Ψηφίστηκε στο Ευρωκοινοβούλιο η έκθεση για το κράτος δικαίου – Αρβανίτης: «Απόφαση ορόσημο»

Με ευρεία πλειοψηφία (387 ψήφους υπέρ, 191 κατά και 46 αποχές), υπερψηφίστηκε σήμερα η έκθεση για την κατάσταση του κράτους δικαίου στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο. Σημειώνεται ότι συντάκτης της έκθεσης είναι ο επικεφαλής της πολιτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ και αντιπρόεδρος της LEFT Κώστας Αρβανίτης, τον οποίο η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων LIBE όρισε ως εισηγητή.       

• Η δικαιοσύνη, η ελευθερία των ΜΜΕ, η κοινωνία των πολιτών παραμένουν υπό πίεση
• Έκκληση για σθεναρότερη αντιμετώπιση της διαφθοράς, του κατασκοπευτικού λογισμικού και των επιθέσεων κατά δημοσιογράφων
• Τα θεμελιώδη δικαιώματα και η ισότητα πρέπει να προστατεύονται πλήρως
• Οι ευρωβουλευτές προειδοποιούν ότι τα επίμονα κενά στο κράτος δικαίου αποδυναμώνουν τις δημοκρατικές δικλείδες στην ΕΕ και ότι οι συστάσεις της Επιτροπής δεν εφαρμόζονται.

Η υπερψήφιση της Έκθεσης αποτελεί σημαντική θεσμική νίκη για τις δημοκρατικές δυνάμεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς διαμορφώθηκε μέσα από πολύμηνη, απαιτητική και ουσιαστική διαπραγμάτευση, με στόχο ένα ισχυρό κείμενο ευρείας αποδοχής που θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για την προστασία του κράτους δικαίου στην Ευρώπη τα επόμενα χρόνια.

Οι βασικοί άξονες της Έκθεσης

• ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και πρόσβαση των πολιτών στη δικαιοσύνη
• καταπολέμηση της διαφθοράς και ενίσχυση της λογοδοσίας
• ελευθερία του Τύπου και προστασία των δημοσιογράφων από απειλές και SLAPPs
• αντιμετώπιση παράνομων παρακολουθήσεων και καταχρηστικών λογισμικών όπως Predator και Pegasus
• προστασία της κοινωνίας των πολιτών
• θεμελιώδη δικαιώματα, ισότητα και προστασία μειονοτήτων
• κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα
• προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών πλατφορμών

► Σαφές μήνυμα και για την Ελλάδα: Η Έκθεση αναδεικνύει ζητήματα που αφορούν άμεσα και την Ελλάδα: το σκάνδαλο των υποκλοπών, τις πιέσεις στην ελευθερία του Τύπου, την ανάγκη πλήρους διερεύνησης υποθέσεων διαφθοράς, τη διαφάνεια στη διαχείριση δημόσιων πόρων και την ισχυρή προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων.

Στη σχετική ανακοίνωση που ακολούθησε την ψήφιση της έκθεσης, σημειώνεται ότι το Κοινοβούλιο τονίζει ότι το 93% των συστάσεων της Επιτροπής αποτελεί επανάληψη από προηγούμενα έτη. Η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, οι μηχανισμοί για την καταπολέμηση της διαφθοράς, η ελευθερία των ΜΜΕ, ο χώρος της κοινωνίας των πολιτών, η ισότητα και οι δημοκρατικοί θεσμοί λογοδοσίας παραμένουν σε κίνδυνο, ενώ η ετήσια έκθεση εξακολουθεί να μην καταγγέλλει σοβαρές διαρθρωτικές απειλές. Οι αδυναμίες αυτές βλάπτουν άμεσα την πρόσβαση των πολιτών στη δικαιοσύνη, την προστασία από τις διακρίσεις, την ελευθερία της έκφρασης, την πρόσβαση στην πληροφόρηση, τη δημοκρατική συμμετοχή και την ορθή χρήση του δημόσιου χρήματος.

Τι ανέφερε ο Κώστας Αρβανίτης

«Η υπερψήφιση της έκθεσης με ευρεία πλειοψηφία των πολιτικών ομάδων του δημοκρατικού τόξου αποτελεί ορόσημο θεσμικής ευταξίας και δείκτη εμπέδωσης της κανονικότητας στον χώρο του κράτους δικαίου. Το κείμενο καλύπτει το σύνολο των θεματικών κλάδων του πεδίου, εκφράζει σε εξαιρετικό βαθμό τους προβληματισμούς μας για τις δικαιοκρατικές αρρυθμίες στα κράτη μέλη, και περιλαμβάνει πολυάριθμες συνεκτικές προτάσεις βελτίωσης. Ευχαριστώ πολύ τους συναδέλφους ευρωβουλευτές που τη στήριξαν, κι εύχομαι η έκθεση να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο αναφοράς και ισχυρή παρακαταθήκη για τις μελλοντικές μας δράσεις θωράκισης του κράτους δικαίου, των θεμελιωδών δικαιωμάτων, και της δημοκρατίας.»

Ανησυχίες στον τομέα της δικαιοσύνης

Οι ευρωβουλευτές προειδοποιούν για υπερβολική πολιτική επιρροή στους διορισμούς δικαστών, τα πειθαρχικά τμήματα, τις προαγωγές και την ανάθεση υποθέσεων. Καλούν τα κράτη μέλη να εγγυηθούν ότι τα συστήματα απονομής δικαιοσύνης είναι διαρθρωτικά ανεξάρτητα, αποτελεσματικά και αμερόληπτα, με επαρκείς πόρους, δωρεάν νομική συνδρομή και μηχανισμούς για την αποτροπή πολιτικών πιέσεων.

Ακόμη, οι ευρωβουλευτές καταδικάζουν την πολιτική εργαλειοποίηση των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης, συμπεριλαμβανομένων των παρεμβάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, των πολιτικά υποκινούμενων διώξεων, των επιθέσεων κατά δικαστών και εισαγγελέων και των καταχρήσεων αμνηστιών και απονομών χάριτος. Επιδιώκουν επίσης την ενίσχυση της επιβολής των αποφάσεων του Δικαστηρίου της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και ζητούν από την Επιτροπή να αντιμετωπίζει τις συνθήκες κράτησης στις φυλακές ως ζήτημα κράτους δικαίου.

Επίμονα ζητήματα διαφθοράς

Οι ευρωβουλευτές χαρακτηρίζουν τη διαφθορά σοβαρή απειλή για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και την ίση μεταχείριση, προειδοποιώντας ότι η ανεπαρκής επιβολή των διαθέσιμων εργαλείων που προβλέπει η νομοθεσία προωθεί την ατιμωρησία και διαβρώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Χαιρετίζουν την οδηγία για την καταπολέμηση της διαφθοράς και ζητούν αυστηρότερες ποινές, εξειδικευμένους ελεγκτικούς φορείς και αποτελεσματική δράση σε υποθέσεις υψηλού επιπέδου. Το Κοινοβούλιο ζητεί επίσης την πλήρη συμμετοχή της ΕΕ στην GRECO και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των οργάνων της ΕΕ που ασχολούνται με τη διαφθορά.

Πίεση στην ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και στην κοινωνία των πολιτών

Το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι η δολοφονία δημοσιογράφων αποτελεί ευθεία επίθεση στο κράτος δικαίου, ενώ οι απειλές, η παρενόχληση και οι καταχρηστικές αγωγές αποθαρρύνουν την δημοσιογραφική έρευνα. Οι ευρωβουλευτές καταδικάζουν τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού παρακολούθησης και κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για πολιτικές παρεμβάσεις, κρατικά ελεγχόμενη διαφήμιση, συγκεντρωμένη ιδιοκτησία και πίεση στα δημόσια μέσα ενημέρωσης.

Το Κοινοβούλιο προειδοποιεί επίσης για τη συρρίκνωση του χώρου της κοινωνίας των πολιτών (μέσω υπερβολικού διοικητικού φόρτου, περικοπών χρηματοδότησης, εκστρατειών δυσφήμισης και ποινικοποίησης οργανώσεων και υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων) και επαναλαμβάνει ότι οι περιορισμοί στην κοινωνία των πολιτών και στις ελευθερίες του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι πρέπει να είναι αιτιολογημένοι, αναλογικοί και να συνάδουν με τα κατοχυρωμένα δικαιώματα.

Θεμελιώδη δικαιώματα, κονδύλια της ΕΕ και διεύρυνση

Το Κοινοβούλιο συνδέει το κράτος δικαίου με τα θεμελιώδη δικαιώματα, εκφράζοντας ανησυχίες σχετικά με τις διακρίσεις, τη ρητορική μίσους, τον ρατσισμό, τον αντισημιτισμό, την ισλαμοφοβία, τα μέτρα κατά των ΛΟΑΤΚΙ+, τα κενά στα δικαιώματα των μειονοτήτων, την έμφυλη βία, των πολιτικών της μετανάστευσης και του ασύλου, καθώς και τους φραγμούς στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα συναφή δικαιώματα. Οι ευρωβουλευτές προειδοποιούν επίσης ότι κονδύλια της ΕΕ ενδέχεται να έχουν συνδεθεί με παραβιάσεις δικαιωμάτων και ζητούν αναστολές πληρωμών όπου εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις. Τέλος, υποστηρίζουν ότι ο έλεγχος του κράτους δικαίου πρέπει να είναι αυστηρός στο πλαίσιο της διεύρυνσης της ΕΕ και ότι όλες οι χώρες πρέπει να τηρούν τα ίδια υψηλά πρότυπα.