte dei Paschi σε μπελάδες
Στην πρέσα μπαίνει ξανά το ιταλικό τραπεζικό σύστημα μετά το δημοψήφισμα. Σύμφωνα με δημοσίευμα των χθεσινών Financial Times, ο εποπτικός βραχίονας της ΕΚΤ (SSM) απέρριψε το αίτημα της Ιταλίας να καθυστερήσει η συμφωνία για την άντληση κεφαλαίων της Monte dei Paschi di Siena μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου.
Η ιταλική τράπεζα υπέβαλε αίτημα για παράταση πέντε εβδομάδων, προκειμένου να προχωρήσει σε ανακεφαλαιοποίηση 5 δισ. ευρώ από τις αγορές και να αποφύγει ενδεχόμενη επιβολή ζημιών στους ομολογιούχους.
Η απόρριψη του αιτήματος ανοίγει όμως τον δρόμο για bail in της τρίτης μεγαλύτερης τράπεζας της Ιταλίας, ακόμα και αυτό το Σαββατοκύριακο. Η είδηση οδήγησε χθες τη μετοχή τής Monte dei Paschi σε πτώση 10% και αναστολή διαπραγμάτευσης ενώ η απόδοση του ιταλικού δεκαετούς ομολόγου προσέγγισε το 2,05%.
