Ισχυροί αποδεικνύονται οι μετασεισμοί στην ΕΕ από το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος. Κυβερνήσεις κρατών-μελών και πολιτικοί ασκούν ανοικτά κριτική στην πολιτική της ΕΕ, άλλοι προτείνουν νέα δημοψηφίσματα, αλλά και παραίτηση Γιούνκερ. Στον αντίποδα οι ισχυροί καλούν για περαιτέρω «ψαλίδισμα» αρμοδιοτήτων των θεσμικών οργάνων.
Μόλις λίγες μόλις ώρες μετά την απόφαση για Brexit εθνικιστικά, ακροδεξιά κόμματα, όπως το Εθνικό μέτωπο της Γαλλίας και το Κόμμα για την Ελευθερία στην Ολλανδία, ζήτησαν άμεσα δημοψηφίσματα στις χώρες τους, ενώ το ίδιο έπραξε μερικές ημέρες μετά και ο πρόεδρος της Τσεχίας.
Όπως σημειώνει το πρακτορείο Reuters, οι λεκτικές επιθέσεις στο ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μετά το βρετανικό σοκ, μοιάζουν περισσότερο με προσπάθεια κατευνασμού της κοινής γνώμης παρά με μια συντονισμένη κίνηση περιορισμού των εξουσιών. Ωστόσο, θα μπορούσαν να υποβαθμίσουν περαιτέρω τη νομιμότητα των θεσμικών οργάνων της ΕΕ στα μάτια των πολιτών.
Η Γαλλία, η οποία οδεύει σε προεδρικές εκλογές την επόμενη χρονιά, έχει απειλήσει να σταματήσει να ακολουθεί τους κανόνες της ΕΕ για τους πολίτες που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη με το επιχείρημα ότι κόβουν δουλειές από τους ντόπιους. Ο πρόεδρος Ολάντ έχει ήδη απαιτήσει να γραφτούν ξανά οι κανόνες της ευρωπαϊκής ενοποίησης και οι απαγορεύσεις για κρατική βοήθεια στη βιομηχανία.
Ο Σοσιαλιστής πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλς δήλωσε την Κυριακή ότι ο κανονισμός της ΕΕ που επιτρέπει στους εργοδότες να πληρώνουν λιγότερα χρήματα σε αποσπασμένους εργαζόμενους (από άλλες χώρες) σε σχέση με τους ντόπιους, αλλιώς η Γαλλία θα σταματήσει να τον εφαρμόζει.
Οι εργοδότες δεν είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν αποσπασμένους εργαζόμενους περισσότερο από τον κατώτατο μισθό της χώρας που τους φιλοξενεί και πληρώνουν ασφαλιστκές εισφορές στα συστήματα των χωρών καταταγωγής τους, οι οποίες είναι συνήθως πολύ πιο χαμηλές από εκείνες στη Δυτική Ευρώπη.
Σε μια προσπάθεια να αντικρούσει την άνοδο της υποστήριξης στην ακροδεξιά Μαρίν Λε Πεν, ο υποψήφιος των Συντηρητικών Αλέν Ζιπέ ζήτησε τη Δευτέρα να υπάρξει μια νέα ισορροπία δυνάμεων ανάμεσα στις Βρυξέλλες και τα κράτη-μέλη, αλλά και να σταματήσει η περαιτέρω διεύρυνση της ΕΕ σταματώντας, δηλαδή, τις ενταξιακές διαδικασίες της Τουρκίας.
Η Ιταλία, από την πλευρά της, ζητάει περισσότερη χαλάρωση στους οικονομικούς κανόνες με το βλέμμα στο προβληματικό τραπεζικό της σύστημα.
Ο πρωθυπουργός, Ματέο Ρέντσι, ο οποίος έχει διαμαρτυρηθεί αρκετές φορές για τους κανόνες λιτότητας, τώρα επιδιώκει να «ρίξει» δισεκατομμύρια ευρώ στις τράπεζες της χώρας. Τη Δευτέρα κλιμάκωσε την επίθεσή του δηλώνντας «Η ΕΕ είναι μια τεχνοκρατία χωρίς ψυχή».
Δήλωσε, ακόμη, αντίθετος στην επιβολή κυρώσεων σε Ισπανία και Πορτογαλία για την παραβίαση των δημοσιονομικών κανόνων, κάτι που αναμένεται να εξετάσει σήμερα η Επιτροπή μετά από γερμανικές πιέσεις.
Την ίδια στιγμή, Ολλανδοί και Γερμανοί υπουργοί επιτίθενται στην απόφαση της Κομισιόν πως το Ευρωκοινοβούλιο μπορεί να εγκρίνει μια εμπορική συμφωνία με τον Καναδά χωρίς να περάσει αυτή από τα εθνικά κοινοβούλια.
Η πιο ανησυχητική εξέλιξη για την ΕΕ, όπως επισημαίνει το Reuters, είναι η συζήτηση που έχουν ανοίξει κορυφαίοι Γερμανοί υπουργοί για την συρρίκνωση της Κομισιόν και την παράκαμψη των θεσμικών οργάνων της ΕΕ ώστε οι αποφάσεις να λαμβάνονται διακρατικά.
Ενδεικτική για τις τάσεις που υπάρχουν αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη ήταν η ρήση του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο οποίος τόνισε «Εάν δε αναλάβει δράση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τότε θα πρέπει να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας και να λύνουμε τα προβλήματα μεταξύ κυβερνήσεων». «Αυτή η διακυβερνητική προσέγγιση αποδείχθηκε επιτυχημένη στη διάρκεια της κρίσης στην Ευρώπη» πρόσθεσε.
Το Βερολίνο επέμεινε στο να στήσει το ταμείο διάσωσης της Ευρωζώνης σαν διακυβερνητικό θεσμό, μακριά από τον έλεγχο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, δίνοντας στη Γερμανία το δικαίωμα βέτο σε κάθε στάδιο προγραμμάτων διάσωσης και τον τελευταίο λόγο για τη εκάστοτε δημοσιονομική προσαρμογή.
Αρκετοί ειδικοί εκτιμούν ότι περαιτέρω κινήσεις για διακυβερνητικές αποφάσεις θα ενισχύσουν την κυριαρχία της Γερμανίας και θα αυξήσουν τη δυσαρέσκεια ανάμεσα στα μέλη της ΕΕ.
Ορισμένες χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ που μπήκαν στην Ένωση το 2004 υπάρχει δυσαρέσκεια για την παρέμβαση των Βρυξελλών, κυρίως σε ζητήματα που σχετίζονται με την ελευθερία των μμε, αλλά και την περιβαλλοντική νομοθεσία.
Οι υπουργοί Εξωτερικών τη Πολωνίας και της Τσεχίας, άλλωστε, ζήτησαν την περασμένη εβδομάδα την παραίτηση του προέδρου της Επιτροπής Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, ώστε να αναλάβει την ευθύνη για το βρετανικό δημοψήφισμα.
Η ομάδα του Βίζεγκραντ (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία) απαίτησε να ψαλιδιστούν οι υπερεξουσίες της ΕΕ και να δοθούν περισσότερες αρμοδιότητες στις εθνικές κυβέρνησης.
«Πρέπει να αλλάξουμε τη γενική λειτουργία της ΕΕ και νομίζω ότι είναι αναγκαίο να αλλάξει και ο τρόπος λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τσέχος πρωθυπουργός, Μπόχουσλαβ Σόμποτκα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει δοκιμαστεί και έχει πληγεί ανεπανόρθωτα τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της οικονομικής κρίσης και της επιβολής σκληρών προγραμμάτων λιτότητας. Το επόμενο εξίσου μεγάλο «χτύπημα» ήταν η προσφυγική κρίση με τα κράτη-μέλη και την ηγεσία της ΕΕ να επιδίδονται σε… αγώνες στρουθοκαμηλισμού και να πετούν το μπαλάκι των ευθυνών δεξιά και αριστερά.
