ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Μήνυμα για έναν αυξημένο προϋπολογισμό, ο οποίος θα ανταποκρίνεται στις νέες προτεραιότητες σε άμυνα, ασφάλεια και ανταγωνιστικότητα, έστειλαν από το Στρασβούργο οι ευρωβουλευτές. Μετά την ψήφιση του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, η πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα και οι δύο εισηγητές του προϋπολογισμού, ο Ζίγκφριντ Μουρεσάν από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) και η Κάρλα Ταβάρες από τους Σοσιαλδημοκράτες, μίλησαν για μια συμφωνία που πρέπει να κλείσει άμεσα, ώς το τέλος του 2026.
Ουσιαστικά πρόκειται για τη θέση του Ευρωκοινοβουλίου στη διαπραγμάτευση για τον 7ετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό (MFF) που θα πραγματοποιηθεί κατ’ αρχάς μεταξύ Κομισιόν και Συμβουλίου – δηλαδή των 27 κρατών-μελών. Ο ρόλος του Ευρωκοινοβουλίου είναι σημαντικός γιατί μετά τη συμφωνία των δύο πρώτων μερών, η πρόταση θα έρθει στην Ολομέλεια για να λάβει το τελικό πράσινο φως.
ΕΛΚ και Σοσιαλιστές
Σε συνέντευξη Τύπου μετά την ψήφιση από την Ολομέλεια, ο εισηγητής Μουρεσάν του ΕΛΚ σημείωσε ότι ο νέος προϋπολογισμός συγκέντρωσε 50 ψήφους περισσότερες από την ψηφοφορία για την αρχική θέση του Ευρωκοινοβουλίου πριν από ένα έτος. Επισήμανε ότι η πρόταση του Ευρωκοινοβουλίου κινείται στο 127% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (ΑΕΕ) των κρατών-μελών και σημείωσε ότι η αποπληρωμή του ευρωπαϊκού χρέους νέας γενιάς «πρέπει να γίνει εκτός προϋπολογισμού, πέρα και πάνω από το ταβάνι του», γεγονός που θα επιτρέψει αύξηση 10% της χρηματοδότησης σε τομείς που θεωρούνται σημαντικοί.
Από τη μεριά της, η εισηγήτρια των Σοσιαλιστών, Ταμάρες, υπογράμμισε ότι δεν είναι εφικτή η αύξηση της συνεισφοράς των κρατών-μελών, αλλά ούτε και η μείωση της χρηματοδότησης πολιτικών όπως η περιφερειακή συνοχή, η γεωργία, η περιφερειακή ανάπτυξη, το Κοινωνικό Ταμείο, οι νέες πολιτικές για τη στέγαση. Υποστήριξε πως μόνη εναλλακτική είναι η εισαγωγή ιδίων πόρων της Ε.Ε.
Η Κομισιόν έχει προτείνει έναν ήδη αυξημένο προϋπολογισμό, ο οποίος πλησιάζει τα 2 τρισ., αντιπροσωπεύοντας το 1,26% του ΑΕΕ της Ε.Ε. Το προηγούμενο MFF έφτανε το 1,05% του ΑΕΕ. Η πρόταση «κρατάει» τις κλασικές προτεραιότητες της Ε.Ε., που είναι η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η Συνοχή, αλλά την ίδια στιγμή δίνει έμφαση στις νέες ανάγκες της Ε.Ε., δηλαδή την άμυνα, την ασφάλεια, την ψηφιακή μετάβαση και την ενεργειακή ανεξαρτησία.
Η μεγάλη αλλαγή που προτείνει η Κομισιόν αφορά τη «συγχώνευση» ΚΑΠ και Συνοχής. Κάθε κράτος-μέλος θα καταρτίζει ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο. Η εκταμίευση των χρημάτων δεν θα γίνεται πλέον απλώς με την υποβολή τιμολογίων για έργα, αλλά με την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων και μεταρρυθμίσεων που έχουν συμφωνηθεί εκ των προτέρων με τις Βρυξέλλες (κατά το μοντέλο του Ταμείου Ανάκαμψης).
Η ερώτηση των 2 τρισ.!
Πώς θα χρηματοδοτηθούν όλα αυτά τα προγράμματα; Για την Ε.Ε., κάθε κράτος-μέλος καταβάλλει ποσοστό του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματός του (GNI). Οσο μεγαλύτερη η οικονομία μιας χώρας τόσο μεγαλύτερη η συνεισφορά της. Η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία είναι συνήθως οι μεγαλύτεροι καθαροί συνεισφορείς (net contributors), αλλά και μικρότερα πλούσια κράτη, όπως η Ολλανδία και η Δανία.
Χρειάζονται όμως περαιτέρω έσοδα. Υπάρχουν και παραδοσιακοί ίδιοι πόροι, όπως οι τελωνειακοί δασμοί από τις εισαγωγές από τρίτες χώρες. Ωστόσο, μόνο αυτοί οι πόροι δεν αρκούν για τον αυξημένο προϋπολογισμό, οπότε η Κομισιόν έχει προτείνει πέντε νέους ίδιους πόρους. Προτείνει το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) που αφορά ένα ποσοστό από τα έσοδα των πλειστηριασμών ρύπων. Επίσης, έναν Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Ανθρακα (CBAM), που αφορά έσοδα από τους δασμούς σε εισαγωγές προϊόντων με υψηλό αποτύπωμα άνθρακα.
Επιπλέον, η Κομισιόν προτείνει τον λεγόμενο πόρο CORE (Corporate Resource for Europe), μια νέα συνεισφορά από τις μεγάλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ενιαία αγορά. Τέταρτος ίδιος πόρος, το e-waste, η συνεισφορά που βασίζεται στην ποσότητα των μη περισυλλεγόμενων αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Τέλος, προτείνεται ο φόρος καπνού (TEDOR), που βασίζεται στον ειδικό φόρο κατανάλωσης καπνού.
Παρέμβαση του ΚΚΕ
Για «πολεμικό προϋπολογισμό που μυρίζει μπαρούτι και αίμα» έκανε λόγο στην παρέμβασή του στην Ολομέλεια ο ευρωβουλευτής του ΚΚΕ Λευτέρης Νικολάου-Αλαβάνος. «Τα 1,8 τρισ. ευρώ για την ενίσχυση της πολεμικής βιομηχανίας, της στρατιωτικής κινητικότητας, των υποδομών διπλής χρήσης θα γίνουν με μείωση δαπανών για την υγεία-πρόνοια και την παιδεία, ληστεύοντας ασφαλιστικά-συνταξιοδοτικά ταμεία και λαϊκές καταθέσεις», σημείωσε.
Αντιρρήσεις για το νέο «χαράτσι»
Η πρόταση της Κομισιόν έχει προκαλέσει έντονες διαφωνίες τόσο από κράτη-μέλη όσο και από άλλους θεσμούς της Ε.Ε. Η πρώτη διαφωνία που εκφράστηκε αφορά το μέγεθος του προϋπολογισμού. Οι «φειδωλές» χώρες ζητούν περιορισμό δαπανών. Η δεύτερη, που προέρχεται από τις χώρες του Νότου, αφορά τη δομή και τις συγχωνεύσεις Συνοχής και ΚΑΠ. Μεγάλη κριτική έχουν δεχθεί και οι νέοι ίδιοι πόροι. Οι «φειδωλές» χώρες φοβούνται ότι οι νέοι πόροι θα εξελιχθούν σε μόνιμη ευρωπαϊκή φορολογική εξουσία και θα μειώσουν τον έλεγχο των κρατών-μελών πάνω στον προϋπολογισμό της Ε.Ε.
