«Παλατιανό πραξικόπημα» στην Αγκυρα

Στον κύκλο των… χαμένων πολιτικών «συντρόφων» του αυταρχικού Τούρκου προέδρου Ερντογάν προστέθηκε κι επισήμως από χθες ο Αχμέτ Νταβούτογλου, πρωθυπουργός πια υπό προθεσμία, μέχρι και τις 22 του μηνός, οπότε το κυβερνών AKP θα εκλέξει σε έκτακτο συνέδριο τον αντικαταστάτη του όχι μόνο στην κομματική ηγεσία, αλλά –λόγω καταστατικού– και στην κεφαλή της ισλαμοσυντηρητικής κυβέρνησης.

«Συγχαρητήρια. Ηταν απόφαση του πρωθυπουργού» ήταν το μοναδικό σχόλιο που αρκέστηκε να κάνει ο Ερντογάν μετά τις χθεσινές ανακοινώσεις του Νταβούτογλου, λίγα λεπτά αφότου ο τελευταίος είχε δηλώσει δημοσίως ότι το άδοξο τέλος της νέας θητείας του –μόλις έξι μήνες μετά την εκλογή του με 49,5% στις εκλογές του Νοεμβρίου– «δεν ήταν δική μου απόφαση, αλλά αναγκαιότητα».

«Η παραίτηση Νταβούτογλου δεν πρέπει να εκληφθεί ως εσωκομματικό ζήτημα», κατήγγειλε ο ηγέτης της κεμαλικής αξιωματικής αντιπολίτευσης, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. «Ολοι οι υποστηρικτές της δημοκρατίας πρέπει να προβάλουν αντίσταση σε αυτό το παλατιανό πραξικόπημα».

Πρακτικά, η πολιτική «θυσία» του Νταβούτογλου –εμπνευστή του μεγαλοϊδεατικού δόγματος περί «στρατηγικού βάθους» κι εσχάτως συνδιαμορφωτή με την Ε.Ε. της συμφωνίας για το προσφυγικό– σηματοδοτεί την αντισυνταγματική εδραίωση του Ταγίπ Ερντογάν σε παντοδύναμο «σουλτάνο», στην «ποδιά» του οποίου έχουν ήδη θυσιαστεί πρωτοκλασάτα, ιδρυτικά στελέχη του AKP: ο Μπουλέντ Αρίντς, ο Αμπντουλατίφ Σενέρ και φυσικά ο πρώην πρόεδρος Αμπντουλάχ Γκιουλ.

Τώρα, αναλυτές και ΜΜΕ πλειοδοτούν για το ποιος θα είναι ο διάδοχος του Νταβούτογλου και ουσιαστικά ο νέος εκλεκτός του «σουλτάνου», αποστολή του οποίου θα είναι να κάνει αδιαμαρτύρητα οτιδήποτε επιτάσσει ο πρόεδρος.

Πρώτη προτεραιότητα ήταν και παραμένει η συνταγματική αναθεώρηση για την εγκαθίδρυση προεδρικού συστήματος στη χώρα.

Οχι τυχαία, οι επικρατέστεροι είναι άτομα του στενού περιβάλλοντός του Ερντογάν: ο υπ. Μεταφορών Μπινάλ Γιλντιρίμ, ο 38χρονος υπ. Ενέργειας και γαμπρός του, Μπεράτ Αμπαϊράκ, ο υπ. Δικαιοσύνης Μπεκίρ Μποζντάγ, ο πρώην υπ. Οικονομίας και προσωπικός φίλος του, Νιχάτ Ζεϊμπεκτσί, ο νυν αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Νουμάν Κουρτουλμούς.

«Από εδώ και στο εξής, το μοναδικό θέμα στην ατζέντα της Τουρκίας είναι το προεδρικό σύστημα και πρόωρες εκλογές», εκτιμά ο Μεχμέτ Αλί Κουλάτ, επικεφαλής της εταιρείας δημοσκόπησης Mak Danismanlik και θεωρούμενος εκ των προνομιακών συνομιλητών του Ερντογάν. Σε δηλώσεις του στο πρακτορείο Reuters τις τοποθέτησε χρονικά μεταξύ Οκτωβρίου και Νοεμβρίου.

Στο μεσοδιάστημα, η κυβερνητική πλειοψηφία αναμένεται να έχει επικυρώσει στην τουρκική Εθνοσυνέλευση και την άρση ασυλίας για τη συντριπτική πλειονότητα των βουλευτών του φιλοκουρδικού-αριστερού HDP, στοχεύοντας έτσι στην άρση του μεγαλύτερου μέχρι σήμερα «εμποδίου» για μια άνετη αυτοδυναμία του AKP, επαρκώς ισχυρή για τη συνταγματική αναθεώρηση.

Ομως στο εφιαλτικό αυτό σενάριο μονοπωλίου εξουσίας –που εγκυμονεί πολλούς κινδύνους– θα πρέπει να συνυπολογιστούν κι άλλοι αστάθμητοι παράγοντες.

Αναπάντητο παραμένει πάντως το ερώτημα για τη στάση που θα τηρήσει ο Αμπντουλάχ Γκιουλ, ο οποίος φημολογείται εδώ και καιρό ότι «ζυγίζει» τη δημιουργία νέου κόμματος με διαφωνούντα μέλη του AKP και παραμένει κατά πολλούς η «χρυσή» πολιτική εφεδρεία στη μετά Ερντογάν Τουρκία.

Πολλά θα εξαρτηθούν από τις εξελίξεις στο αμέσως προσεχές διάστημα και από το εάν η Αγκυρα θα επιδοθεί σε σπασμωδικές κινήσεις, καθώς τα ανοιχτά μέτωπά της πολλαπλασιάζονται, εντός κι εκτός συνόρων.

Ηδη, στις Βρυξέλλες επικρατεί προβληματισμός για τον βαθμό συνεργασίας της Τουρκίας στο προσφυγικό.

Στην Ουάσινγκτον, γράφει η «Wall Street Journal», «η αμερικανική ηγεσία θέλει να βεβαιωθεί ότι η αλλαγή στην ηγεσία» δεν θα επηρεάσει τη διμερή συνεργασία με την Τουρκία στο συριακό και στη μάχη κατά του «Ισλαμικού κράτους».

Ενώ χθες ο Ρώσος ΥΠΕΞ, Σεργκέι Λαβρόφ, προειδοποίησε στο πρακτορείο RIA Novosti ότι ο τουρκικός επεκτατισμός και οι συνεχείς παραβιάσεις στον ελληνικό εναέριο χώρο, σε συνδυασμό με την ανεκτικότητα των ΝΑΤΟϊκών, δεν μπορεί να οδηγήσουν σε τίποτα καλό.