Η Βρετανία εισέβαλε πρόωρα στο Ιράκ το 2003, πριν ο πόλεμος καταστεί ύστατη λύση, χωρίς να έχει αναζητήσει προηγουμένως μία ύστατη λύση, δήλωσε ο σερ Τζον Σίλκοτ, πρόεδρος της επιτροπής έρευνας για τις συνθήκες που οδήγησαν τη χώρα να εμπλακεί στον πόλεμο στο Ιράκ παρουσιάζοντας σήμερα την πολυαναμενόμενη σχετική έκθεση.
Η απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου «πριν εξαντληθούν οι ειρηνικές λύσεις για τον αφοπλισμό» είχε μία νομική βάση «που απέχει πολύ από το να είναι ικανοποιητική». «Η στρατιωτική λύση δεν ήταν αναπόφευκτη τότε», πρόσθεσε ο ίδιος.
Τα βρετανικά σχέδια για την μετά την εισβολή περίοδο στο Ιράκ ήσαν «απολύτως ακατάλληλα». «Παρά τις προειδοποιήσεις, οι συνέπειες της εισβολής υποτιμήθηκαν. Ο σχεδιασμός και οι προετοιμασίες για το Ιράκ μετά τον Σαντάμ ήσαν απολύτως ακατάλληλοι», αναφέρουν στα πορίσματα.
Ως προς τα στρατιωτικά μέσα που χρησιμοποιήθηκαν, η έρευνα κατέληξε ότι ήταν επίσης ακατάλληλα και περιορισμένα. «Φτάσαμε στο συμπέρασμα ότι το υπουργείο Αμυνας ανταποκρίθηκε με βραδύτητα στην απειλή που παρουσιάσθηκε από τους αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς και ότι οι καθυστερήσεις που καταγράφηκαν στην χορήγηση κατάλληλων τεθωρακισμένων περιπολικών οχημάτων δεν έπρεπε να γίνουν ανεκτές».
Αναλαμβάνει την ευθύνη αλλά δε μετανιώνει ο Μπλέρ
Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε την Τετάρτη (06/07) ο Τόνι Μπλέρ, μεταξύ άλλων, ανέλαβε την ευθύνη για την απόφαση συμμετοχής της Μεγάλης Βρετανίας στον πόλεμο κατά του Ιράκ ζητώντας από τους πολίτες «με ταπεινότητα» να αποδεχθούν «γιατί έκανε, ότι έκανε».
Τόνισε ότι η έκθεση Τσίλκοτ καθιστά κατά τη γνώμη του σαφές ότι δεν ενήργησε λέγοντας ψέματα εν γνώσει του ή παραπλανώντας τη βρετανική κυβέρνηση και το κοινοβούλιο και ότι οι πράξεις του έγιναν καλή τη πίστη με βάση τις διαθέσιμες εκείνη την περίοδο πληροφορίες ασφαλείας.
«Πήρα την απόφαση αυτή πιστεύοντας πως είναι το σωστό και επειδή πίστευα πως το κόστος της αδράνειας θα ήταν μεγαλύτερο», δήλωσε.
Ο πρώην πρωθυπουργός της Μεγ. Βρετανίας σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι για το κόμμα των «Εργατικών» υποστήριξε επίσης πως η εισβολή στο Ιράκ ήταν απόφαση των Αμερικανών και πως έτσι όπως του παρουσίασε την κατάσταση ο Τζ. Μπους «δε γινόταν αλλιώς».
«Ήταν η πιο δύσκολη, η πιο μνημειώδης και οδυνηρή απόφαση που πήρα στα δέκα χρόνια ως πρωθυπουργός. Ο αντίκτυπος του πολέμου αποδείχθηκε πιο εχθρικός, παρατεταμένος και αιματηρός από όσο ποτέ φανταστήκαμε», παραδέχθηκε ο Τ. Μπλερ.
Σε μια προσπάθεια να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους πήρε την απόφαση συμμετοχής της Βρετανίας στον πόλεμο έκανε μία συνοπτική αναδρομή στις ενέργειες του Σαντάμ Χουσεΐν εναντίον Ιρακινών υπηκόων και άλλων πριν από το 2003 που παραβίαζαν το διεθνές δίκαιο.
Ο Μπλέρ εξέφρασε την πεποίθησή του πως «αν πάρουμε τα σωστά μαθήματα, η επόμενη γενιά θα δει διαρκή ειρήνη στη Μέση Ανατολή».
Συμπεράσματα-καταπέλτης για τον Μπλερ
«Καταπέλτης» είναι τα συμπεράσματα για τον τότε πρωθυπουργό Τόνι Μπλερ, ο οποίος υποστήριξε «υπερβολικά» την επιλογή της ανάληψης στρατιωτικής δράσης και κατηγορείται ότι εξαπάτησε τον βρετανικό πληθυσμό.
Τα στοιχεία των υπηρεσιών Πληροφοριών για την κατοχή όπλων μαζικής καταστροφής από το Ιράκ, τα οποία ο Μπλερ χρησιμοποίησε για να νομιμοποιήσει τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στην αμερικανική εισβολή, που οδήγησε στην ανατροπή του Σαντάμ Χουσέιν ήταν προβληματικά, ελλιπή, αλλά δεν αμφισβητήθηκαν.
Με «αδικαιολόγητη βεβαιότητα» έγινε η παρουσίαση από τον Μπλερ το 2002 στο κοινοβούλιο της υποτιθέμενης απειλής, σύμφωνα με τα πορίσματα.
Ημέρες μόλις πριν από την εισβολή, ο νομικός σύμβουλος της κυβέρνησης ζήτησε από τον Τόνι Μπλερ να επιβεβαιώσει ότι υπήρξαν παραβιάσεις της απόφασης του Ηνωμένων Εθνών που να δικαιολογούν την ανάληψη στρατιωτικής δράσης.
Ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός απάντησε ότι υπήρξαν παραβιάσεις, αλλά όπως δήλωσε σήμερα ο σερ Τζον Σίλκοτ, «η ακριβής βάση επί της οποίας ο κ. Μπλερ έλαβε την απόφαση δεν είναι σαφής». Ο Μπλερ άλλαξε στη διαδρομή την επιχειρηματολογία του.
Συγκεκριμένα, απομακρύνθηκε από τα «τεράστια αποθέματα» παράνομων όπλων που διαθέτει το Ιράκ και έκανε λόγο για «πρόθεση του Σαντάμ Χουσέιν να τα αποκτήσει». «Ωστόσο, δεν ήταν αυτή η εξήγηση που είχε δώσει πριν από τον πόλεμο», είπε ο σερ Τζον Σίλκοτ.
Τον Μάρτιο 2003, δεν υπήρχε άμεση απειλή από τον Σαντάμ Χουσέιν και το χάος που ακολούθησε στο Ιράκ και στην περιοχή έπρεπε επίσης να έχει προβλεφθεί, δήλωσε ο σερ Τζον Σίλκοτ.
«Η έρευνα δεν εξέφρασε άποψη για το αν η στρατιωτική επιχείρηση ήταν νόμιμη. Ωστόσο, φθάσαμε στο συμπέρασμα ότι οι συνθήκες στο πλαίσιο των οποίων αποφασίσθηκε ότι υπήρχε νομική βάση για την ανάληψη στρατιωτικής δράσης απέχουν πολύ από το να είναι ικανοποιητικές», είπε.
Μπλερ σε Μπους για τον πόλεμο στο Ιράκ
«Μαζί σου, οτιδήποτε», είχε γράψει στον Τζορτζ Μπους ο Μπλερ. Ερωτήματα ενοχής εγείρονται και για τον Αμερικανό πρόεδρο καθώς ήταν ενορχηστρωτής του φιάσκου του πολέμου, σύμφωνα με την εφημερίδα The Guardian.
Η έκθεση 2,6 εκατομμυρίων λέξεων βασίζεται μεταξύ άλλων και στις καταθέσεις 120 μαρτύρων, ανάμεσά τους ο Τόνι Μπλερ, που διετέλεσε πρωθυπουργός από το 1997 έως το 2007, αλλά και ο διάδοχός του Γκόρντον Μπράουν.
Η σύνταξη της έκθεσης ζητήθηκε το 2009 και επρόκειτο αρχικά να ολοκληρωθεί σε διάστημα ενός έτους. Όμως, οι συνεχείς αναβολές οδήγησαν τις οικογένειες των Βρετανών στρατιωτών που σκοτώθηκαν στο Ιράκ να απευθύνουν τελεσίγραφο προς τις αρχές με απειλή για προσφυγή στη δικαιοσύνη.
Η απάντηση του Κάμερον
Ο πρωθυπουργός Κάμερον υποστήριξε πως η σύμπραξη με τις ΗΠΑ ειναι ζωτικής σημασίας για την εθνική ασφάλεια και πως οι αστοχίες στον σχεδιασμό της εισβολής στο Ιράκ δεν επαναλήφθηκαν στο Αφγανιστάν.
Απευθυνόμενος στο βρετανικό κοινοβούλιο δήλωσε ότι «είναι πάντα οι καλύτεροι εταίροι μας και θα πρέπει να εργαζόμαστε μαζί τους».
Ο Κάμερον ισχυρίστηκε επίσης πως, ενώ η εισβολή στο Ιράκ δημιούργησε χώρο για την Αλ-Κάιντα, είναι σημαντικό να θυμάται κανείς πως ο βίαιος ισλαμιστικός εξτρεμισμός άρχισε πολύ πριν από τον πόλεμο στο Ιράκ.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός υποστήριξε επίσης πως στη στρατωιτιή εμπλοκή της Βρετανίας στο Αφγανιστάν δεν επαναλήφθηκαν οι αστοχίες στο σχεδιασμό που υπήρξαν το 2003 στην εισβολή στο Ιράκ.
«Δεν δέχομαι ότι οι ίδιες αστοχίες είναι με κάποιον τρόπο εμφανείς και όσον αφορά τον σχεδιασμό στο Αφγανιστάν», δήλωσε. «Στο Αφγανιστάν, υπήρχε μια πολύ ξεκάθαρη σχέση με το καθεστώς των Ταλιμπάν, που έκανε τον οικοδεσπότη της Αλ-Κάιντα», είπε.
«Ο στόχος της κυβερνητικής πολιτικής, την οποία είχα υποστηρίξει τότε και εφάρμοσα όταν έγινα πρωθυπουργός, ήταν να εξασφαλισθεί ότι η χώρα δεν θα μπορούσε να γίνει ασφαλές καταφύγιο για την Αλ-Κάιντα, και είχαμε επιτυχία σ’ αυτή την επιδίωξή μας».
«Ανάγκη για πιο ανεξάρτητες σχέσεις με ΗΠΑ»
Η Βρετανία χρειάζεται μια πιο ανοικτή και ανεξάρτητη σχέση με τις ΗΠΑ για να αποφύγει μια επανάληψη της εισβολής, η οποία ήταν «πράξη στρατιωτικής επίθεσης», δήλωσε σήμερα ο Τζέρεμι Κόρμπιν.
Μιλώντας στο βρετανικό κοινοβούλιο ο ηγέτης του αντιπολιτευόμενου Εργατικού Κόμματος «ειλικρινά ήταν μια πράξη στρατιωτικής επίθεσης που εξαπολύθηκε με ψεύτικο πρόσχημα, όπως δέχεται η έρευνα, και από καιρό θεωρούνταν παράνομη από συντριπτικά μεγάλο μέρος των νομικών διεθνώς».
Ο βετεράνος υποστηρικτής αντιπολεμικών εκστρατειών, που είχε αντιταχθεί τότε στην εισβολή, πρόσθεσε: «Υπάρχουν πολλά διδάγματα που πρέπει να αντληθούν από τον πόλεμο στο Ιράκ … Περιλαμβάνουν την ανάγκη για μια πιο ανοικτή και ανεξάρτητη σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και για μια εξωτερική πολιτική που να βασίζεται στην υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου και στην εξουσία των ΗΠΑ».
Η επέμβαση στο Iράκ συνεχίζει σήμερα να επηρεάζει τη βρετανική πολιτική και εξηγεί τους ισχυρούς διασταγμούς του Λονδίνου για πολεμική εμπλοκή.
Εάν το Brexit είναι το σημαντικότερο πολιτικό γεγονός για τους Βρετανούς από τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, η εισβολή στο Ιράκ το 2003 δεν απέχει πολύ», γράφει επίσης η βρετανική εφημερίδα.
«Οσοι ζουν υπό το δολοφονικό καθεστώς του Ισλαμικού Κράτους ή του Μπσασάρ αλ Ασαντ έχουν το δικαίωμα να πουν ότι η στρατιωτική εισβολή που έγινε 13 χρόνια πριν άνοιξε τις πύλες της κολάσεως».
Εξετάζουν δίωξη σε βάρος των υπευθύνων
Συγγενείς μερικών από τους βρετανούς στρατιώτες που σκοτώθηκαν στο Ιράκ δήλωσαν ότι θα μελετήσουν λεπτομερώς την Έκθεση Σίλκοτ για τη συμμετοχή της Βρετανίας στην εισβολή στο Ιράκ το 2003 για να εξετάσουν αν υπάρχει νομική βάση για να ασκηθεί δίωξη σε βάρος των υπευθύνων.
«Διατηρούμε το δικαίωμα να ζητήσουμε από συγκεκριμένα μέρη να λογοδοτήσουν στα δικαστήρια για τις πράξεις τους, αν μια τέτοια διαδικασία διαπιστωθεί ότι μπορεί να πραγματοποιηθεί», δήλωσε ο Ρότζερ Μπέικον, ο γιος του οποίου σκοτώθηκε στον πόλεμο, σε συνέντευξη Τύπου λίγο μετά τη δημοσιοποίηση της έκθεσης.
