Με «γερμανική» πένα οι αποφάσεις της Ευρώπης για τους πρόσφυγες

Χωρίς εκπλήξεις και στο πνεύμα των γερμανικών θέσεων το κείμενο των συμπερασμάτων της μίνι συνόδου κορυφής για το προσφυγικό που ολοκληρώθηκε στις Βρυξέλλες. Τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. αποφάσισαν ότι μέσα στους επόμενους 6 μήνες, έως το τέλος της ολλανδικής προεδρίας που ξεκινά, πρέπει να αποφασίσουν να θέσουν σε ισχύ τα σχέδιά του για τη δημιουργία μια ευρωπαϊκής δύναμης, η οποία θα είναι υπεύθυνη για τη φύλαξη της ευρωπαϊκή συνοριογραμμής, η οποία θα μπορεί να επεμβαίνει ακόμη και χωρίς την έγκριση ενός κράτους μέλους, αν διαπιστώνεται ότι αυτό αδυνατεί να ελέγξει τα σύνορά του.

Το αποτέλεσμα της συνόδου ήταν αυτό ακριβώς που αναμενόταν, καθώς το κείμενο των συμπερασμάτων επιβεβαιώνει τη γερμανική «γραμμή» στην αντιμετώπιση του προσφυγικού προβλήματος, με συνεργασία της Τουρκίας και ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις ανησυχίες της Ελλάδας κυρίως.

Αυτό που τονίζεται είναι ότι τα hotspots πρέπει να λειτουργήσουν σωστά, και μάλιστα πολύ σύντομα, ώστε να διασφαλιστεί η συστηματική και πλήρης ταυτοποίηση προσφύγων και μεταναστών. Τέλος, προβλέπει ότι σύντομα θα πρέπει να κατατεθεί πρόταση για την αναθεώρηση του συστήματος του Δουβλίνου.

Το κείμενο των συμπερασμάτων

Τα συμπεράσματα σχετικά με τη μετανάστευση, όπως δόθηκαν στη δημοσιότητα αναφέρουν τα εξής:

1. Κατά τους τελευταίους μήνες, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ανέπτυξε στρατηγική με στόχο την ανάσχεση των πρωτόγνωρων μεταναστευτικών ροών που αντιμετωπίζει η Ευρώπη. Ωστόσο, η εφαρμογή αυτής της στρατηγικής είναι ανεπαρκής και πρέπει να επιταχυνθεί. Προκειμένου να διασφαλιστεί η ακεραιότητα του Σένγκεν, είναι απαραίτητη η ανάκτηση του ελέγχου των εξωτερικών συνόρων. Θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ταχέως οι ελλείψεις, ιδίως όσον αφορά τα κέντρα πρώτης υποδοχής (hotspots), τη μετεγκατάσταση και τις επιστροφές. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει επειγόντως:

α) Να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις στα εξωτερικά σύνορα του Σένγκεν, κυρίως με τη διασφάλιση συστηματικών ελέγχων ασφαλείας με κατάλληλες βάσεις δεδομένων, και την πρόληψη της απάτης σχετικά με τα έγγραφα•

β) Να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις στη λειτουργία των κέντρων πρώτης υποδοχής, μεταξύ άλλων με τη δημιουργία της αναγκαίας για την επίτευξη των στόχων τους ικανότητας υποδοχής• να συμφωνήσουν ταχέως συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την έναρξη λειτουργίας νέων κέντρων πρώτης υποδοχής• να εξασφαλίσουν ότι ο Frontex και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO) διαθέτουν την αναγκαία εμπειρογνωσία και τον αναγκαίο εξοπλισμό•

γ) Να διασφαλίσουν τη συστηματική και πλήρη ταυτοποίηση, καταγραφή και λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, και να λάβουν μέτρα για την αντιμετώπιση της άρνησης καταγραφής και την ανάσχεση των παράτυπων δευτερογενών μετακινήσεων•

δ) Να εφαρμόσουν τις αποφάσεις μετεγκατάστασης και να εξετάσουν το ενδεχόμενο να συμπεριληφθούν στους δικαιούχους των υφιστάμενων αποφάσεων και άλλα κράτη μέλη που υφίστανται μεγάλη πίεση και έχουν υποβάλει σχετικό αίτημα•

ε) Να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για να εξασφαλίσουν την πραγματική επιστροφή και επανεισδοχή των ατόμων που δεν επιτρέπεται να παραμείνουν και να παράσχουν στήριξη στα κράτη μέλη όσον αφορά τις επιχειρήσεις επιστροφής•

στ) Να ενισχύσουν τα μέτρα για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων•

ζ) Να εξασφαλίσουν την εφαρμογή και την επιχειρησιακή συνέχεια:

• της διάσκεψης υψηλού επιπέδου για τη μεταναστευτική οδό Ανατολικής Μεσογείου/Δυτικών Βαλκανίων • σε αυτό το πλαίσιο είναι σημαντικό να παρασχεθεί βοήθεια στις χώρες κατά μήκος της οδού των Δυτικών Βαλκανίων που δεν είναι μέλη της ΕΕ ώστε να πραγματοποιούν την καταγραφή σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ• • της συνόδου κορυφής της Βαλέτας, ιδίως όσον αφορά τις επιστροφές και την επανεισδοχή, και • της δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας της 29ης Νοεμβρίου 2015 και του σχεδίου δράσης ΕΕ-Τουρκίας• σε αυτό το πλαίσιο, ζητείται από την ΕΜΑ να ολοκληρώσει γρήγορα τις εργασίες της για τον τρόπο κινητοποίησης της Διευκόλυνσης ύψους 3 δισ. ευρώ για τους πρόσφυγες στην Τουρκία•

η) Να συνεχίσουν την εφαρμογή του συμφωνηθέντος προγράμματος επανεγκατάστασης•

θ) Να συνεχίσουν να παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς τις μετακινήσεις κατά μήκος των μεταναστευτικών οδών, ώστε να είναι σε θέση να αντιδρούν γρήγορα στις εξελίξεις.

2. Το Συμβούλιο θα πρέπει να συνεχίσει τις εργασίες του όσον αφορά τον μηχανισμό μετεγκατάστασης λόγω κρίσης, λαμβάνοντας υπόψη την απκτηθείσα πείρα, και να αποφασίσει γρήγορα τη θέση του σχετικά με τον κατάλογο ασφαλών χωρών καταγωγής.

Το Συμβούλιο θα πρέπει να εξετάσει χωρίς καθυστέρηση τις προτάσεις της Επιτροπής της 15ης Δεκεμβρίου σχετικά με μια «Ευρωπαϊκή συνοριοφυλακή και ακτοφυλακή», τον Κώδικα συνόρων του Σένγκεν, το «Εθελοντικό πρόγραμμα εισδοχής για ανθρωπιστικούς λόγους» και τα ταξιδιωτικά έγγραφα για τις επιστροφές.

Το Συμβούλιο θα πρέπει να καθορίσει τη θέση του σχετικά με την «Ευρωπαϊκή συνοριοφυλακή και ακτοφυλακή» κατά τη διάρκεια της Προεδρίας των Κάτω Χωρών. Η Επιτροπή θα υποβάλει σύντομα πρόταση για την αναθεώρηση του συστήματος του Δουβλίνου. Στο μεταξύ θα πρέπει να εφαρμόζονται οι υφιστάμενοι κανόνες. Επίσης, θα υποβάλει σύντομα αναθεωρημένη πρόταση σχετικά με τα «έξυπνα σύνορα».

3. Η Προεδρία, η Επιτροπή και η Ύπατη Εκπρόσωπος θα υποβάλουν έκθεση προόδου πριν από τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Φεβρουάριο.

H Frontex καθησυχάζει

Δηλώσεις σχετικά με το θέμα της φύλαξης των συνόρων έκανε ο επικεφαλής της Frontex Φαμπρίτσε Λετζέρι, ο οποίος υποστήριξε ότι με την πρόταση της Ε.Ε. για «την προστασία των εθνικών συνόρων», δεν διακυβεύεται η εθνική κυριαρχία των κρατων-μελών της.

Μιλώντας στην εφημερίδα Politico ο Φαμπρίτσε Λετζέρι αναρωτήθηκε τι είδους κυριαρχία έχουν αυτήν τη στιγμή τα κράτη, όταν καταφθάνουν στα σύνορά τους περί τους 20.000 μετανάστες ανά εβδομάδα, τους οποίους ούτε να εμποδίσουν μπορούν, ούτε να ελέγξουν.

Υποστήριξε μάλιστα ότι η πρόταση περιλαμβάνει δικλίδες ασφαλείας ώστε να αποφεύγεται η παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων, εξηγώντας περαιτέρω ότι ο νέος φορέας θα κάνει αρχικά συστάσεις, στη βάση «ανάλυσης κινδύνου», προς τα κράτη-μέλη, ως προς τους συνοριακούς ελέγχους, και μόνο στην περίπτωση που το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος δεν συμμορφωθεί, θα μπορεί η Επιτροπή να παρέμβει.

«Όλοι δεσμευόμαστε από τις συνθήκες», τόνισε.

Εμφανίστηκε πεπεισμένος ότι το σχέδιο θα προχωρήσει, διότι οι φορείς χάραξης πολιτικής θα κληθούν να αποφασίσουν αν επιθυμούν τη διάσωση του χώρου Σένγκεν ή αν προτιμούν να μείνει η Ε.Ε. στη μέση της διαδρομής.

Το Βερολίνο χαιρετίζει το σχέδιο

Η γερμανική κυβέρνηση χαιρετίζει και στηρίζει τα σχέδια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ενίσχυση της φύλαξης συνόρων και ακτογραμμής, σύμφωνα με την αναπληρώτρια κυβερνητική εκπρόσωπο της Γερμανίας, Κριστιάνε Βιρτς.

Ωστόσο, μένει να συζητηθούν περαιτέρω τόσο οι προτάσεις όσο και οι λεπτομέρειες.

Η Κριστιάνε Βιρτς απέφυγε να σχολιάσει δηλώσεις που είχε κάνει νωρίτερα ο γενικός διευθυντή της καγκελαρίας, Πέτερ Αλτμάιερ.

Ο Πέτερ Αλτμάιερ είχε πει στο πρώτο κανάλι της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD ότι η ‘Αγκυρα είναι πρόθυμη να κάνει στον τομέα της φύλαξης των συνόρων με την Ελλάδα «πράγματα τα οποία πριν από χρόνια ήταν αδιανόητα», όπως η συνεργασία της τουρκικής ακτοφυλακής με την ελληνική.

«Η Τουρκία είναι προφανώς πρόθυμη να αναλάβει το μερίδιο των δράσεων που της αναλογεί», είπε ο Π. Αλτμάιερ και πρόσθεσε ότι εργαζόμαστε τώρα με σπουδή προκειμένου να καταστήσουμε λειτουργικά τα «hotspots» στην Ελλάδα και στην Ιταλία, «ει δυνατόν ως τα Χριστούγεννα».

Όπως εξήγησε, αυτό αποτελεί προϋπόθεση για την κατανομή των προσφύγων σε άλλες χώρες.